35-lecie Muzeum i Archiwum Polonii Australijskiej | Relacja

portalpolonii.com.au 1 tydzień temu

Obchody 35-lecia Muzeum i Archiwum Polonii Australijskiej (MAPA), które odbyły się 18 października 2026 roku w Klubie Polskim w Albion, zgromadziły 110 gości. Wśród uczestników, dla których działalność instytucji odgrywa szczególną rolę, znaleźli się członkowie polskiej społeczności w Wiktorii oraz przedstawiciele duchowieństwa, organizacji polonijnych, władz stanowych oraz dyplomacji. Wydarzenie swoją obecnością uświetnili posłanka rządu wiktoriańskiego Natalie Suleyman MP (reprezentująca okręg St. Albans minister ds. weteranów, małych i rodzinnych biznesów oraz handlu, turystyki i inwestycji), dr Piotr Rakowski – Konsul Generalny RP w Sydney, Andrzej Soszyński – Honorowy Konsul Generalny RP w Melbourne z małżonką Urszulą, Elżbieta Dziedzic – prezes Federacji Polskich Organizacji w Wiktorii oraz Paul Dipnall – prezes Stowarzyszenia Szczurów Tobruku (Rats of Tobruk Association).

Uroczystość poprowadziła Klara Sherwood, a oficjalną część otworzyły przemówienia prezes Muzeum Lucyny Artymiuk (połączenie online), posłanki Natalie Suleyman MP, konsula Piotra Rakowskiego oraz Paula Dipnalla.

Istotnym punktem programu było wręczenie dyplomów uznania dla wieloletnich wolontariuszy wspierających organizację. Wiceprezes Muzeum oraz prezes Rady Naczelnej Polonii Australijskiej, Małgorzata Kwiatkowska, przekazała dyplomy nieobecnym tego dnia Annie Zamecznik i Marii Peszek oraz Davidowi Walshowi (moderatorowi strony internetowej Muzuem), Janowi Kutypie i Klubowi Polskiemu w Albion, którzy osobiście odebrali wyróżnienia.

Wyjątkową oprawę artystyczną zapewnili sopranistka Marta Nowicka z Sydney i pianista Konrad Olszewski z Melbourne. W zaprezentowanym repertuarze znalazły się dzieła polskich kompozytorów – Ludomira Różyckiego, Fryderyka Chopina, Stanisława Moniuszki i Franciszka Maklakiewicza – oraz klasyków muzyki światowej, m.in. Harolda Arlena, Franza Lehára, Richarda Rodgersa, Percy’ego Graingera czy Giacomo Pucciniego.

Dużym zainteresowaniem gości cieszyła się cicha aukcja, na którą liczne przedmioty przekazali darczyńcy indywidualni, lokalne firmy i organizacje polonijne, m.in. Joanna Lang, Małgorzata Kwiatkowska, Joanna Czochralska, Borsch, Vodka and Tears, Tokar Estate Winery, Cup and Mug, Lucyna Artymiuk, Polskie Biuro Opieki Społecznej „PolCare”, Pietrzak Solicitors, Dom Polski „Syrena”, Rats of Tobruk Association, Polka Deli w Glenroy, Geelong FC oraz Andrzej Balcerzak.

Podczas uroczystości goście mogli obejrzeć ośmioplanszową, anglojęzyczną wystawę opracowaną przez Komitet Obchodów 35-lecia MAPA i zaprojektowaną graficznie przez Leona Kustrę, przybliżająca dorobek oraz historię instytucji. Zwieńczeniem spotkania był obiad podany przez zespół Klubu Polskiego w Albion.

Organizacja jubileuszu była możliwa dzięki wsparciu finansowemu udzielonemu przez Fundację im. Henryka Kitaszewskiego, Cowboy Communications, Fundację im. Stanisława Bluma, Fundusz Wieczysty Rady Naczelnej Polonii Australijskiej, Konsulat Generalny RP w Sydney oraz Klub Polski w Albion.

Aktualności z życia Muzeum

Muzeum i Archiwum Polonii Australijskiej rozwija swoje zaplecze oraz realizuje projekty merytoryczne. W obliczu stale powiększających się zbiorów – czego dowodem jest niedawny zakup drugiego kontenera do przechowywania archiwaliów – coraz pilniejszą sprawą staje się stworzenie profesjonalnych pomieszczeń muzealnych i magazynowych. W tym celu powołany podkomitet ds. budowy siedziby Muzeum (złożony z członków organizacji z Melbourne oraz Małgorzaty Kwiatkowskiej) prowadzi w tej chwili prace nad pozyskaniem informacji o programach grantowych na projekty infrastrukturalne oraz przygotowuje wnioski.

W październiku 2026 roku do Melbourne przybyła dr Julia Wesołowska z Archiwum Państwowego w Poznaniu, która w ramach dwumiesięcznego pobytu realizowanego w programie Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych opracowuje zbiory Mariana Szczepanowskiego (1916–1981) z Adelajdy. Jest to już szósta wizyta ekspertów z kraju wspierająca MAPA. kooperacja z polskimi archiwistami sięga 2013 roku, gdy do Melbourne został oddelegowany dr Paweł Pietrzyk (obecnie naczelny dyrektor Archiwów Państwowych). W kolejnych latach prace prowadziły Barbara Grzybek z Archiwum Państwowego we Wrocławiu Oddział w Bolesławcu (2018, 2019, 2023) oraz Agnieszka Winciorek-Milczarek z wrocławskiego Archiwum Państwowego (2024).

Rozwój instytucji to także inwestycja w młode kadry. Od sierpnia 2025 roku w zespole pracuje Amelia Kustra, która dołączyła do Muzeum w ramach praktyki studenckiej finansowanej z Funduszu im. Henryka Kitaszewskiego. Działając pod kierunkiem koordynatorki zbiorów Krystyny Starnawskiej oraz we współpracy z dr Julią Wesołowską i innymi specjalistami, Amelia zdobywa praktyczne doświadczenie w zakresie archiwistyki, katalogowania, digitalizacji, badań historycznych oraz konserwacji i udostępniania materiałów badaczom.

O Muzeum

Muzeum i Archiwum Polonii Australijskiej to ogólnoaustralijska organizacja powołana do archiwizowania materiałów dotyczących życia Polaków na antypodach oraz popularyzowania polskiej historii. Inicjatorem powstania Muzeum był dr Zdzisław Derwiński – polski historyk, popularyzator historii Polski i Polonii australijskiej. W 2022 roku Muzeum zostało uhonorowane Nagrodą „Świadek Historii” dla osób i organizacji spoza Polski, przyznawaną przez prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

Dr Zdzisław Derwiński, założyciel i wieloletni prezes Muzeum o okolicznościach powstania Muzeum i jego działalności – wywiad przeczytasz TUTAJ.

Od 2021 roku tymczasową siedzibą organizacji jest Klub Polski w Albion, natomiast same prace archiwizacyjne prowadzone są w jednej z klas Polskiej Szkoły im. św. Jana Pawła II w Albion. Nadrzędnym celem i wielkim marzeniem zespołu pozostaje pozyskanie własnego lokalu, który zagwarantuje bezpieczne warunki przechowywania zbiorów, prowadzenie inwentaryzacji oraz przestrzeń na stałą ekspozycję i działalność edukacyjną.

Jako organizacja pożytku publicznego MAPA nie dysponuje stałym dochodem ani oszczędnościami, a doraźne granty nie pokrywają wszystkich potrzeb inwestycyjnych. Z tego powodu kluczowa dla przyszłości instytucji staje się pomoc prywatnych darczyńców. Każdy, kto pragnie wesprzeć misję zabezpieczenia dziedzictwa Polonii, może dokonać wpłaty na specjalnie utworzony Fundusz Budowlany. Wszelkie darowizny przekazane na rzecz Muzeum podlegają odliczeniu od podatku w rocznym rozliczeniu z Australian Taxation Office (ATO).

PMAA Building Fund Account
Nazwa banku: Commonwealth Bank of Australia
BSB 063-168
Numer konta: 1118 6401
SWIFT: CTBAAU2S

/jt/

Źródło: Barbara Czech OAM, FB Polish Museum i Archives in Australia
Zdjęcia: Bogdan Płatek

Idź do oryginalnego materiału