25 lat ratowania sądeckich nekropolii. Tegoroczna kwesta będzie hołdem dla Bożeny Jawor

To będzie wyjątkowa, pełna wzruszeń edycja jednej z najważniejszych sądeckich inicjatyw społecznych. W dniach 31 października i 1 listopada na cmentarzach w Nowym Sączu odbędzie się jubileuszowa, 25. kwesta „Ratujmy Sądeckie Nekropolie”. Tegoroczna zbiórka będzie miała szczególny charakter – po raz pierwszy zabraknie jej pomysłodawczyni, zmarłej 24 października Bożeny Jawor, byłej wiceprezydent Nowego Sącza. Organizatorzy zapowiadają, iż kontynuacja dzieła, które stworzyła, będzie najpiękniejszym sposobem uczczenia jej pamięci.

Jubileuszowa kwesta w cieniu śmierci Bożeny Jawor

Akcja „Ratujmy Sądeckie Nekropolie” rozpoczęła się w 2001 roku z inicjatywy Bożeny Jawor. Przez ćwierć wieku stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przedsięwzięć społecznych w Nowym Sączu, łącząc mieszkańców, organizacje pozarządowe, samorządowców i wolontariuszy wokół wspólnego celu – ratowania zabytkowych nagrobków oraz zachowania pamięci o osobach zasłużonych dla miasta.

Tegoroczna, 25. edycja odbędzie się zaledwie kilka dni po nagłej śmierci inicjatorki przedsięwzięcia. Bożena Jawor zmarła w nocy z 23 na 24 października 2026 roku. Jej odejście było ogromnym ciosem dla środowiska zaangażowanego w ratowanie sądeckich nekropolii.

Organizatorzy postanowili w symboliczny sposób uczcić jej pamięć. Na wszystkich oznaczeniach akcji pojawią się czarne tasiemki.

– Podczas zbiórki, na wszystkich znakach graficznych, czyli winderach, tych chorągwiach, które nam towarzyszą, będą przypięte czarne tasiemki, które będą wyrażać nasz smutek i pamięć o inicjatorce naszej akcji pani Bożenie Jawor – zapowiada Jakub Bulzak, prezes Zarządu Związku Sądeczan.

Jak podkreśla, najlepszym wyrazem wdzięczności będzie dalsze prowadzenie dzieła, które przez lata jednoczyło sądecką społeczność.

– Myślę, iż najlepszym dowodem pamięci będzie nasze wspólne zaangażowanie w tę akcję i właśnie kontynuowanie tego, co ona stworzyła, do czego nas wszystkich zaprosiła, co wspólnie przez tyle lat robiliśmy. I nie chcemy tej idei porzucać – dodaje.

Ponad 453 tysiące złotych i 178 uratowanych nagrobków

Efekty dotychczasowych zbiórek pokazują, jak wielkie znaczenie ma społeczna mobilizacja mieszkańców Nowego Sącza.

Podczas 24 poprzednich edycji zebrano łącznie 453 134,98 zł, a także 96 euro, 1 funta i 1 dolara. Dzięki zgromadzonym środkom udało się uratować 178 zabytkowych nagrobków na sądeckich cmentarzach.

Tylko w ubiegłym roku wolontariusze zebrali 39 896,01 zł, 35 euro i 1 dolara. Po uwzględnieniu walut obcych wartość zbiórki po raz pierwszy przekroczyła 40 tysięcy złotych.

Na samym Starym Cmentarzu do puszek trafiły 3443 złote.

To pieniądze, które przekładają się na konkretne prace konserwatorskie, zabezpieczanie zabytkowych pomników i przywracanie dawnego wyglądu miejscom spoczynku kolejnych pokoleń Sądeczan.

Odnowiono grobowce zasłużonych mieszkańców Nowego Sącza

Środki zebrane podczas ubiegłorocznej kwesty pozwoliły na przeprowadzenie kolejnych ważnych prac na Cmentarzu Komunalnym w Nowym Sączu.

W pobliżu starej bramy głównej odrestaurowano dwa bliźniacze nagrobki Wandy i Stanisława Pazdanowskich.

Zakończono również renowację okazałego grobowca rodzinnego profesora Apolinarego Maczugi, polonisty szczególnie zasłużonego dla sądeckiej oświaty.

Prace objęły także fasadę grobowca rodziny Komanów, zaprojektowanego przez wybitnego sądeckiego architekta Zenona Remiego.

Jednym z najważniejszych przedsięwzięć było rozpoczęcie ratowania grobowca Marcina Gorzeckiego, jednego z najstarszych nowosądeckich aptekarzy.

Obiekt przez kilkanaście lat wymagał podparcia drewnianym rusztowaniem, ponieważ jego konstrukcja groziła zawaleniem.

– Pierwszy etap prac, który dokonaliśmy w tym roku, zabezpieczył ten grobowiec. Zostało wykonane tak naprawdę zupełnie nowe betonowe zespolenie dachu i fundamentów. Mamy pewność, iż ten grobowiec przetrwa, a w kolejnych latach będziemy się starali przywrócić mu walory estetyczne – wyjaśnia Jakub Bulzak.

Po 25 latach trzeba wracać do wcześniej odnowionych nagrobków

Organizatorzy zwracają uwagę, iż ratowanie sądeckich nekropolii to nie tylko odnawianie kolejnych pomników, ale również konieczność systematycznej konserwacji tych, które zostały uratowane przed laty.

Część nagrobków odrestaurowanych w pierwszych edycjach akcji wymaga już ponownego oczyszczenia i zabezpieczenia.

Takie prace przeprowadzono między innymi przy nagrobkach Zofii Kuzakowej, Marii i Adama Lipajów, Wiwi Barbackiej, Agnieszki Hołdziny, Franciszka Urlicha oraz dzieci Slabych.

Dzięki współpracy z Fundacją Eurozwiatr ze Wschodu oraz Stowarzyszeniem Wyznaczamy Nowe Kierunki udało się również zgromadzić środki na renowację nagrobka Aurelii Pisz.

Gdzie i kiedy odbędzie się kwesta? Wolontariusze pojawią się już w piątek

Jubileuszowa zbiórka „Ratujmy Sądeckie Nekropolie” odbędzie się w sobotę 31 października oraz w niedzielę 1 listopada 2026 roku.

Wolontariusze będą kwestować w godzinach od 9:00 do 16:00 na trzech sądeckich cmentarzach:

• Cmentarzu Komunalnym przy ul. Rejtana,
• Starym Cmentarzu,
• Cmentarzu Gołąbkowice.

Dodatkowo, już w piątek 30 października, w godzinach od 14:00 do 16:00, pierwsi wolontariusze pojawią się na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Rejtana. Będzie można wtedy przekazać pierwsze datki na renowację zabytkowych nagrobków.

W zbiórkę zaangażują się przedstawiciele kilkunastu organizacji, w tym Civitas Christiana, Forum Sądeckich Motocyklistów Moto Sącz, Fundacji Eurozwiatr ze Wschodu, Fundacji im. dra Jerzego Masiora, Klubu Inteligencji Katolickiej, Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, PTTK Oddział Beskid, Stowarzyszenia Orion, Stowarzyszenia Wyznaczamy Nowe Kierunki, TKKF Dąbrówka, Towarzystwa Gimnastycznego Sokół, Towarzystwa Przyjaciół Chorych Sądeckie Hospicjum oraz Związku Sądeczan.

Nie trzeba mieć gotówki. Datki również kartą i przez kod QR

Organizatorzy zadbali o to, aby wsparcie akcji było możliwe również dla osób, które nie noszą przy sobie gotówki.

Oprócz tradycyjnych puszek kwestarskich wolontariusze będą dysponować terminalami płatniczymi, umożliwiającymi przekazanie datku kartą.

Przygotowano także specjalny kod QR, który pozwoli przejść do internetowej formy wsparcia zbiórki.

Najpiękniejszy pomnik Bożeny Jawor to kontynuacja jej dzieła

Tegoroczna kwesta będzie czymś więcej niż kolejną zbiórką pieniędzy. Stanie się również symbolicznym pożegnaniem kobiety, która przed 25 laty zapoczątkowała inicjatywę ratującą materialne świadectwa historii Nowego Sącza.

Bożena Jawor pozostawiła po sobie dzieło, którego efekty można zobaczyć podczas spaceru alejkami sądeckich cmentarzy. Odnowione pomniki, uratowane grobowce i przywrócone pamięci nazwiska są trwałym świadectwem jej społecznego zaangażowania.

W najbliższy weekend każdy datek wrzucony do puszki będzie więc nie tylko wsparciem dla ratowania sądeckich nekropolii, ale również symbolicznym wyrazem pamięci o inicjatorce tej wyjątkowej akcji.