Polskie ciepłownie mogą otrzymać około 9 mln dodatkowych darmowych uprawnień ETS, wycenianych na ponad 800 mln euro, czyli przeszło 3 mld zł. Miłosz Motyka ogłosił sukces negocjacyjny, a Anna Bryłka odpowiada: to nie przelew dla Polski, ale czasowe obniżenie kosztu stworzonego przez unijny system.
Darmowe uprawnienia, nie przelew pieniędzy
Minister energii Miłosz Motyka poinformował, iż polskie ciepłownictwo może zyskać ponad 3 mld zł dzięki około 9 mln dodatkowych darmowych uprawnień do emisji CO2. Wskazał na niższe koszty emisji, większe możliwości inwestycyjne i szansę ograniczenia wzrostu rachunków za ogrzewanie. Przedstawił to jako sukces polskich negocjacji w Brukseli.
Anna Bryłka z Konfederacji zakwestionowała sposób opisywania tej decyzji. Bryłka zaznaczyła, iż Polska nie otrzyma przelewu opiewającego na reklamowaną kwotę. Jej główny argument jest precyzyjny: przedsiębiorstwa nie dostaną gotówki, ale unikną zakupu części uprawnień na rynku.
Ta różnica ma znaczenie. Wartość darmowych uprawnień jest realna i może poprawić sytuację ciepłowni, ale rząd nie powinien przedstawiać jej tak, jakby Bruksela otworzyła nowy strumień pieniędzy dla Polski. To redukcja obciążenia działającego wewnątrz ETS, a nie transfer budżetowy.
Unijne porozumienie pozostało wstępne
Rada UE i Parlament Europejski osiągnęły 12 listopada wstępne porozumienie w sprawie zwiększenia darmowych uprawnień dla sektorów objętych wskaźnikami ciepła i paliwa. Oficjalny komunikat Rady UE wskazuje, iż rozwiązanie obejmuje lata 2026–2030 i dotyczy branż narażonych na utratę konkurencyjności. Porozumienie wymaga jeszcze zatwierdzenia i formalnego przyjęcia, a reguły wykonawcze mają zostać przygotowane później.
Według publicznie podawanych szacunków polskie ciepłownie mogą otrzymać około 9 mln dodatkowych uprawnień wartych ponad 800 mln euro. Nie zmienia to konstrukcji ETS. Nie znosi obowiązku rozliczania emisji ani kosztów ponoszonych przez instalacje, które nie mieszczą się w darmowej puli.
Bryłka porównała rozwiązanie do oddania niewielkiej części wcześniej zabranych pieniędzy. Konfederacja domaga się zawieszenia ETS1 i likwidacji ETS2. Wcześniej europosłanka żądała odrzucenia ETS2, który ma objąć paliwa używane między innymi w budynkach i transporcie drogowym. To odrębny mechanizm od obecnego ETS1, choć oba wynikają z tego samego kierunku unijnej polityki klimatycznej.
Rachunek ostatecznie trafia do odbiorców
Ciepłownie muszą jednocześnie kupować uprawnienia, modernizować źródła i utrzymywać ciągłość dostaw. Część tych kosztów znajduje odbicie w taryfach oraz rachunkach gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Darmowa pula może złagodzić presję, ale nie usuwa problemu drogiej transformacji narzuconej w tempie niedostosowanym do polskiego miksu energetycznego.
Spór o 3 mld zł pokazuje słabość rządowej komunikacji. Korzystne ograniczenie kosztów warto wykorzystać. Nie wolno jednak nazywać go hojnym wsparciem, jeżeli najpierw unijna konstrukcja nakłada obciążenie, a następnie czasowo zwalnia z jego części. Bryłka od dawna krytykuje cele klimatyczne jako niszczące europejską gospodarkę, a obecne porozumienie dostarcza jej argumentu: sama Unia przyznaje, iż przemysł potrzebuje ochrony przed skutkami systemu.
Dla Polaków stawką nie jest spór o nazwę sukcesu. Chodzi o ceny ciepła, miejsca pracy w przemyśle i zdolność państwa do prowadzenia własnej polityki energetycznej. Rząd powinien podać pełne wyliczenia wpływu dodatkowych uprawnień na taryfy. Dopiero wtedy będzie wiadomo, ile z deklarowanych 3 mld zł naprawdę zostanie w portfelach odbiorców.
Źródła: Konfederacja, Rada Unii Europejskiej

















