Automaty przyjmujące opakowania działają na podstawie identyfikacji konkretnego produktu. najważniejsze znaczenie ma kod kreskowy znajdujący się na etykiecie oraz rozpoznanie kształtu opakowania.
W praktyce oznacza to, iż butelka musi trafić do kaucjomatu w takiej formie, aby urządzenie mogło ją zeskanować i potwierdzić, iż rzeczywiście jest objęta systemem kaucyjnym. jeżeli opakowanie byłoby wcześniej zgniecione lub pozbawione etykiety, maszyna nie byłaby w stanie poprawnie odczytać danych.
Mechanizm działania jest podobny do tego, który znamy z kas sklepowych. jeżeli kod kreskowy na produkcie jest mocno zniszczony lub pognieciony, skaner może mieć problem z jego odczytaniem. W przypadku kaucjomatów dokładność identyfikacji pozostało ważniejsza, ponieważ od niej zależy zwrot pieniędzy klientowi.
Dodatkowo system musi upewnić się, iż oddawane opakowanie rzeczywiście pochodzi z rynku objętego kaucją i iż nie jest to butelka przywieziona z kraju, w którym system kaucyjny działa na innych zasadach.
Co dzieje się z butelką po przyjęciu przez kaucjomat
Moment zeskanowania i zaakceptowania opakowania jest kluczowy. Właśnie wtedy butelka traci swoją „tożsamość” w systemie – przestaje być produktem z konkretnym kodem i staje się jedynie surowcem przeznaczonym do recyklingu.
Po tej operacji urządzenie automatycznie zgniata butelkę. Ma to bardzo praktyczny powód. Gdyby kaucjomaty przechowywały opakowania w oryginalnej formie, ich pojemność byłaby bardzo ograniczona.
W praktyce oznaczałoby to dwie rzeczy:
- automaty musiałyby mieć znacznie większe rozmiary,
- konieczne byłoby bardzo częste opróżnianie urządzeń przez obsługę sklepów lub firmy odbierające odpady.
Zgniatanie opakowań pozwala więc znacząco zwiększyć pojemność kaucjomatu i usprawnia logistykę całego systemu.
System kaucyjny i recykling butelek w Polsce
System kaucyjny ma w Polsce zostać w pełni uruchomiony w najbliższych latach i będzie obejmował przede wszystkim plastikowe butelki PET, puszki aluminiowe oraz część szklanych opakowań wielokrotnego użytku.
Celem systemu jest zwiększenie poziomu recyklingu oraz ograniczenie ilości odpadów trafiających na składowiska lub do środowiska. Zgodnie z wymaganiami Unii Europejskiej państwa członkowskie powinny osiągnąć bardzo wysoki poziom zbiórki opakowań po napojach – choćby do 90 procent.
Doświadczenia innych państw pokazują, iż system kaucyjny jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi w tym zakresie. W Niemczech, gdzie funkcjonuje od lat, poziom zwrotu plastikowych butelek przekracza 95 procent. Podobne wyniki notują państwa skandynawskie.
W Polsce system ma objąć miliardy opakowań rocznie. Według analiz branżowych tylko plastikowych butelek PET wprowadzanych jest na rynek ponad 6 miliardów sztuk rocznie.
Dlaczego zgniatanie butelek przed oddaniem to błąd
Choć wiele osób przyzwyczaiło się do zgniatania butelek w domach, w przypadku kaucjomatów takie działanie może sprawić, iż automat odrzuci opakowanie.
Najczęstsze powody odrzucenia butelki to:
- brak etykiety z kodem kreskowym,
- zbyt mocno zgnieciony kształt,
- uszkodzony kod kreskowy,
- opakowanie nieobjęte systemem kaucyjnym.
Automat musi bowiem jednoznacznie potwierdzić, iż przyjmowany produkt kwalifikuje się do zwrotu kaucji. jeżeli pojawi się jakakolwiek wątpliwość, urządzenie odrzuci opakowanie.
Dlatego zalecenie jest proste: butelkę należy opróżnić z płynu, nie zgniatać jej i zachować etykietę z kodem kreskowym.
Co dzieje się z opakowaniami po opróżnieniu kaucjomatu
Po zapełnieniu urządzenia zgniecione opakowania są odbierane przez firmy zajmujące się gospodarką odpadami i transportowane do zakładów recyklingu.
W przypadku butelek PET proces polega na ich rozdrobnieniu, oczyszczeniu i przetworzeniu na tzw. regranulat. Z takiego materiału można produkować nowe butelki lub inne wyroby z tworzyw sztucznych.
Aluminiowe puszki trafiają do hut, gdzie są przetapiane i ponownie wykorzystywane w produkcji opakowań. Aluminium jest jednym z najlepiej poddających się recyklingowi materiałów – można je przetwarzać praktycznie bez utraty jakości.
W przypadku butelek szklanych wielokrotnego użytku część z nich wraca do producentów napojów, gdzie po umyciu i kontroli jakości mogą zostać ponownie napełnione.
Kaucjomaty coraz popularniejsze w sklepach
Automaty do przyjmowania opakowań pojawiają się w coraz większej liczbie sklepów, szczególnie w dużych sieciach handlowych. Urządzenia te pozwalają klientom gwałtownie oddać większą liczbę opakowań i otrzymać potwierdzenie zwrotu kaucji w postaci paragonu lub kuponu.
Technologia stosowana w kaucjomatach stale się rozwija. Nowoczesne maszyny potrafią rozpoznawać opakowania przy użyciu skanerów optycznych, kamer oraz systemów analizy kształtu.
Dzięki temu urządzenia są w stanie przyjąć choćby kilkadziesiąt opakowań w ciągu minuty. Jednocześnie automatyczne zgniatanie pozwala zmniejszyć objętość odpadów choćby kilkukrotnie, co znacząco obniża koszty transportu i magazynowania.v
