Po 65. roku życia organizm zaczyna funkcjonować inaczej
Z upływem lat zmienia się nie tylko kondycja fizyczna, ale również sposób, w jaki organizm przyswaja i wykorzystuje składniki odżywcze. Seniorzy często potrzebują mniej kalorii niż osoby młodsze, jednak ich zapotrzebowanie na wiele witamin i minerałów pozostaje równie wysokie.
Dodatkowym problemem mogą być choroby przewlekłe, przyjmowane leki oraz zmniejszony apetyt. Wszystko to sprawia, iż choćby osoby starające się zdrowo odżywiać mogą być narażone na niedobory.
Szczególną uwagę warto zwrócić na witaminę B12 oraz witaminę D. Obie odgrywają istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, a ich niedobory mogą przez długi czas pozostawać niezauważone.
Co ważne, pierwsze objawy bywają na tyle niecharakterystyczne, iż łatwo pomylić je ze zwykłym przemęczeniem lub zmianami związanymi z wiekiem.
Witamina B12. Jej niedobór może powodować problemy z pamięcią
Witamina B12 jest niezbędna do prawidłowego działania układu nerwowego oraz produkcji czerwonych krwinek. Uczestniczy również w procesach związanych z funkcjonowaniem mózgu.
Problem polega na tym, iż wraz z wiekiem organizm może mieć coraz większe trudności z przyswajaniem tej witaminy z pożywienia. Jedną z przyczyn jest zmniejszone wydzielanie kwasu żołądkowego, który pomaga uwalniać witaminę B12 zawartą w produktach spożywczych.
Na jej wchłanianie mogą wpływać także niektóre leki. Dotyczy to między innymi metforminy, stosowanej w leczeniu cukrzycy typu 2, oraz preparatów ograniczających wydzielanie kwasu żołądkowego.
Niedobór witaminy B12 może objawiać się przewlekłym zmęczeniem, osłabieniem, problemami z koncentracją i pamięcią. U części osób pojawiają się również mrowienie dłoni i stóp, zaburzenia czucia czy trudności z utrzymaniem równowagi.
Długotrwały niedobór może prowadzić do niedokrwistości oraz uszkodzeń układu nerwowego. Niektóre zmiany neurologiczne mogą okazać się nieodwracalne, dlatego nie należy lekceważyć niepokojących objawów.
Witamina D jest szczególnie ważna dla kości i mięśni seniorów
Drugim składnikiem, na który powinny zwracać uwagę osoby starsze, jest witamina D. Odpowiada ona między innymi za prawidłowe wchłanianie wapnia i fosforu, wspierając utrzymanie zdrowych kości oraz prawidłową pracę mięśni.
Jej niedobór może przyczyniać się do osłabienia mięśni i pogorszenia stanu kości. W starszym wieku ma to szczególne znaczenie, ponieważ zwiększa podatność na upadki i złamania.
Naturalnym źródłem witaminy D jest jej synteza w skórze pod wpływem promieniowania słonecznego. Niestety, wraz z wiekiem zdolność organizmu do jej wytwarzania maleje.
Seniorzy często spędzają również mniej czasu w świeżym powietrzu, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. W Polsce dodatkowym utrudnieniem jest ograniczona możliwość skutecznej syntezy skórnej witaminy D przez znaczną część roku.
Z tego powodu eksperci zalecają osobom starszym zwrócenie szczególnej uwagi na odpowiednią podaż tej witaminy.
Ile witaminy D powinny przyjmować osoby po 65. roku życia?
Polskie wytyczne dotyczące suplementacji witaminy D uwzględniają wiek, masę ciała, stan zdrowia oraz ekspozycję na słońce.
W przypadku zdrowych osób w wieku od 65 do 75 lat zalecana dawka profilaktyczna wynosi zwykle 1000–2000 IU witaminy D dziennie przez cały rok.
U osób powyżej 75. roku życia zalecenia przewidują zwykle 2000–4000 IU dziennie, zależnie od indywidualnych potrzeb i stanu zdrowia.
Nie oznacza to jednak, iż każdy senior powinien samodzielnie sięgać po najwyższą dawkę. Nadmierne przyjmowanie witaminy D może prowadzić do podwyższenia poziomu wapnia we krwi i poważnych problemów zdrowotnych, w tym uszkodzenia nerek.
Dlatego dobór preparatu i dawkowania warto skonsultować z lekarzem, szczególnie w przypadku chorób przewlekłych lub przyjmowania wielu leków.
W jakich produktach znajdują się witaminy B12 i D?
Odpowiednio skomponowana dieta pomaga dostarczać organizmowi niezbędnych składników odżywczych.
Witamina B12 występuje przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego. Jej źródłem są mięso, ryby, jaja, mleko oraz przetwory mleczne. Można ją znaleźć również w żywności wzbogacanej.
Witamina D znajduje się między innymi w tłustych rybach morskich, takich jak łosoś, śledź czy makrela, a także w żółtkach jaj.
Trzeba jednak pamiętać, iż samo odżywianie nie zawsze wystarcza do zapewnienia odpowiedniego poziomu tych składników. Szczególnie dotyczy to witaminy D, której ilość w codziennej diecie jest zwykle niewielka.
W przypadku witaminy B12 problemem u seniorów może być nie tylko zbyt mała ilość spożywana z jedzeniem, ale także zaburzone wchłanianie.
Kiedy senior powinien wykonać badania?
Przewlekłe zmęczenie, pogorszenie pamięci, osłabienie mięśni czy zaburzenia równowagi nie powinny być automatycznie uznawane za naturalne objawy starzenia.
W przypadku podejrzenia niedoboru witaminy B12 lekarz może zalecić oznaczenie jej stężenia we krwi, a także morfologię i ewentualnie dodatkowe badania.
Poziom witaminy D ocenia się na podstawie stężenia 25(OH)D we krwi. Nie oznacza to jednak, iż każda zdrowa osoba starsza musi regularnie wykonywać takie oznaczenie. Badanie jest szczególnie uzasadnione w określonych sytuacjach klinicznych.
Najważniejsze jest to, aby nie ignorować utrzymujących się dolegliwości i nie rozpoczynać przyjmowania wysokich dawek suplementów na własną rękę.
Witaminy B12 i D są niezwykle istotne dla zdrowia seniorów, ale nie stanowią uniwersalnego lekarstwa na problemy związane ze starzeniem. Odpowiednio dobrana dieta, aktywność fizyczna, kontrola chorób przewlekłych i uzupełnianie stwierdzonych niedoborów mogą natomiast pomóc w zachowaniu sprawności oraz samodzielności przez długie lata.
