4 godzin temu
Profilaktyka nowotworu piersi
Rak piersi to najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet. Odpowiada za prawie 24 procent wszystkich zachorowań na nowotwory i jest przyczyną niemal 15 procent wszystkich zgonów kobiet z powodu nowotworów złośliwych. Ryzyko zachorowania znacznie wzrasta po 50. roku życia.
Najważniejszym czynnikiem wpływającym na skuteczność leczenia jest wykrycie nowotworu w jak najwcześniejszym stadium rozwoju. Badania kliniczne wykazały, iż w grupie kobiet w wieku 50–69 lat, które wykonywały badania mammograficzne co rok lub co dwa lata, zmniejszyła się umieralność o 25–30 procent. A więc warto badać się systematycznie by nie dopuścić do rozwoju choroby.
Co pokazują statystyki
Choć przypominają o tym często zarówno lekarze, jak media, odzew ze strony pacjentek wciąż jest dość daleki od oczekiwanego. Potwierdzają to niestety dane statystyczne nt. mammografii Opolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ.
W 2025 roku w naszym regionie liczba osób do przebadania wynosiła 226.134. Przebadano 27.177 osób, czyli nieco ponad 12 procent.
Z podziałem na powiaty współczynnik zbadanych przedstawia się
następująco:
Powiat brzeski:
- do zbadania 19.646
- przebadanych 2004
- proc. populacji 10,20
Powiat głubczycki:
- do zbadania 9.590
- przebadanych 868
- proc. populacji 9,05
Powiat kędzierzyńsko-kozielski:
- do zbadania 22.487
- przebadanych 2179
- proc. populacji 9,69
Powiat kluczborski:
- do zbadania 14.184
- przebadanych 1110
- proc. populacji 7,83
Powiat krapkowicki:
- do zbadania 14.861
- przebadanych 1734
- proc. populacji 11,67
Powiat namysłowski:
- do zbadania 9584
- przebadanych 987
- proc. populacji 10,30
Powiat nyski:
- do zbadania 29.960
- przebadanych 5261
- proc. populacji 17,56
Powiat oleski:
- do zbadania 14.665
- przebadanych 1715
- proc. populacji 11,69
Opole:
- do zbadania 32.423
- przebadanych 4362
- proc. populacji 13,45
Powiat opolski:
- do zbadania 29.141
- przebadanych 3741
- proc. populacji 12,84
Powiat prudnicki:
- do zbadania 11.818
- przebadanych 1438
- proc. populacji 12,17
Powiat strzelecki:
- do zbadania 17.772
- przebadanych 1778
- proc. populacji 10,00
Przypominamy: W ramach profilaktyki raka piersi NFZ zaprasza wszystkie kobiety pomiędzy 45–74 rokiem życia na bezpłatne badania mammograficzne.
Program jest dla Ciebie, o ile – jesteś kobietą we wskazanym powyżej wieku i spełniasz jedno z poniższych kryteriów:
- w ciągu ostatnich 2 lat nie miałaś mammografii w ramach profilaktyki zdrowotnej;
- zakończyłaś okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi i pozostajesz w trakcie uzupełniającej hormonoterapii (HT) – zalecenie badania co 12 miesięcy;
- zakończyłaś leczenie raka piersi i 5-letni proces monitorowania po zakończonym leczeniu – zalecenie badania co 12 miesięcy.
Badanie mammograficzne można wykonać w poradniach stacjonarnych lub w mammobusie, który dojeżdża do najodleglejszych zakątków Polski. Na badanie mammograficzne można umówić się przez IKP lub mojeIKP.
Nowotwór szyjki macicy
Rak szyjki macicy to jeden z częstszych nowotworów występujących u kobiet. Na wczesnym etapie jest wyleczalny w ponad 99% przypadków. Niewykryty i nieleczony może prowadzić do śmierci. Dlatego każda kobieta po 25. roku życia powinna regularnie wykonywać profilaktyczne badania cytologiczne.
Polega ono na pobraniu – robi to położna lub ginekolog – wymazu z szyjki macicy i ocenie go pod mikroskopem, co pozwala wykryć przednowotworowe lub nowotworowe zmiany we wczesnym stadium rozwoju.
Program profilaktyki raka szyjki macicy.
Z programu mogą korzystać kobiety w wieku od 25 do 64 lat. Mogą wybrać jeden z dwóch schematów. Do czerwca 2026 r. w ramach programu co 3 lata wykonywana jest klasyczna cytologia, natomiast w ramach nowego schematu wykonywany jest testu HPV HR z genotypowaniem, a jeśli wynik testu HPV HR jest dodatni, z tego samego pobranego materiału wykonuje się dodatkowo cytologię na podłożu płynnym (LBC). Badanie przysługuje raz na 5 lat.
Cele programu
- zmniejszenie wskaźnika umieralności kobiet na raka szyjki macicy do poziomu osiągniętego w krajach Unii Europejskiej,
- zwiększenie wiedzy kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy i wprowadzenie na terenie całego kraju jednolitego modelu postępowania diagnostycznego.
Kto i gdzie realizuje program?
- Każda poradnia położniczo-ginekologiczna, która ma podpisaną umowę z NFZ.
- Wybrane poradnie POZ, które podpisały umowę na świadczenia położnej POZ w Programie profilaktyki raka szyjki macicy.
Na badanie cytologiczne można umówić się przez IKP lub mojeIKP. Aby wziąć udział w programie nie musisz mieć skierowania. Wystarczy, iż zgłosisz się do ginekologa lub położnej. Zapiszesz się też sama poprzez e-rejestrację.
NFZ przypomina o centralnej e-rejestracji
Jest to usługa umożliwiająca zapisywanie się online na badania i wizyty u specjalisty. Jest ona wprowadzana stopniowo.
Od 1 stycznia 2026 r. placówki oferujące mammografię, test HPV HR (zastępuje klasyczną cytologię) i konsultacje u kardiologa mają obowiązek podłączyć się do centralnej e-rejestracji. Mają na to czas do 1 lipca 2026 r.
Od 1 sierpnia system obejmie 8 kolejnych świadczeń, czyli pierwszą wizytę: u angiologa lub chirurga naczyniowego, lekarza chorób zakaźnych, endokrynologa, lekarza chorób wątroby, lekarza chorób układu odpornościowego, nefrologa, neonatologa, lekarza chorób płuc.
Docelowo centralna e-rejestracja obejmie wszystkie konsultacje u specjalistów.
Przypominamy, pacjenci zapisują się:
- online: przez swoje Internetowe Konto Pacjenta lub jego mobilny odpowiednik, czyli aplikację mojeIKP
- bezpośrednio w placówce przez telefon lub osobiście – a placówka robi to przez centralną e-rejestrację w imieniu pacjenta.
Dane statystyczne z woj. opolskiego
W 2025 roku w województwie opolskim liczba osób do przebadania dzięki cytologii wynosiła 294.910. Przebadało się 7590, czyli 2,6 procent.
Statystyka cytologii wg powiatów przedstawia się następująco:
Powiat brzeski:
- do zbadania 25.564
- przebadanych 489
- proc. populacji 1,91
Powiat głubczycki:
- do zbadania 11.854
- przebadanych 1040
- proc. populacji 8,77
Powiat kędzierzyńsko-kozielski:
- do zbadania 28.586
- przebadanych 677
- proc. populacji 2,37
Powiat kluczborski:
- do zbadania 18.374
- przebadanych 219
- proc. populacji 1,19
Powiat krapkowicki:
- do zbadania 19.404
- przebadanych 175
- proc. populacji 0,90
Powiat namysłowski:
- do zbadania 12627
- przebadanych 481
- proc. populacji 3,81
Powiat nyski:
- do zbadania 36.852
- przebadanych 1337
- proc. populacji 17,56
Powiat oleski:
- do zbadania 18.835
- przebadanych 321
- proc. populacji 1,70
Opole:
- do zbadania 44.876
- przebadanych 889
- proc. populacji 1,98
Powiat opolski:
- do zbadania 38.589
- przebadanych 961
- proc. populacji 2,49
Powiat prudnicki:
- do zbadania 15.353
- przebadanych 592
- proc. populacji 3,86
Powiat strzelecki:
- do zbadania 23.996
- przebadanych 409
- proc. populacji 1,70
Nowotwór jelita grubego
Rak jelita grubego stanowi w tej chwili drugą pozycję (po raku płuca) wśród wszystkich zapadalności na nowotwory w populacji polskiej i drugą w grupie onkologicznych przyczyn zgonów.
W województwie opolskim realizowany jest przesiewowy program profilaktyki raka jelita grubego. Jego celem jest zapewnienie spadku umieralności dzięki możliwości wykrywania wczesnych bezobjawowych postaci raka.
Celem badań profilaktycznych jest wykrycie zmian błony śluzowej jelita grubego: polipów – gruczolaków, czyli nowotworów we wczesnej fazie rozwoju – są to zmiany potencjalnie całkowicie wyleczalne. Usunięcie polipów jest bezbolesne. Osoby ze zmianami większymi niż 15 mm będą kierowane do ich usunięcia w warunkach szpitalnych.
Kryteria kwalifikacji do programu:
Osoby w wieku:
- 50-65 lat;
- 40-49 lat, które posiadają krewnego pierwszego stopnia, u którego
rozpoznano nowotwór jelita grubego.
Kryteriami wyłączenia z programu są:
- objawy kliniczne sugerujące istnienie raka jelita grubego;
- kolonoskopia wykonana w ostatnich 10 latach. Do udziału w programie nie jest wymagane skierowanie. Akcję informacyjną o programie prowadzą świadczeniodawcy realizujący program.
Kwalifikacji do programu przeprowadza się poprzez przeprowadzenie ankiety. Badanie w znieczuleniu miejscowym (z zastosowaniem żelu znieczulającego) przysługuje każdemu pacjentowi, który nie ma do tego przeciwskazań medycznych.
Dostęp do badania w znieczuleniu ogólnym przysługuje pacjentom:
- po przebytych rozległych operacjach w obrębie jamy brzusznej, zwłaszcza operacjach ginekologicznych
- po niepełnych lub bardzo bolesnych badaniach endoskopowych jelita grubego w przeszłości,
- którzy zgłaszają u świadczeniodawcy duży lęk przed wykonaniem badania.
Świadczenie realizowane jest w trybie ambulatoryjnym.
Każde badanie podlega podsumowaniu, tj. wydaniu pacjentowi wyniku badania oraz wskazania dalszych zaleceń w zakresie postępowania diagnostyczno-terapeutycznego. W trakcie wizyty podsumowującej przeprowadzana jest z pacjentem ankieta po badaniu.
W przypadku wyniku prawidłowego konsultacja może odbyć się za pośrednictwem teleporady.
Na Opolszczyźnie z programu profilaktyki raka jelita grubego można skożystać w ośmiu szpitalach: w Opolu, w Ozimku, w Strzelcach Opolskich, w Krapkowicach i w Prudniku.
Kolonoskopia – badanie, które ratuje życie
Rak jelita grubego jest jednym z najczęstszych nowotworów, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Rocznie zapada na niego w Polsce około 18 tys. osób. Rozwija się długo, choćby przez kilka lat i może nie dawać żadnych objawów. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie choroby
Jak wygląda badanie
Nie potrzebujesz skierowania. Możesz wybrać dogodną dla Ciebie placówkę, która realizuje program przesiewowy. W niej dowiesz się o szczegółach badania i wypełnisz ankietę. jeżeli zostaniesz zakwalifikowany, to:
- przejdziesz badanie kolonoskopii – trwa ono od 15 do 40 minut
- nie odczujesz dyskomfortu – badanie odbędzie się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, w zależności od wskazań medycznych
- będziesz miał pobrane wycinki lub usunięte polipy wielkości do 15 mm
- pobrany materiał trafi do badania histopatologicznego – żeby wykluczyć niebezpieczne zmiany
- otrzymasz wynik oraz zalecenia dotyczące ewentualnego leczenia i kolejnego badania profilaktycznego.
Jakie są przyczyny raka jelita grubego
Nowotwór jelita grubego zaczyna się od łagodnych zmian, tzw. polipów, w obrębie jednej części jelita grubego – kątnicy, wstępnicy, poprzecznicy, zstępnicy lub odbytnicy.
Najczęstsze przyczyny raka jelita grubego to:
- uwarunkowania genetyczne
- gruczolaki w jelicie grubym
- stany zapalne jelit
- nieprawidłowa dieta
- nadużywanie alkoholu i papierosów
- siedzący tryb życia.
Jakie objawy powinny Cię zaniepokoić
Najczęściej występujące objawy raka jelita grubego to:
- powtarzające się krwawienie z odbytnicy lub krew w stolcu
- zmiana rytmu wypróżnień – pojawienie się i utrzymanie biegunki lub zaparcia bez przyczyny
- ból i skurcze brzucha
- utrata masy ciała
- anemia, osłabienie i brak apetytu.
Anemia jako cichy alarm
Krwawienie do światła jelita jest jednym z najczęstszych objawów, wynikających z rozrostu guza. o ile jest ono intensywne lub długotrwałe może ono prowadzić do rozwoju niedokrwistości (anemii) i niedoborów żelaza, wiążących się poczuciem osłabienia, ciągłego zmęczenia oraz zmniejszenia wydolności wysiłkowej.
*Oprac. Na podstawie materiałów Narodowego Funduszu Zdrowia
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania
