Rządowy program „Aktywny Rodzic” oficjalnie wystartował 12 czerwca 2024 roku, oferując nowe możliwości wsparcia finansowego dla rodziców wychowujących dzieci w wieku od 12 miesięcy do 3 lat. Ta długo wyczekiwana inicjatywa ma na celu nie tylko odciążenie domowych budżetów, ale również zachęcenie do korzystania z profesjonalnej opieki nad dziećmi oraz ułatwienie rodzicom aktywności zawodowej.

Fot. Warszawa w Pigułce
Od początku października 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych uruchomił system przyjmowania wniosków o przyznanie świadczeń. Rodzice, którzy złożą dokumenty do końca grudnia bieżącego roku, otrzymają pierwsze środki finansowe już 31 stycznia 2025 roku. Jest to dobra wiadomość dla tysięcy polskich rodzin, które dzięki temu programowi będą mogły lepiej zaplanować swoje wydatki związane z wychowaniem małych dzieci.
Innowacyjnym elementem programu jest jego elastyczność – każda rodzina może wybrać formę wsparcia najlepiej dopasowaną do własnej sytuacji życiowej i preferencji dotyczących opieki nad dzieckiem. Oferowane są trzy różne ścieżki pomocy, jednak rodzice mogą skorzystać wyłącznie z jednej z nich.
Pierwsza opcja, nazwana „Aktywni rodzice w pracy”, skierowana jest do osób łączących opiekę nad dzieckiem z aktywnością zawodową. Świadczenie wynosi 1500 złotych miesięcznie i jest przyznawane na okres jednego roku. Warto podkreślić, iż w przypadku dzieci posiadających orzeczenie o niepełnosprawności, kwota wsparcia wzrasta do 1900 złotych miesięcznie. Aby skorzystać z tej formy pomocy, konieczne jest udokumentowanie zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej.
Druga możliwość, „Aktywnie w żłobku”, dedykowana jest rodzicom, których pociechy uczęszczają do żłobka, klubu dziecięcego lub pozostają pod opieką dziennego opiekuna. Wysokość wsparcia jest identyczna jak w pierwszej opcji – 1500 złotych miesięcznie dla większości dzieci oraz 1900 złotych dla dzieci z niepełnosprawnościami. To świadczenie zastępuje wcześniej funkcjonujący program dofinansowania opłat żłobkowych, wprowadzając jednocześnie bardziej przejrzysty system rozliczeń.
Trzecia forma wsparcia, „Aktywnie w domu”, przeznaczona jest dla rodzin, które nie kwalifikują się do dwóch powyższych opcji, najczęściej gdy jedno z rodziców rezygnuje z pracy zawodowej, by osobiście opiekować się dzieckiem. W tym przypadku miesięczne świadczenie wynosi 500 złotych. Ta opcja zastąpiła dotychczasowy Rodzinny Kapitał Opiekuńczy, zachowując jednak podobne założenia.
Przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podkreślają, iż nowy program ma szereg celów społecznych. Poza oczywistym wsparciem finansowym dla rodzin, istotnym założeniem jest poprawa dostępności profesjonalnej opieki dla najmłodszych obywateli. Resort zwraca również uwagę na walor edukacyjny – przebywanie dziecka w środowisku rówieśniczym pod okiem specjalistów pozytywnie wpływa na rozwój społeczny i poznawczy malucha, przygotowując go lepiej do późniejszej edukacji przedszkolnej.
Ważnym aspektem programu jest także ułatwienie rodzicom, szczególnie matkom, powrotu na rynek pracy po przerwie związanej z urodzeniem dziecka. Stabilne wsparcie finansowe w połączeniu z rozwojem infrastruktury opiekuńczej ma zmniejszyć presję ekonomiczną towarzyszącą decyzjom o powrocie do aktywności zawodowej.
Proces ubiegania się o świadczenie został maksymalnie uproszczony i dostosowany do różnych preferencji obywateli. Rodzice mogą składać wnioski za pośrednictwem internetowej platformy PUE ZUS, co jest najszybszą i najwygodniejszą metodą. Alternatywnie, dostępne są również inne kanały – wybrane banki umożliwiają złożenie wniosku poprzez swoją bankowość internetową, można również skorzystać z platformy Emp@tia lub złożyć dokumenty osobiście w dowolnej placówce Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Warto zwrócić uwagę na specyficzny mechanizm wypłat w przypadku świadczenia „Aktywnie w żłobku”. W przeciwieństwie do pozostałych opcji, gdzie środki trafiają bezpośrednio na konto rodzica, w tym przypadku pieniądze są przekazywane do placówki opiekuńczej. To rozwiązanie ma zapewnić, iż fundusze będą wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem, jednocześnie upraszczając system rozliczeń między rodzicami a instytucjami opiekuńczymi.
Eksperci polityki społecznej oceniają, iż program „Aktywny Rodzic” może przyczynić się do zwiększenia dzietności w Polsce poprzez zmniejszenie obaw finansowych związanych z wychowaniem małych dzieci. Jednocześnie podkreślają, iż rozwój infrastruktury opiekuńczej i poprawa jej dostępności są równie istotne jak bezpośrednie wsparcie finansowe.
Rodzice zainteresowani skorzystaniem z programu powinni jak najszybciej zapoznać się ze szczegółowymi warunkami poszczególnych świadczeń i wybrać opcję najlepiej odpowiadającą ich sytuacji rodzinnej. Eksperci zalecają również dokładne sprawdzenie wymaganych dokumentów i terminowe złożenie wniosku, aby uniknąć opóźnień w otrzymaniu wsparcia.