W 1601 roku Rada Miejska Elbląga odkupiła księgozbiór po zmarłym rektorze Gimnazjum Akademickiego, Tomaszu Rotusie i przekazała go bibliotece działającej przy szkole. Tak rozpoczęła się historia jednej z najstarszych bibliotek w Polsce – instytucji, której dzieje od ponad czterech stuleci nierozerwalnie splatają się z historią miasta i jego mieszkańców.