3 stopnie alarmowe na Mazowszu i w Warszawie. Uzbrojeni funkcjonariusze, zakaz wstępu do szkół, nowe uprawnienia służb

Prezes Rady Ministrów podpisał zarządzenia utrzymujące na terenie województwa mazowieckiego oraz całej Polski 3 równoległe stopnie alarmowe: 2. stopień BRAVO, 3. stopień CHARLIE-CRP w cyberprzestrzeni oraz 2. stopień BRAVO dla polskiej infrastruktury energetycznej poza granicami kraju. Decyzja przekazana przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa oraz Mazowiecki Urząd Wojewódzki nakłada rygorystyczne obostrzenia na dyrektorów placówek oświatowych, zarządców dworców i lotnisk oraz uprawnia służby mundurowe do prowadzenia szczegółowych kontroli w 4 kluczowych obszarach życia codziennego.

Fot. Warszawa w Pigułce.

Wprowadzone regulacje obejmują bezpośrednio ponad 5 500 000 mieszkańców Mazowsza, w tym blisko 1 860 000 mieszkańców Warszawy oraz setki tysięcy pasażerów korzystających codziennie ze stołecznych węzłów przesiadkowych. Zgodnie z art. 15 i art. 16 ustawy z 10 czerwca 2016 roku regulującej system reagowania na zagrożenia bezpieczeństwa państwa, utrzymanie podwyższonej gotowości ma charakter prewencyjny. Przepisy nie ograniczają swobody poruszania się obywateli, ale wymuszają zamknięcie ponad 4 000 szkół, przedszkoli i uczelni w regionie dla osób postronnych, wprowadzają uzbrojone patrole na stacje kolejowe i 2 linie metra oraz nakazują całodobowy nadzór nad rządowymi systemami informatycznymi.

Stopień BRAVO i 3. stopień CHARLIE-CRP. Co oznaczają 3 równoległe zarządzenia premiera?

Polski system zarządzania kryzysowego opiera się na 4-stopniowej skali wzorowanej na procedurach Sojuszu Północnoatlantyckiego (NATO). Kolejne poziomy to: 1. stopień ALFA, 2. stopień BRAVO, 3. stopień CHARLIE oraz najwyższy – 4. stopień DELTA. Równolegle funkcjonuje odrębna, 4-stopniowa skala CRP, która odnosi się wyłącznie do ochrony kluczowych systemów teleinformatycznych przed cyberatakami.

Na mocy podpisanych przez premiera zarządzeń na terenie województwa mazowieckiego oraz pozostałych 15 województw obowiązują jednocześnie 3 reżimy ochronne:

1. 2. stopień alarmowy BRAVO na całym terytorium RP: Wprowadzany w sytuacji zaistnienia zwiększonego i przewidywalnego zagrożenia wystąpieniem incydentów wymierzonych w bezpieczeństwo publiczne, dywersji lub działań hybrydowych, kiedy konkretny cel ataku nie został jeszcze zidentyfikowany.
2. 3. stopień alarmowy CHARLIE-CRP w cyberprzestrzeni: Przedostatni, bardzo wysoki poziom gotowości cyfrowej (wyższy jest już tylko 4. stopień DELTA-CRP). Oznacza realne ryzyko zmasowanych ataków hakerskich na serwery administracji rządowej, samorządowej, systemy bankowe, sieci energetyczne, szpitale oraz sterowanie ruchem kolejowym i lotniczym.
3. 2. stopień alarmowy BRAVO wobec polskiej infrastruktury energetycznej poza granicami kraju: Obejmuje szczególną ochroną instalacje przesyłowe, gazociągi (w tym infrastrukturę Baltic Pipe), połączenia elektroenergetyczne oraz terminale zaopatrujące Polskę w surowce strategiczne.

Bezwzględny zakaz wstępu osób postronnych do szkół, przedszkoli i uczelni na Mazowszu

Dla rodzin z dziećmi najbardziej odczuwalnym skutkiem utrzymania 2. stopnia alarmowego BRAVO są restrykcje w placówkach edukacyjnych. Obowiązek ten wynika wprost z Rozporządzenia Rady Ministrów z 25 lipca 2016 roku w sprawie zakresu przedsięwzięć wykonywanych w poszczególnych stopniach alarmowych. Przepisy nakazują dyrektorom wprowadzenie bezwzględnego zakazu wstępu osób postronnych na teren wszystkich żłobków, przedszkoli, szkół podstawowych, liceów, techników oraz uczelni wyższych.

W praktyce w warszawskich i podwarszawskich szkołach oznacza to rygorystyczne oddzielenie strefy wejściowej od części dydaktycznej budynku:

• Strefa buforowa dla rodziców: Opiekunowie przyprowadzający i odbierający najmłodsze dzieci mogą poruszać się wyłącznie w wyznaczonym przedsionku, wiatrołapie lub wydzielonej części szatni przy dyżurce pracownika ochrony. Samodzielne wchodzenie rodziców na piętra lekcyjne, do sal gimnastycznych czy stołówek w trakcie trwania zajęć jest zabronione.
• Ewidencja w księdze wejść i wyjść: Każda osoba z zewnątrz, która ma umówione spotkanie z dyrekcją, psychologiem szkolnym lub sekretariatem, musi przy wejściu okazać dokument tożsamości, wpisać swoje imię, nazwisko, godzinę wejścia oraz cel wizyty do papierowego rejestru i odebrać identyfikator „Gość”.
• Blokada bocznych drzwi i weryfikacja dostawców: Wszystkie boczne wejścia do budynków szkolnych oraz bramy wjazdowe na boiska są zamykane na klucz (przy zachowaniu funkcji otwarcia od wewnątrz na wypadek ewakuacji pożarowej). Kurierzy, dostawcy żywności do stołówek oraz ekipy remontowe są wpuszczani wyłącznie po wcześniejszym potwierdzeniu ich danych w administracji placówki.

Patrole z bronią długą na ulicach, dworcach PKP i lotniskach. Gdzie w Warszawie realizowane są kontrole?

Utrzymanie 2. stopnia BRAVO zmienia zasady pełnienia służby przez funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej oraz Żandarmerii Wojskowej. Zgodnie z procedurą policjanci oraz żołnierze wyznaczeni do ochrony porządku publicznego i zabezpieczania obiektów kategorii strategicznej mają obowiązek noszenia broni długiej oraz kamizelek kuloodpornych.

W Warszawie i na Mazowszu dodatkowe, często mieszane patrole (np. Policja wspólnie ze Strażą Ochrony Kolei lub Żandarmerią Wojskową) zostały skierowane do miejsc o największym natężeniu ruchu pasażerskiego:

• Dworce i linie kolejowe: Wzmożony nadzór obejmuje stacje Warszawa Centralna, Warszawa Wschodnia, Warszawa Zachodnia, Warszawa Gdańska, Warszawa Śródmieście, a w regionie dworce w Radomiu, Płocku, Siedlcach, Ciechanowie i Ostrołęce. Patrole kontrolują nie tylko perony i hale dworcowe, ale również nasypy kolejowe, wiadukty oraz szafy sterowania ruchem pociągów.
• Stołeczne metro i komunikacja miejska: Kontrole prewencyjne prowadzone są na wszystkich 42 stacjach 1. i 2. linii metra w Warszawie, na dużych pętlach przesiadkowych Zarządu Transportu Miejskiego (m.in. Metro Młociny, Rondo Wiatraczna, Aleja Krakowska, Dworzec Wileński) oraz w podziemnych przejściach w centrum miasta.
• Porty lotnicze Chopina i Modlin: Na Lotnisku Chopina w Warszawie oraz na Lotnisku Warszawa-Modlin w Nowym Dworze Mazowieckim zaostrzono procedury kontroli dostępu do stref zastrzeżonych, kontrolę pojazdów dostawczych oraz monitoring przed terminalami.

Podczas obowiązywania 2. stopnia BRAVO służby traktują każdy pozostawiony bez opieki plecak, walizkę lub reklamówkę jako potencjalny ładunek niebezpieczny. Na dworcach i lotniskach porzucony bagaż uruchamia natychmiastową procedurę blokady strefy i wezwania zespołu minersko-pirotechnicznego. Właściciel, który zostawił torbę przez roztargnienie, musi liczyć się z mandatem karnym w wysokości 500 zł (na lotniskach na podstawie art. 210 Prawa lotniczego), a w przypadku wstrzymania ruchu pociągów lub odlotu samolotów – z roszczeniem cywilnym od zarządcy obiektu o pokrycie kosztów akcji i opóźnień, sięgających od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Całodobowe dyżury w urzędach i ochrona infrastruktury krytycznej w Warszawie

Szczególnym nadzorem w granicach stolicy oraz województwa mazowieckiego objęto obiekty infrastruktury krytycznej odpowiedzialne za zaopatrzenie ludności w wodę, prąd, ciepło i paliwa. Zaostrzone procedury bezpieczeństwa obowiązują m.in. na terenie stołecznych zakładów wodociągowych (Stacja Filtrów przy ul. Koszykowej, ujęcie Gruba Kaśka na Wiśle, Zakład Północny w Wieliszewie), w elektrociepłowniach EC Siekierki oraz EC Żerań, a także wokół zakładów rafineryjno-petrochemicznych w Płocku.

Na terenach przylegających do strategicznych obiektów energetycznych, wojskowych i komunikacyjnych zaostrzono egzekwowanie przepisów dotyczących zakazu fotografowania i filmowania (dotyczy to wyłącznie budynków i instalacji wyraźnie oznaczonych urzędową tablicą z symbolem przekreślonego aparatu, telefonu i drona, wprowadzoną na mocy przepisów o obronie Ojczyzny). Szczególnie surowo kontrolowane są loty bezzałogowych statków powietrznych – wypuszczenie drona w strefie kontrolowanej wokół lotniska, jednostki wojskowej lub elektrociepłowni bez zgody Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej skutkuje natychmiastową interwencją patrolu i konfiskatą sprzętu.

Z kolei utrzymanie 3. stopnia CHARLIE-CRP wymusza pracę w trybie kryzysowym we wszystkich instytucjach publicznych – od Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego i 18 urzędów dzielnic m.st. Warszawy, po oddziały ZUS, urzędy skarbowe i szpitale wojewódzkie. Administratorzy bezpieczeństwa teleinformatycznego pełnią dyżury w systemie 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu. Ich zadaniem jest monitorowanie ruchu sieciowego pod kątem prób włamań, weryfikacja kopii zapasowych baz danych (w tym rejestrów PESEL, CEPiK i profili ePUAP) oraz sprawdzanie sprawności agregatów prądotwórczych na wypadek odcięcia zewnętrznego zasilania. W samych budynkach urzędowych zaostrzono kontrolę przesyłek kurierskich i pocztowych oraz ograniczono wjazd prywatnych samochodów na wewnętrzne dziedzińce i parkingi podziemne.

Jak zachować się podczas kontroli na dworcu i jakie zasady obowiązują rodziców w szkołach?

Aby uniknąć niepotrzebnych problemów, mandatów lub opóźnień w codziennym poruszaniu się po Warszawie i Mazowszu w czasie obowiązywania 3 stopni alarmowych, zastosuj się do 4 praktycznych zasad:

• Miej przy sobie dokument tożsamości podczas wizyty w szkole lub urzędzie: Odprowadzając dziecko do szkoły lub przedszkola bądź załatwiając sprawę w urzędzie dzielnicy, przygotuj dowód osobisty (lub aplikację mObywatel). jeżeli musisz wejść dalej niż do szatni – np. na rozmowę z wychowawcą lub do sekretariatu – zgłoś się najpierw do dyżurki na parterze, wpisz się do księgi wejść i nie próbuj omijać zamkniętych drzwi bocznych.
• Pilnuj bagażu na dworcach, w metrze i na lotniskach: Podczas podróży z dworców kolejowych, stacji metra oraz lotnisk Chopina i Modlin nie zostawiaj walizki, plecaka ani torby z zakupami bez nadzoru choćby na 1 – 2 minuty (np. wychodząc do kasy biletowej lub toalety). Pozostawiony pakunek w 2. stopniu BRAVO oznacza natychmiastowe wezwanie pirotechników, ewakuację peronu lub hali odlotów oraz mandat 500 zł dla właściciela.
• Wykonywaj polecenia uzbrojonych patroli podczas kontroli prewencyjnej: Widok funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej lub Żandarmerii Wojskowej z bronią długą na ulicy, w centrum handlowym czy na peronie wynika ze standardowej procedury 2. stopnia BRAVO, a nie z bezpośredniego starcia w danym miejscu. W przypadku wytypowania do rutynowej kontroli zachowaj spokój, okaż dokument tożsamości i udostępnij do wglądu zawartość bagażu podręcznego lub bagażnika samochodu.
• Zgłaszaj podejrzane pakunki i pojazdy pod numer 112: o ile zauważysz na klatce schodowej, przystanku autobusowym, w wagonie metra lub pod budynkiem urzędu porzuconą torbę, nietypowy pakunek z wystającymi przewodami albo samochód zaparkowany w strefie zakazu bezpośrednio przy infrastrukturze energetycznej lub wodociągowej – nie dotykaj przedmiotu i nie sprawdzaj jego zawartości. Oddal się na bezpieczną odległość i natychmiast powiadom najbliższy patrol mundurowy, obsługę stacji lub zadzwoń pod numer alarmowy 112.