
Aneks do umowy o pracę nie jest konieczny przy podwyżce płacy minimalnej.
Od 1 stycznia 2027 roku pracodawca ma obowiązek wypłacić pracownikowi na pełnym etacie co najmniej 4 950 zł brutto, choćby jeżeli w umowie zapisano niższą kwotę. Minimalne wynagrodzenie w 2027 roku jest więc o 144 zł wyższe niż w 2026 roku, a na rękę pracownik po 26 roku życia otrzymuje z niego 3 703,93 zł (z PIT-2, przy podstawowych kosztach uzyskania przychodu i bez PPK). Nie musi jednak zmieniać umowy, ponieważ ten obowiązek wynika z przepisów, a nie z umowy.
Aneks jest potrzebny dopiero wtedy, gdy pracodawca i pracownik sami zmieniają warunki umowy, na przykład podnoszą płacę zasadniczą albo zmieniają wymiar etatu.
Co dzieje się z umową, w której zapisano starą kwotę 4 806 zł?
Umowa przez cały czas obowiązuje, a aneks nie jest potrzebny. Kwota 4 806 zł to minimalne wynagrodzenie z 2026 roku. Od 1 stycznia 2027 roku pracodawca wypłaca pracownikowi na pełnym etacie co najmniej 4 950 zł brutto i sprawdza przy tym sumę składników wynagrodzenia, a nie samą płacę zasadniczą. Kwotę 4 950 zł określa rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 1213).
Do kwoty 4 950 zł pracodawca wlicza składniki zaliczane przez GUS do wynagrodzeń osobowych, na przykład regularną premię. Nie wlicza wynagrodzenia za nadgodziny, dodatku za pracę w nocy, dodatku stażowego, dodatku za szczególne warunki pracy, nagrody jubileuszowej ani odprawy emerytalnej i rentowej (art. 6 ust. 4 i 5 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę).
Dla pracownika z płacą zasadniczą 4 806 zł oznacza to:
- przy regularnej premii 200 zł wynagrodzenie wynosi razem 5 006 zł, więc pracodawca niczego nie dopłaca ani nie zmienia w umowie,
- bez innych składników wliczanych do minimum pracodawca od 1 stycznia 2027 roku wypłaca 4 950 zł brutto, czyli o 144 zł więcej, niż zapisano w umowie.
Pracownikowi zatrudnionemu na pół etatu z płacą zasadniczą 2 403 zł pracodawca od 1 stycznia 2027 roku wypłaca co najmniej 2 475 zł brutto, czyli połowę minimalnego wynagrodzenia (art. 8 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę).
Kiedy zmiana wynagrodzenia wymaga aneksu do umowy o pracę?
Aneks, w języku prawa pracy porozumienie zmieniające, jest potrzebny wtedy, gdy pracodawca i pracownik sami zmieniają warunki umowy. Najczęściej chodzi o:
- podwyżkę ponad minimum z decyzji pracodawcy,
- zmianę składników wynagrodzenia, na przykład włączenie dodatku do płacy zasadniczej,
- zmianę wymiaru etatu.
Zmianę na niekorzyść pracownika bez jego zgody pracodawca wprowadza wypowiedzeniem zmieniającym (art. 42 Kodeksu pracy).
Kodeks wymaga dla zmiany warunków umowy formy pisemnej (art. 29 § 4), ale nie pod rygorem nieważności. Zmiana uzgodniona ustnie albo przez zachowanie stron jest ważna, a aneks służy jako dowód. Przed sądem pracy nie obowiązują ograniczenia dowodu ze świadków (art. 473 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego), więc brak aneksu nie przekreśla zmiany, ale utrudnia jej wykazanie.
Przy włączaniu dodatków do płacy zasadniczej pracodawca nie usunie porozumieniem dodatku stażowego, który przyznaje regulamin wynagradzania, układ zbiorowy albo ustawa (art. 9 i art. 18 Kodeksu pracy). Taki dodatek wypłaca obok płacy zasadniczej i nie wlicza go do minimum.
Wyrównanie do minimalnego wynagrodzenia czy podwyżka płacy zasadniczej?
Ustawa nie każe podnosić płacy zasadniczej do 4 950 zł. Pracodawca może wypłacać różnicę obok niej albo podnieść płacę zasadniczą. Różnicę wypłacaną obok płacy zasadniczej pracodawca wykazuje zwykle na liście płac jako osobny składnik o nazwie „wyrównanie do minimalnego wynagrodzenia”. Ustawa opisuje wyrównanie wprost dla miesięcy, w których wynagrodzenie spada poniżej minimum z powodu terminów wypłaty niektórych składników albo rozkładu czasu pracy (art. 7). Przy stałej różnicy przepisy nie mówią tego wprost, ale ustawa nie wymaga, aby minimum osiągała sama płaca zasadnicza.
Wybór ma znaczenie przy składnikach liczonych od płacy zasadniczej. jeżeli regulamin wynagradzania przyznaje dodatek stażowy w wysokości 10% płacy zasadniczej, pracownik z płacą zasadniczą 4 806 zł otrzymuje w 2027 roku:
- przy wyrównaniu razem 5 430,60 zł, czyli 4 806 zł płacy zasadniczej, 144 zł wyrównania i 480,60 zł dodatku stażowego,
- przy podwyżce płacy zasadniczej razem 5 445 zł, czyli 4 950 zł płacy zasadniczej i 495 zł dodatku stażowego.
Podwyżka płacy zasadniczej kosztuje w tym przykładzie o 14,40 zł brutto miesięcznie więcej na osobę, czyli 172,80 zł rocznie. W firmie z 20 takimi pracownikami to 3 456 zł rocznie, przed składkami pracodawcy. Podniesienie płacy zasadniczej zmienia kwotę uzgodnioną w umowie, więc ta zmiana wymaga aneksu.
Czy pracodawca musi informować o podwyżce płacy minimalnej?
Zwykle nie. Wysokość płacy zasadniczej należy do treści umowy (art. 29 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy). W osobnej informacji o warunkach zatrudnienia pracodawca podaje tylko składniki wynagrodzenia inne niż uzgodnione w umowie (art. 29 § 3 pkt 1 lit. h Kodeksu pracy), więc pisma o nowej kwocie minimalnego wynagrodzenia Kodeks nie wymaga.
Wyjątkiem może być samo wyrównanie, bo nie wynika ono z umowy. Kodeks nie rozstrzyga tego wprost, ale jeżeli informacja o warunkach zatrudnienia nie wskazała przepisów ustawy o minimalnym wynagrodzeniu, ostrożniej jest poinformować pracownika na piśmie albo elektronicznie (art. 29 § 3¹ i § 3ł Kodeksu pracy).
Jak zapisać wynagrodzenie, aby nie zmieniać umowy co roku?
Kodeks nie wymaga wpisania kwoty. Wynagrodzenie musi jednak dać się jednoznacznie ustalić, ze wskazaniem jego składników (art. 29 § 1 pkt 3). Przepisy tego nie przesądzają, ale zapis „wynagrodzenie zasadnicze w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę” odsyła do kwoty z rozporządzenia, więc przy jej wzroście umowa się nie zmienia i porozumienie nie jest potrzebne. Przy takim zapisie:
- umowa na część etatu powinna mówić o minimalnym wynagrodzeniu proporcjonalnym do wymiaru, inaczej powstaje spór, czy strony umówiły pełną kwotę,
- płaca zasadnicza rośnie co roku, a z nią każdy składnik liczony od tej płacy,
- pracodawca przez cały czas liczy sumę, bo do minimum nie wlicza dodatku stażowego, dodatku za pracę w nocy ani wynagrodzenia za nadgodziny.
Najczęstszy błąd przy liczeniu sumy wygląda tak. Płaca zasadnicza 4 650 zł i dodatek stażowy 300 zł dają razem 4 950 zł, a mimo to pracodawca dopłaca 300 zł, bo dodatku stażowego nie może wliczyć do minimum (art. 6 ust. 5 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę).
Co grozi pracodawcy za wypłatę poniżej minimalnego wynagrodzenia?
Sam nieaktualny zapis w umowie nie jest wykroczeniem. Wykroczeniem jest wypłata poniżej minimum, za którą grozi grzywna od 2 000 do 60 000 zł. Takie kwoty obowiązują od 8 lipca 2026 roku, wcześniej grzywna wynosiła od 1 000 do 30 000 zł (art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy). Pracownik może też żądać różnicy z odsetkami za opóźnienie, a roszczenie przedawnia się po 3 latach od dnia, w którym stało się wymagalne (art. 291 § 1 Kodeksu pracy).
Co pracodawca sprawdza przed pierwszą wypłatą w 2027 roku?
Przed pierwszą wypłatą w 2027 roku pracodawca sprawdza na liście płac:
- czy suma składników wliczanych do minimalnego wynagrodzenia wynosi co najmniej 4 950 zł brutto na pełnym etacie,
- czy różnicę wypłaca jako wyrównanie, czy podnosi płacę zasadniczą, bo od tego zależą dodatki liczone od płacy zasadniczej.
Aneks do umowy o pracę jest potrzebny tylko przy podwyżce płacy zasadniczej albo innej zmianie warunków umowy.
O autorze
Mariusz Tomczak jest założycielem My Wspieramy, agencji pracy dla osób niepełnosprawnych. Doradza firmom, jak zwiększyć zatrudnienie osób z orzeczeniem. Od 2008 roku sam zatrudnia osoby niepełnosprawne, zna więc tę tematykę z własnej praktyki, a nie z teoretycznych opracowań. O płacy minimalnej pisze, bo od tej stawki zaczyna się wiele ofert pracy dla osób z orzeczeniem. Sprawdź profil Mariusza Tomczaka na LinkedIn.
Artykuł sponsorowany














