Emerytura bez ani jednego dnia pracy? ZUS wypłaci choćby 1878 zł miesięcznie

W polskim systemie emerytalnym istnieje wyjątek, który pozwala otrzymać świadczenie z ZUS choćby bez wymaganego stażu pracy. Od 2026 roku coraz więcej osób będzie mogło skorzystać ze specjalnej emerytury wypłacanej tym, którzy poświęcili lata na wychowanie dzieci, mimo iż formalnie nie pracowali lub pracowali bardzo krótko.

Fot. Shutterstock / Warszawa w Pigułce

Emerytura bez lat pracy. ZUS wypłaci specjalne świadczenie choćby bez stażu

W polskim systemie emerytalnym obowiązuje jasna zasada: aby otrzymać emeryturę minimalną, trzeba wykazać się odpowiednim stażem pracy – co najmniej 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn. Istnieje jednak wyjątek, który pozwala na uzyskanie świadczenia emerytalnego choćby wtedy, gdy dana osoba nie przepracowała wymaganych lat, a w skrajnych przypadkach – nie pracowała wcale. Chodzi o specjalne wsparcie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobom, które poświęciły swoje życie wychowaniu dzieci.

ZUS kojarzony jest głównie z emeryturami i rentami, ale zakres jego działalności jest znacznie szerszy. Instytucja odpowiada za wypłatę zasiłków chorobowych, macierzyńskich, ojcowskich, świadczeń rehabilitacyjnych czy przedemerytalnych. Wszystkie te formy pomocy mają jeden wspólny cel – zapewnić minimalne bezpieczeństwo finansowe w momentach, gdy praca zarobkowa nie jest możliwa lub została przerwana z przyczyn niezależnych od danej osoby.

Jednym z najbardziej charakterystycznych przykładów takiego wsparcia jest rodzicielskie świadczenie uzupełniające, znane powszechnie jako „Mama 4 Plus”. Program ten powstał z myślą o osobach, które zrezygnowały z aktywności zawodowej, aby w pełni poświęcić się wychowaniu dzieci. W praktyce dotyczy to głównie kobiet, choć w określonych sytuacjach mogą z niego skorzystać również mężczyźni.

W wielu rodzinach, zwłaszcza wielodzietnych, decyzja o rezygnacji z pracy była koniecznością, a nie wyborem. Opieka nad czwórką lub większą liczbą dzieci często uniemożliwiała podjęcie stabilnego zatrudnienia, a brak składek emerytalnych sprawiał, iż po osiągnięciu wieku emerytalnego takie osoby pozostawały bez prawa do jakiegokolwiek świadczenia lub otrzymywały symboliczne kwoty. Państwo uznało jednak, iż wychowanie dzieci jest formą pracy o ogromnej wartości społecznej i gospodarczej, która powinna być uwzględniana także w systemie zabezpieczenia emerytalnego.

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny – 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn – oraz wychowały co najmniej czworo dzieci. Kluczowym warunkiem jest brak prawa do emerytury minimalnej lub pobieranie świadczenia niższego od ustawowego minimum. W takiej sytuacji ZUS wyrównuje emeryturę do poziomu minimalnego albo – jeżeli dana osoba nie ma żadnego świadczenia – wypłaca pełną jego wysokość.

Obecnie minimalna emerytura wynosi 1878,91 zł brutto. Kwota ta obowiązuje do marca 2026 roku, kiedy to zostanie poddana corocznej waloryzacji. Co istotne, do uzyskania tego świadczenia nie jest wymagany żaden określony staż pracy. Można je otrzymać choćby wtedy, gdy przepracowało się tylko jeden dzień w całym życiu lub nie pracowało się wcale, o ile spełniony zostanie warunek wychowania minimum czworga dzieci.

Z programu mogą skorzystać nie tylko matki. Prawo do świadczenia przysługuje także ojcom, o ile matka dzieci zmarła, porzuciła rodzinę lub z innych powodów nie sprawowała opieki, a to ojciec faktycznie wychowywał potomstwo. W takich przypadkach ZUS bada indywidualną sytuację wnioskodawcy i ocenia, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki.

Dane pokazują, iż zapotrzebowanie na to wsparcie utrzymuje się na stałym poziomie. Według informacji publikowanych jesienią 2025 roku z rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego korzystało w Polsce niemal 60 tysięcy osób. Dla wielu z nich jest to jedyne stałe źródło dochodu po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Program „Mama 4 Plus” jest jednym z niewielu przykładów w polskim systemie prawnym, w którym praca wykonywana poza rynkiem pracy – w tym przypadku wychowanie dzieci – została formalnie uznana za podstawę do otrzymania świadczenia z ZUS. Choć rozwiązanie to nie obejmuje wszystkich osób, które poświęciły życie rodzinie, dla wielu stanowi realne zabezpieczenie finansowe i potwierdzenie, iż wieloletnia opieka nad dziećmi nie pozostaje bez znaczenia także na emeryturze.