Kluczowy problem polega na tym, iż wiele osób spełniających warunki ustawowe nie składa wniosków, ponieważ nie ma świadomości, iż w ogóle może otrzymywać takie wsparcie.
Zasiłek pielęgnacyjny, bo o nim mowa, jest świadczeniem rodzinnym, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z koniecznością zapewnienia opieki i pomocy innej osoby z powodu niezdolności do samodzielnej egzystencji. Nie jest on uzależniony od dochodu ani od aktywności zawodowej, ale od wieku oraz posiadania odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności.
Orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie potwierdza jego charakter. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r. (I OSK 77/20) wskazał, iż zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym, które przysługuje obywatelom polskim zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych.
Komu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny w 2026 roku
Ustawa jasno określa katalog osób uprawnionych. W 2026 roku zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
• niepełnosprawnemu dziecku
• osobie niepełnosprawnej powyżej 16. roku życia z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności
• osobie niepełnosprawnej powyżej 16. roku życia z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, o ile niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 lat
• osobie, która ukończyła 75 lat, niezależnie od posiadania orzeczenia
W praktyce oznacza to, iż prawo do zasiłku przysługuje zarówno dzieciom, osobom dorosłym z trwałymi ograniczeniami zdrowotnymi, jak i seniorom wyłącznie z tytułu wieku.
200 plus co miesiąc w 2026 roku – przy jakich chorobach najczęściej
Jednym z najczęstszych mitów jest przekonanie, iż zasiłek pielęgnacyjny przysługuje wyłącznie w skrajnie ciężkich przypadkach. Tymczasem orzecznictwo pokazuje, iż prawo do świadczenia bywa przyznawane także przy powszechnych schorzeniach, o ile powodują one istotne ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu i wymagają wsparcia innej osoby.
Do najczęściej spotykanych schorzeń, które pojawiają się w orzeczeniach, należą m.in.:
• choroby układu krążenia i oddechowego
• cukrzyca z powikłaniami narządowymi
• następstwa udarów mózgu
• nowotwory w trakcie leczenia lub z trwałymi skutkami
• przewlekłe choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej
• znaczne ubytki wzroku lub słuchu
• choroby neurologiczne, w tym stwardnienie rozsiane
• poważne schorzenia narządu ruchu
Decydujące znaczenie ma opis ograniczeń funkcjonalnych, a nie sama nazwa choroby.
Choroby układu krążenia i oddechowego – najczęstsza podstawa do zasiłku
Do niepełnosprawności zalicza się choroby związane z układem oddechowym i krążenia, takie jak:
• przewlekłe obturacyjne i ograniczające choroby płuc prowadzące do niewydolności oddechowej
• nowotwory płuc i opłucnej powodujące niewydolność oddechową
• wrodzone i nabyte wady serca
• choroba niedokrwienna serca
• kardiomiopatie
• zaburzenia rytmu serca z zaburzeniami hemodynamicznymi kwalifikującymi co najmniej do II stopnia niewydolności według klasyfikacji NYHA
• nadciśnienie tętnicze z powikłaniami narządowymi
• miażdżyca zarostowa tętnic kończyn dolnych od II stopnia niedokrwienia według klasyfikacji Fontaine’a
• niewydolność żył głębokich z powikłaniami w postaci zapaleń i długotrwałych owrzodzeń
To właśnie w tej grupie schorzeń najczęściej przyznawany jest stopień niepełnosprawności uprawniający do zasiłku pielęgnacyjnego.
Upośledzenia narządu ruchu a prawo do zasiłku pielęgnacyjnego
Drugą bardzo liczną grupą są osoby z chorobami narządu ruchu. Do niepełnosprawności zalicza się m.in.:
• wady wrodzone i rozwojowe narządu ruchu
• układowe choroby tkanki łącznej w zależności od stopnia wydolności
• zapalenia stawów oraz zapalenia stawów kręgosłupa
• choroby zwyrodnieniowe stawów
• choroby kości i chrząstek z upośledzeniem wydolności
• nowotwory narządu ruchu
• zmiany pourazowe w zależności od stopnia uszkodzenia i możliwości kompensacyjnych
W każdym przypadku najważniejsze znaczenie ma dokumentacja medyczna oraz ocena samodzielności w codziennych czynnościach.
Ile wynosi zasiłek pielęgnacyjny w 2026 roku i dlaczego nie rośnie
W 2026 roku zasiłek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł miesięcznie. Świadczenie to nie podlega waloryzacji, a jedynie weryfikacji co trzy lata. Ostatnia weryfikacja miała miejsce w 2024 roku i zakończyła się decyzją o utrzymaniu kwoty na dotychczasowym poziomie mimo inflacji.
Dla porównania:
• dodatek pielęgnacyjny od 1 marca 2024 r. do 28 lutego 2025 r. wynosił 330,07 zł
• dodatek pielęgnacyjny jest waloryzowany i jego kwota wzrośnie od 1 marca 2026 r.
Zasiłek pielęgnacyjny a dodatek i świadczenie pielęgnacyjne – nie myl pojęć
W systemie funkcjonują trzy różne formy wsparcia:
• zasiłek pielęgnacyjny
• dodatek pielęgnacyjny
• świadczenie pielęgnacyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 26 września 2019 r. (III SA/Gd 363/19) podkreślił, iż mimo podobnego celu, są to odrębne świadczenia regulowane innymi ustawami. Pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego za ten sam okres skutkuje obowiązkiem zwrotu zasiłku jako nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego wraz z odsetkami.
Jak złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny w 2026 roku
Wniosek można złożyć:
• w urzędzie gminy lub miasta adekwatnym dla miejsca zamieszkania
• w ośrodku pomocy społecznej
• elektronicznie po zalogowaniu w serwisie Empatia
Jeżeli wniosek zostanie złożony w terminie 3 miesięcy od wydania orzeczenia, zasiłek przysługuje od miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia. Po upływie tego terminu świadczenie przysługuje od miesiąca złożenia wniosku o zasiłek.
W razie odmowy można złożyć bezpłatne odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 14 dni.
