Dwa dyżury konsularne w Nowej Anglii jeszcze w tym półroczu!

Polski paszport należy do światowej czołówki w rankingach mobilności. W edycji 2025 indeksu Henley Passport Index paszport Polski dawał dostęp bez wizy do 185 kierunków, co plasowało go na 7. miejscu razem m.in. ze Szwajcarią, Czechami i Belgią. Dla porównania paszport USA dawał wówczas dostęp do 182 kierunków (10. miejsce). Jednak wyrobienie polskiego paszportu nie jest łatwe, głównie ze względu na konieczność dojazdu do siedziby konsulatu generalnego w Nowym Jorku albo na skorzystanie z pomocy konsula podczas dyżuru konsularnego, na które często, gdy informacje docierały do zainteresowanych, nie było już miejsc.

Fot. Archiwum WEM

Dwa dyżury

Konsulat Generalny RP w Nowym Jorku, aby ułatwić osobom chcącym wyrobić sobie polski paszport zaplanowanie wizyty, udostępnił terminy dyżurów na pierwsze półrocze bieżącego roku. Z podanego harmonogramu wynika, iż na terenie Nowej Anglii odbędą się dwa dyżury konsularne: w Bostonie (MA) w dniach 24-25 kwietnia oraz w New Britain (CT) – 12 czerwca.

Z usług pracowników konsulatu podczas dyżuru mogą skorzystać osoby potrzebujące wyrobić lub wymienić paszport, pozostałe sprawy należy załatwiać bezpośrednio w placówce. Dyżur będzie prowadzony przez urzędników konsularnych w uzgodnionej wcześniej lokalizacji, z zachowaniem standardowych wymagań formalnych i koniecznością wcześniejszej rejestracji wizyty.

Osoby planujące wizytę powinny przygotować komplet wymaganych dokumentów oraz oryginały i kopie potrzebne do złożenia wniosków. W przypadku spraw paszportowych dotyczy to m.in. aktualnych fotografii spełniających kryteria biometryczne oraz dokumentów potwierdzających tożsamość i obywatelstwo. Osoby, które posiadają już polski paszport, którego termin ważności już upłynął, powinny mieć ze sobą inny istotny dokument tożsamości, np. amerykański paszport lub prawo jazdy. Konsulat przypomina o konieczności aktualizacji w polskim Systemie Rejestrów Państwowych wszystkich zmian dotyczących stanu cywilnego (np. zawarcie związku małżeńskiego) lub zmian danych osobowych (np. zmiana imienia/imion w Stanach Zjednoczonych). jeżeli ktoś nie posiada polskich aktów stanu cywilnego lub decyzji potwierdzających te zmiany, nie należy umawiać wizyty paszportowej. W pierwszej kolejności należy dokonać rejestracji w polskim rejestrze aktów stanu cywilnego i dopiero po otrzymaniu polskich dokumentów można umówić wizytę paszportową.

Czy warto?

A czy warto mieć polski paszport, jeżeli posiada się amerykański? Bez wątpienia tak. Polski paszport ułatwia podróżowanie. Stanowi on potwierdzenie nie tylko obywatelstwa polskiego, ale też bycia obywatelem Unii Europejskiej, co przekłada się na swobodne przemieszczanie się po strefie Schengen, w której zasadą jest brak kontroli na granicach wewnętrznych (z czasowymi wyjątkami dopuszczanymi przez prawo UE). Zmiany organizacyjne – jak stopniowe uruchamianie systemu Entry/Exit dla cudzoziemców – dotyczą osób podróżujących na amerykańskim paszporcie, ale nie dotyczą obywateli UE przekraczających granice wewnętrzne strefy Schengen. Jako obywatel UE właściciel polskiego paszportu ma prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium innych państw członkowskich UE (oraz EOG i Szwajcarii w oparciu o odrębne umowy).

Posiadanie polskiego paszportu daje też możliwość korzystania ze swoich praw politycznych i konsularnych. Polski paszport umożliwia udział w wyborach powszechnych w Polsce z zagranicy – po wcześniejszym zgłoszeniu w konsulacie (wybory prezydenckie, parlamentarne, referenda). Daje też dostęp do ochrony konsularnej RP; a gdy nie ma polskiej placówki, obywatel UE może w nagłych wypadkach skorzystać z pomocy konsulatu innego państwa UE na równi z jego obywatelami.

Polski paszport daje dziś bardzo szeroką swobodę podróżowania, pełnię praw obywatela Polski i UE (w tym swobodę przemieszczania się i pobytu w UE/Schengen) oraz możliwość głosowania w polskich wyborach z zagranicy. W niepewnych czasach, które mamy – dobrze mieć alternatywę.

WEM

Q&A:

1) Nie mam numeru PESEL. Czy mogę złożyć wniosek o paszport?
Tak, ale równolegle trzeba uregulować sprawę numeru PESEL (np. przez transkrypcję zagranicznego aktu urodzenia/małżeństwa i wpis do polskich ksiąg stanu cywilnego). Konsulat wyjaśni, które dokumenty będą potrzebne.

2) Zgubiłem(-am) paszport / został skradziony. Co robić?
Jak najszybciej zgłoś utratę w konsulacie (albo polskiej policji, jeżeli stało się to w Polsce) i złóż wniosek o nowy dokument. W sytuacjach nagłych konsul może wydać paszport tymczasowy na powrót/pilny wyjazd.

3) Zmieniłem(-am) nazwisko (np. po ślubie). Czy muszę wymienić paszport?
Tak – dane w paszporcie muszą być aktualne. Najpierw zadbaj o polski akt małżeństwa (transkrypcja), a potem złóż wniosek o nowy paszport.

4) Czym różni się paszport zwykły od tymczasowego?
Paszport zwykły to dokument biometryczny istotny zasadniczo 10 lat (dorośli) lub 5 lat (dzieci). Paszport tymczasowy ma krótszy okres ważności (do 12 miesięcy) i służy w nagłych przypadkach, np. pilny wyjazd lub powrót do kraju.

5) Jak długo czeka się na paszport w USA?
Terminy zależą od placówki i sezonu – zwykle kilka tygodni. Na pilne wyjazdy służy paszport tymczasowy (jeśli spełnione są warunki).

6) Czy muszę przyjść osobiście?
Tak. Wniosek składa się osobiście w konsulacie po wcześniejszej rejestracji online (e-Konsulat). Z reguły odciski palców pobiera się od osób w wieku 12+, a podpis do dokumentu składa się od 13. roku życia.

7) Jakie zdjęcie jest potrzebne?
Aktualne, spełniające polskie wymogi biometryczne (inne niż typowe „US passport photo”). Konsulat ma na stronie szczegółową specyfikację — warto jej się trzymać, by uniknąć odrzucenia.

8) Dzieci i zgody rodziców — jak to wygląda?
Co do zasady wymagana jest obecność dziecka i zgoda obojga rodziców (opiekunów). Gdy zgody jednego z rodziców brak, konsulat wskaże tryb uzyskania zastępczej zgody sądu rodzinnego.

9) Czy z paszportem mogę głosować w polskich wyborach za granicą?
Tak – po wcześniejszym zgłoszeniu się do spisu wyborców w danej placówce. Paszport to podstawowy dokument tożsamości Polaka za granicą.

10) Mam też obywatelstwo USA. Czy to ma znaczenie przy wjeździe do Polski/UE?
W Polsce zawsze jesteś traktowany jako polski obywatel – do wjazdu używaj ważnego polskiego dokumentu (paszportu albo dowodu osobistego). Obywatelstwo USA jest przydatne w podróżach poza UE, ale nie zastępuje polskiego dokumentu przy sprawach urzędowych RP.

11) Czy polski paszport wystarcza do swobodnego poruszania się po UE/Schengen?
Tak. Jako obywatel UE możesz swobodnie podróżować i przebywać w innych krajach UE/Schengen (z wyjątkami czasowych kontroli granicznych).

12) Czy mogę wysłać wniosek pocztą?
Nie. Wniosek składa się osobiście (pobranie danych biometrycznych). Odbiór bywa osobisty lub – jeżeli placówka to dopuszcza – możliwy jest zwrot pocztą; sprawdź zasady adekwatnego konsulatu.

13) Zniżki i ulgi – kto może z nich skorzystać?
Przepisy przewidują zniżki m.in. dla osób uczących się, rodzin wielodzietnych z Kartą Dużej Rodziny, emerytów/rencistów czy osób z orzeczeniem o niepełnosprawności. Szczegóły i wymagane dokumenty są na stronach konsulatów.

14) Ważność paszportu a podróże poza UE – o czym pamiętać?
Wiele państw wymaga, by paszport był istotny co najmniej 6 miesięcy od daty wjazdu/wyjazdu. Przed zakupem biletów sprawdź wymogi kraju docelowego i ewentualne e-wizy/eTA.

15) Mam stary paszport bez „chipu”. Czy jest ważny?
Jeśli formalnie nie upłynął termin ważności – tak, ale część państw i linii lotniczych może wymagać dokumentu biometrycznego. W praktyce warto go wymienić zawczasu.

16) Czy muszę mieć polski dowód osobisty?
Nie, do podróży poza UE i za granicą to paszport jest kluczowy. Dowód przydaje się w UE/Schengen i do spraw urzędowych w Polsce, ale nie jest konieczny do wyrobienia paszportu.

Opłaty paszportowe:

• Paszport dla osoby dorosłej (10 lat ważności): 165 USD.
• Paszport dla dziecka w wieku 12-18 lat (5 lat ważności): 83 USD.
• Paszport dla dziecka 5-12 lat (5 lat ważności): 53 USD.
• Paszport dla dziecka do 5 lat (do 5 lat ważności): 53 USD.

Na stronie konsulatu znajdują się też informacje o ewentualnych ulgach (np. zniżki ustawowe), trybach przyspieszonych czy dopłatach za dodatkowe czynności – zawsze warto sprawdzić adekwatną terytorialnie placówkę przed złożeniem wniosku.