Alarmujące dane z Małopolski. Ponad 20 tys. przypadków chorób odkleszczowych w 2025 roku

W Małopolsce rośnie liczba zachorowań na choroby przenoszone przez kleszcze. Jak wynika z najnowszych danych, w 2025 roku do lekarzy zgłosiło się ponad 20 tysięcy pacjentów z tego typu schorzeniami. To wyraźny wzrost – o około 15 procent w porównaniu z 2020 rokiem.

Borelioza najczęstsza

Najwięcej przypadków dotyczy boreliozy – bakteryjnej choroby wywoływanej przez krętki Borrelia. W 2025 roku w regionie zdiagnozowano ją u 19,9 tys. osób, podczas gdy pięć lat wcześniej było to 17,2 tys.

Borelioza może rozwijać się przez długi czas – choćby miesiącami lub latami. Jej charakterystycznym objawem jest tzw. rumień wędrujący, czyli powiększająca się, owalna zmiana skórna pojawiająca się zwykle od 1 do 6 tygodni po ukąszeniu. Chorobie często towarzyszą również objawy przypominające grypę, takie jak gorączka, zmęczenie czy bóle głowy. Nieleczona może prowadzić do poważnych powikłań, m.in. neurologicznych, kardiologicznych i stawowych.

Coraz więcej przypadków KZM

Jeszcze bardziej niepokojący jest wzrost zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM). W 2020 roku odnotowano 36 przypadków tej choroby, natomiast w 2025 roku było ich już niemal 100 – ponad dwa razy więcej.

KZM to wirusowa choroba atakująca ośrodkowy układ nerwowy. Choć u wielu osób przebiega bezobjawowo, może mieć ciężki, dwufazowy przebieg. W pierwszej fazie pojawiają się objawy grypopodobne, natomiast w drugiej – symptomy zapalenia opon mózgowych, takie jak sztywność karku, zaburzenia świadomości czy porażenia mięśni.

Szczepienie dostępne także w aptekach

W przeciwieństwie do boreliozy, przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu można się zaszczepić. Szczepienie jest zalecane szczególnie osobom często przebywającym na świeżym powietrzu – m.in. leśnikom, rolnikom czy miłośnikom aktywności outdoorowej.

Preparat jest odpłatny, jednak kwalifikacja do szczepienia oraz jego wykonanie są bezpłatne. Można je wykonać zarówno w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej, jak i – w przypadku dorosłych – w wybranych aptekach współpracujących z NFZ. Od sierpnia 2025 do lutego 2026 roku w małopolskich aptekach z tej możliwości skorzystało ponad 500 osób.

Jak się chronić?

Kleszcze można spotkać nie tylko w lasach, ale również w parkach, ogrodach czy na łąkach. Są aktywne od wczesnej wiosny aż do początku jesieni, a ich ukąszenie jest bezbolesne – co zwiększa ryzyko przeoczenia.

Podstawą profilaktyki jest odpowiedni ubiór podczas spacerów – długie spodnie, pełne buty i zakryte ramiona. Pomocne są także środki odstraszające. Po powrocie do domu warto dokładnie obejrzeć całe ciało i odzież.

Jeśli kleszcz wbije się w skórę, należy go jak najszybciej usunąć – im krócej pozostaje w ciele, tym mniejsze ryzyko zakażenia. W aptekach dostępne są specjalne narzędzia ułatwiające bezpieczne usunięcie pasożyta. W przypadku problemów lub wątpliwości należy zgłosić się do lekarza.