Bezwzględny zakaz pracy w takie dni. Pracownicy nie będą musieli pracować całymi tygodniami

Kiedy w lipcu 2025 roku przez Polskę przetaczały się dwie fale upałów i temperatura w biurach na południu kraju regularnie przekraczała 35 stopni, ministerstwo pracy opublikowało trzecią już wersję projektu rozporządzenia o pracy w wysokich temperaturach. Nowe przepisy miały zacząć obowiązywać od 1 czerwca 2025 roku. Potem od 1 stycznia 2026 roku. Teraz termin to 1 stycznia 2027 roku.

Puste biuro w Warszawie. | Grafika generowana przy pomocy AI.

Skąd trzy wersje projektu i dwa lata opóźnienia

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zaczęło pracować nad nowelizacją w grudniu 2024 roku. Pierwsza wersja projektu zakładała uzależnienie maksymalnej temperatury pracy od tzw. tempa metabolizmu pracownika – mierzono by wydatek energetyczny organizmu i na tej podstawie wyznaczano progi. Eksperci gwałtownie ocenili, iż to rozwiązanie zbyt skomplikowane do codziennego stosowania w zakładzie pracy. Zastępca szefa KPRM Grzegorz Karpiński stwierdził wprost, iż mierzenie metabolizmu jest niewykonalne w praktyce, a próg 32 stopni dla prac ciężkich na zewnątrz „może prowadzić do przerw na budowach”.

Druga wersja uprościła metodologię, ale przez cały czas wzbudzała zastrzeżenia pracodawców, którzy argumentowali, iż nie mają czasu w dostosowanie zakładów pracy. Trzecia wersja, opublikowana na stronie Rządowego Centrum Legislacji 27 czerwca 2025 roku, zachowała te same progi temperaturowe co poprzednia i jednocześnie przesunęła termin wejścia w życie z 2026 na 1 stycznia 2027 roku. Ministerstwo nazwało to „kompromisem osiągniętym na etapie konsultacji, uwzględniającym konieczność dostosowania wewnętrznych regulacji i warunków pracy”.

Związki zawodowe oceniły ten kompromis bez entuzjazmu. „Pracodawcy dostali półtora roku więcej na zamontowanie klimatyzacji. Pracownicy dostali kolejne dwa lata siedzenia w saunie” – tak komentował Paweł Śmigielski z Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych (OPZZ). Dodał jednak, iż sama treść trzeciej wersji jest ukłonem w stronę pracowników – bo wprowadza wyraźny, bezwzględny zakaz pracy, którego w poprzednich wersjach nie było.

Co dokładnie zakazuje projekt – progi, obowiązki i wyjątki

Trzecia wersja projektu rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przewiduje dwupoziomowy system ochrony:

Źródło: projekt rozporządzenia MRPiPS zmieniający rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP, trzecia wersja z 27 czerwca 2025 r. (nr w wykazie prac: 36, RCL: legislacja.rcl.gov.pl). Stan na czerwiec 2026 r.: projekt w toku opiniowania i uzgodnień, nie obowiązuje.

Kluczowy detal, który podkreśla OPZZ: zakaz dotyczy czasu faktycznego przekroczenia temperatury, a nie całego dnia, w którym prognozowane są upały. Oznacza to, iż jeżeli termometr w miejscu pracy pokaże 34,9 stopnia – pracodawca nie ma obowiązku wstrzymania pracy. Dopiero 35,0 uruchamia zakaz. W południe może więc być zakaz, a o 8 rano i o 17 – praca normalnie. To rozwiązanie budzi zastrzeżenia związkowców, którzy wskazują, iż narażenie na ciepło kumuluje się przez całą zmianę.

Projekt przewiduje też nowy obowiązek monitorowania i dokumentowania temperatury w miejscu pracy – pracodawca będzie musiał prowadzić pomiary i zachowywać ich wyniki. Za zmuszanie do pracy mimo przekroczonych progów temperatury pracodawcy grozi kara do 3 lat pozbawienia wolności – na podstawie art. 220 Kodeksu karnego, który penalizuje narażanie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

W teorii, kiedy temperatura w biurze jest z byt dotkliwa, nie ma w nim klimatyzacji lub klimatyzacja zawodzi, pracownicy mogą być zwolnienie z pracy całymi tygodniami. Ostatnie lata pokazały, iż temperatury rzędu 36, a choćby 38 stopni są możliwe, szczególnie w centralnej i zachodniej Polsce.

Czego projekt nie obejmuje – jest spora lista wyjątków

Nowe przepisy nie będą dotyczyć wszystkich pracowników. Z zakresu rozporządzenia wyłączone są między innymi pracownicy żłobków i niektórych placówek pomocy społecznej, jednostki gospodarki komunalnej, a także sytuacje, w których „względy technologiczne” uniemożliwiają przerwanie pracy – czyli huty, piece, kotłownie, piekarnie i podobne zakłady, gdzie wysoka temperatura jest nieodłącznym elementem procesu produkcyjnego. Te sektory podlegają osobnym przepisom o pracy w mikroklimacie gorącym.

Projekt nie reguluje też kwestii dzieci w szkołach – to osobna procedura, która zależy od decyzji dyrektora i organu prowadzącego. Aktualne przepisy oświatowe nie przewidują automatycznego zamknięcia szkoły przy określonej temperaturze. Miało się tym zająć Ministerstwo Edukacji, ale na razie nie słychać nic nowego w tej sprawie.

Co obowiązuje dziś – i jak z tego korzystać tego lata

Lato 2026 przychodzi bez nowych przepisów. Ale to nie znaczy, iż pracownicy są całkowicie bezbronni. Obowiązujące od 1997 roku rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia wody do picia – co do zasady bezpłatnej – gdy temperatura w pomieszczeniu przekracza 28 stopni. Za brak wody grozi kara grzywny od 1 000 do 30 000 zł nakładana przez Państwową Inspekcję Pracy.

Najważniejszy przepis to art. 210 § 1 Kodeksu pracy. Mówi on, iż pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, jeżeli warunki stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia – i zachowuje za ten czas wynagrodzenie. Problem polega na tym, iż przepis wymaga „bezpośredniego zagrożenia” – a to kryterium subiektywne i trudne do udowodnienia. Dla zdrowego trzydziestolatka 36 stopni w biurze może nie spełniać tej definicji. Dla osoby z chorobą serca, kobiety w ciąży lub seniora – już tak.

Pracodawca ma też dziś możliwość – choć nie obowiązek – skrócenia czasu pracy, wyznaczenia dodatkowych przerw lub odprawienia pracownika do domu zgodnie z art. 18 Kodeksu pracy. Część firm robi to dobrowolnie. Większość czeka na przepisy.

Warszawa: biurowce bez klimatyzacji i pracownicy budowlani jako dwie grupy najwyższego ryzyka

Warszawa stoi w tym kontekście przed szczególnym wyzwaniem z dwóch powodów. Po pierwsze, stolica ma jeden z wyższych wskaźników miejskiej wyspy ciepła w Polsce – temperatura w centrum Warszawy może być o 3-5 stopni wyższa niż na obrzeżach. Po drugie, o ile w nowoczesnych biurowcach klimatyzacja jest często standardem, o tyle duża część starszej zabudowy biurowej i kamienicznych biur nie ma klimatyzacji – szczególnie w Śródmieściu, na Pradze i w biurach lokatorskich. Część z budynków nie może jej mieć, bo są wpisane do rejestru zabytków, co uniemożliwia ingerencji w zewnętrzną część elewacji. Ten sam problem mają inne miasta w szczególności Kraków.

Drugi problem to pracownicy fizyczni na budowach. Warszawa jest miastem z największą liczbą aktywnych placów budowy w Polsce – przy aktualnym boomie infrastrukturalnym i mieszkaniowym tysiące pracowników spędza zmiany na otwartym słońcu. Dla tej grupy próg 32 stopni z projektowanego rozporządzenia jest szczególnie istotny – ale do 1 stycznia 2027 roku pracodawcy na budowach nie mają formalnego obowiązku wstrzymania prac przy żadnej temperaturze.

Co to oznacza dla Ciebie? Co możesz zrobić tego lata – zanim przepisy wejdą w życie

1. Masz prawo odmówić pracy w warunkach zagrożenia – już dziś
Art. 210 § 1 Kodeksu pracy daje Ci prawo powstrzymania się od pracy i zachowania wynagrodzenia, jeżeli warunki stwarzają bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia. jeżeli masz chorobę układu krążenia, jesteś w ciąży lub masz inny czynnik ryzyka związany z przegrzaniem – konsultacja z lekarzem medycyny pracy i uzyskanie zaświadczenia jest najlepszym zabezpieczeniem. Poinformuj pracodawcę na piśmie – e-mail wystarczy.

2. Pracodawca ma obowiązek zapewnić zimną wodę – egzekwuj to
Przy temperaturze powyżej 28 stopni pracodawca musi zapewnić dostęp do napojów. Brak wody można zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy (pip.gov.pl lub infolinia 0801 002 006). Mandat dla pracodawcy: 1 000-30 000 zł. Zgłoszenie można złożyć anonimowo.

3. jeżeli pracujesz fizycznie na zewnątrz – znaj objawy udaru cieplnego
Uderzenie gorąca zaczyna się od silnego bólu głowy, dezorientacji, gorącej i suchej skóry oraz nudności. To stan zagrożenia życia. jeżeli widzisz te objawy u siebie lub współpracownika – natychmiast przerwijcie pracę, przenieście się w cień, schładzajcie ciało i dzwońcie po pomoc. Nie czekajcie na „chwilę” poprawy.

4. Pracodawco: masz niecałe 7 miesięcy na przygotowanie – zacznij teraz
Od 1 stycznia 2027 roku obowiązek klimatyzacji lub innych rozwiązań technicznych przy 28 stopniach staje się prawnym wymogiem, a przy 35 stopniach praca w pomieszczeniu będzie zakazana. Montaż klimatyzacji w biurze trwa 1-3 miesiące i generuje kolejkę w sezonie. Jesień 2026 to ostatni moment na zlecenie projektu instalacji bez ryzyka niewyrobienia się przed terminem.

Artykuł powstał na podstawie: projektu rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, trzecia wersja z 27 czerwca 2025 r. (legislacja.rcl.gov.pl, nr 36); rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. poz. 1650 ze zm.); art. 210 § 1 i art. 220 Kodeksu karnego (Dz.U. z 2024 r.); komunikatu MRPiPS z 2 lipca 2025 r. cytowanego przez PAP; komentarzy Pawła Śmigielskiego (OPZZ) i Ewy Gawrysiak (Koalicja Bezpieczni w Pracy) dla DGP i pulshr.pl; analiz prawo.pl, infor.pl i bankier.pl dot. trzeciej wersji projektu (lipiec 2025 r.); analizy nowoczesneprawopracy.pl (marzec 2026 r.).