Dwa muzea, jedna opowieść… „Noc Muzeów” w Markowej 21 i 22 maja

Graf. Muzeum Polaków Ratujących Żydów w Markowej

Z okazji Międzynarodowego Dnia Muzeów w Markowej rozpoczynają się obchody 10-lecia otwarcia wystawy stałej Muzeum Polaków Ratujących Żydów i rozpoczęcia działalności pierwszego muzeum poświęconego Polskim Sprawiedliwym.

Są miejsca, w których spotkanie z historią nie ogranicza się wyłącznie do przygotowania muzealnej wystawy. W Markowej staje się ono doświadczeniem między pamięcią a codziennością oraz przeszłością a refleksją o odpowiedzialności za świat obecny i przyszły. Tegoroczna „Noc Muzeów” w Markowej będzie czasem autentycznego uczestniczenia w kulturze pamięci, która od ponad czterdziestu lat obecna jest w tym miejscu dzięki lokalnemu dziedzictwu wiejskiej wspólnoty.

Wydarzenie to – tradycyjnie związane z obchodami Międzynarodowego Dnia Muzeów – zainauguruje obchody 10-lecia wystawy stałej Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej i oficjalnego rozpoczęcia działalności pierwszego w naszym kraju muzeum poświęconego Polskim Sprawiedliwym, co stało się 17 marca 2016 roku.

Zaplanowane z tej okazji „spotkania w przestrzeni dziedzictwa Markowej” odbywać się będą 21 i 22 maja, co oznacza możliwość zwiedzania obydwu markowskich muzeów przez dwa dni. Nadarzy się również okazja do spotkań z twórcami wystawy stałej Muzeum Polaków Ratujących Żydów: prof. Elżbietą Rączy i dr. Mateuszem Szpytmą, i włączenia się w debatę na temat miejsca, jakie to muzeum zajmuje w życiu społeczności wsi Markowa oraz na mapie polskiego muzealnictwa.

W Markowej funkcjonują dwa muzea, które – choć powstały w różnym czasie i z różnych potrzeb – tworzą dziś wspólną przestrzeń dziedzictwa i działają jako ważne instytucje narodowej kultury pamięci. Z jednej strony park etnograficzny, Muzeum – Zagroda Wsi Markowa, powołany ponad cztery dekady temu jako oryginalne przedsięwzięcie lokalnej samorządności i przedsiębiorczości; z drugiej – Muzeum Polaków Ratujących Żydów, memoriał życia i męczeńskiej śmierci Błogosławionej Rodziny Ulmów, a zarazem instytucja kultury pamięci opowiadająca historię pomocy Żydom w okresie Holocaustu.

Jednym z najważniejszych punktów Nocy Muzeów w Markowej stanie się możliwość zwiedzania wystawy stałej Muzeum Polaków Ratujących Żydów wspólnie z jej twórcami. W czwartek 21 maja uczestników oprowadzać będzie dr Mateusz Szpytma, historyk, markowianin, wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej, współautor wystawy stałej i współtwórca Muzeum Polaków Ratujących Żydów, a w piątek 22 maja Elżbieta Rączy, historyk, pracownik naukowy Uniwersytetu Rzeszowskiego i rzeszowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, specjalizująca się w badaniach zagłady Żydów na Podkarpaciu oraz stosunków polsko-żydowskich podczas II wojny światowej, współautorka wystawy stałej Muzeum Polaków Ratujących Żydów.

Graf. Muzeum Polaków Ratujących Żydów w Markowej

Równolegle na terenie Zagrody – Muzeum Wsi Markowa zaplanowano lekcję historii i dziedzictwa Markowej, zwiedzanie domostw i zabudowań gospodarczych zlokalizowanych na terenie skansenu oraz obejrzenie narzędzi pracy i przedmiotów codziennego użytku, których w przeszłości używali mieszkańcy wsi.

Szczególnym obiektem udostępnionym do zwiedzania na terenie skansenu będzie chałupa Szylarów – oryginalny artefakt przestrzeni dziedzictwa Markowej związany bezpośrednio z historią pomocy udzielanej Żydom podczas II wojny światowej. W tym domu podczas okupacji niemieckiej mieszkańcy Markowej Antoni i Dorota Szylarowie udzielili schronienia żydowskiej rodzinie Weltzów z Jarosławia i uratowali ją od Holocaustu. W odtworzonej na poddaszu chałupy Szylarów kryjówce odbędzie się spotkanie z Marią Ryznar-Fołtą, przewodnikiem Zagrody – Muzeum Wsi Markowa, prezesem Towarzystwa Przyjaciół Markowej.

„Noc Muzeów” zainauguruje spotkanie Podkarpackiej Resursy Kultury Pamięci w skansenie, w Zagrodzie – Muzeum Wsi Markowa 21 maja o godz. 19. Zaprezentowany zostanie dorobek realizowanego od pięciu lat strategicznego programu; „Muzeum w przestrzeni Markowej” oraz dokonania w ramach powołanej w tym celu markowskiej konfederacji muzealnej.

W spotkaniu wezmą udział m.in. członkowie Rady Muzeum Polaków Ratujących Żydów: Maria Ryznar-Fołta, prezes Przyjaciół Markowej; Władysław Ortyl, marszałek Województwa Podkarpackiego; prof. Jan Święch, antropolog, etnograf, muzealnik, b. dziekan Wydziału Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego; dr Mateusz Szpytma, historyk, wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej, oraz dyrektor Muzeum Polaków Ratujących Żydów Waldemar Rataj.