Czy alergie można wyleczyć?

Choroby alergiczne stanowią istotny problem zdrowia publicznego, a ich częstość systematycznie wzrasta. W Polsce ponad 12 milionów pacjentów ma objawową alergię, ale tylko połowa wie na co jest uczulona. Pozostałe 6 milionów Polaków mają katar, kaszel lub swędzące zmiany skórne i nie wiedza iż u podstawy choroby stoi ALERGEN. Współczesne podejście terapeutyczne, zgodne z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Alergologicznego (PTA) oraz European Academy of Allergy and Clinical Immunology (EAACI), opiera się na strategii wielopoziomowej obejmującej unikania alergenów, farmakoterapię, immunoterapię alergenową (AIT) oraz leczenie biologiczne. Szczególną rolę odgrywa immunoterapia, czyli „odczulanie” jako jedyna metoda przyczynowego leczenia alergii oraz dynamicznie rozwijające się terapie biologiczne stosowane w ciężkich, opornych postaciach chorób alergicznych.

Choroby alergiczne, w tym alergiczny nieżyt nosa, astma, atopowe zapalenie skóry oraz pokrzywka przewlekła, należą do najczęstszych chorób przewlekłych w populacji ogólnej. Zgodnie z aktualnymi danymi epidemiologicznymi, ich częstość wzrasta, co wiąże się z czynnikami środowiskowymi, urbanizacją oraz zmianami stylu życia.

Co zrobić jeżeli masz alergię?

1. Farmakoterapia jako podstawa leczenia objawowego

Farmakoterapia pozostaje pierwszym etapem leczenia większości chorób alergicznych. Obejmuje ona: leki przeciwhistaminowe II generacji, glikokortykosteroidy (miejscowe i ogólne), leki przeciwleukotrienowe.

2. Immunoterapia alergenowa (AIT) – tzw. odczulanie, jako leczenie przyczynowe

Immunoterapia alergenowa jest jedyną metodą leczenia, która modyfikuje przebieg choroby alergicznej. Mechanizm działania obejmuje: indukcję tolerancji immunologicznej, aktywację limfocytów T regulatorowych, zmniejszenie odpowiedzi IgE-zależnej. Polega na podawaniu wzrastających dawek alergenu aby osiągnąć tolerancje na uczulający alergen. w tej chwili możemy stosować immunoterapię podskórną (SCIT) i immunoterapię podjęzykową (SLIT).
Wczesne wdrożenie AIT może zapobiegać progresji choroby, w tym rozwojowi astmy u dzieci.

3. Terapie biologiczne – nowy standard w ciężkich postaciach chorób alergicznych

Terapie biologiczne stanowią przełom w leczeniu ciężkich, opornych postaci chorób alergicznych. Są to przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko określonym elementom odpowiedzi immunologicznej. Najważniejsze grupy: omalizumab, mepolizumab, benralizumab, dupilumab oraz tezepelumab.
Leczenie biologiczne znacząco poprawia kontrolę choroby, redukuje liczbę zaostrzeń oraz poprawia jakość życia pacjentów.

4. Medycyna spersonalizowana w alergologii

Współczesna alergologia opiera się na koncepcji medycyny spersonalizowanej, obejmującej: identyfikacje szkodliwego alergenu, rozpoznanie fenotypów klinicznych, analizę endotopów (mechanizmów molekularnych) oraz dobór terapii celowanej (personalizacja leczenia).

Zdarza się iż chorzy z alergią mają objawy uogólnionej anafilaksji lub wprost wstrząsu anafilaktycznego. Anafilaksja jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.

Tacy chorzy powinni być zabezpieczeni na co dzień adrenaliną we wstrzykiwaczu, którą chory w trakcie objawów alergii i wstrząsu (duszność, spadek ciśnienia tętniczego) powinien podać sobie w mięsień uda i wezwać pogotowie ratunkowe. W tym przypadku kluczowa jest edukacja pacjenta i jego rodziny.

Postęp w alergologii w ostatnich latach doprowadził do istotnej zmiany podejścia terapeutycznego. Obok klasycznej farmakoterapii, coraz większą rolę odgrywają terapie przyczynowe oraz leczenie biologiczne.

Szczególnie istotne jest wczesne wdrażanie immunoterapii alergenowej, która może zmieniać naturalny przebieg choroby. Immunoterapia dzieci uczulonych na roztocza pozwala zmniejszyć ryzyko rozwoju astmy u tych chorych. Z kolei rozwój terapii biologicznych umożliwia skuteczne leczenie pacjentów dotychczas opornych na standardowe metody.

Alergii w tej chwili nie można wyleczyć, ale współczesna terapia daje szansę na dobre życie pomimo objawów alergii.

Dr hab. n. med. Piotr Dąbrowiecki, Specjalista chorób wewnętrznych i alergologii