Generał Józef Giza wraca do rodzinnego Nowego Sącza. Po 61 latach spocznie na sądeckiej ziemi

To będzie jedno z najważniejszych wydarzeń patriotycznych ostatnich lat w Nowym Sączu. 11 października 2026 roku odbędą się uroczystości pogrzebowe gen. bryg. Józefa Gizy – urodzonego w Dąbrówce Polskiej wybitnego oficera Wojska Polskiego, kawalera Orderu Virtuti Militari i uczestnika walk o niepodległość. Generał zmarł w 1965 roku w Londynie i został pochowany na cmentarzu Gunnersbury. Po 61 latach jego szczątki wracają do rodzinnego Nowego Sącza. Uroczystości odbędą się pod Patronatem Honorowym Prezydenta RP Karola Nawrockiego.

Na uroczystość zapraszają prezydent Nowego Sącza Ludomir Handzel, dowódca 3. Batalionu Strzelców Podhalańskich ppłk Mateusz Sypień oraz rodzina gen. bryg. Józefa Gizy.

Powrót generała ma wymiar szczególnie symboliczny. Urodził się na Sądecczyźnie, tutaj dorastał i uczył się, a później przez dziesięciolecia służył Polsce. Ostatnie lata życia spędził jednak na emigracji i tam został pochowany. Teraz spocznie w rodzinnym grobowcu na cmentarzu św. Heleny w Nowym Sączu.

Kim był generał Józef Giza?

Józef Giza urodził się 3 marca 1887 roku w Dąbrówce Polskiej, miejscowości znajdującej się dziś w granicach Nowego Sącza. Pochodził z rodziny Michała i Małgorzaty ze Szkaradków. W 1909 roku ukończył I Gimnazjum w Nowym Sączu. Już w młodości związał się z ruchem niepodległościowym, działając w Polskich Drużynach Strzeleckich.

Po rozpoczęciu I wojny światowej służył w 20. pułku piechoty armii austro-węgierskiej. Walczył na frontach serbskim, rosyjskim i włoskim. W 1916 roku był jednym ze współtwórców antyaustriackiej konspiracji – Organizacji „Wolność”. Dwa lata później uczestniczył w likwidacji władz zaborczych w Tarnowie. Za postawę podczas tych wydarzeń został uhonorowany Krzyżem Walecznych.

Strzelec podhalański, dowódca i żołnierz trzech wojen

Po odzyskaniu niepodległości kontynuował służbę w Wojsku Polskim. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, uczestnicząc m.in. w wyprawie kijowskiej. Przez wiele lat był związany ze Strzelcami Podhalańskimi.

Dowodził Batalionem Korpusu Ochrony Pogranicza „Iwieniec”, był zastępcą dowódcy 2. Pułku Strzelców Podhalańskich, a w latach 1935–1938 dowodził 3. Pułkiem Strzelców Podhalańskich. To właśnie tradycje tej formacji kontynuuje jednostka, której generał jest w tej chwili patronem.

W 1939 roku walczył w wojnie obronnej Polski. Po kampanii wrześniowej został internowany na Węgrzech, skąd przedostał się do Francji, a następnie Wielkiej Brytanii. W 1942 roku skierowano go na Bliski Wschód. Dowodził tam m.in. 4. Brygadą Strzelców, 5. Wileńską Brygadą Piechoty, a następnie 7. Dywizją Piechoty. W 1944 roku został awansowany do stopnia generała brygady.

Virtuti Militari i trzy Krzyże Walecznych

Jego wojskowy życiorys przyniósł mu liczne odznaczenia. Otrzymał m.in. Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Niepodległości z Mieczami oraz trzykrotnie Krzyż Walecznych.

Po zakończeniu II wojny światowej nie wrócił na stałe do Polski. Pozostał w Wielkiej Brytanii. Zmarł 16 sierpnia 1965 roku w Londynie w wieku 78 lat i został pochowany na cmentarzu Gunnersbury, określanym również jako nekropolia polskich generałów. Karpacki Oddział Straży Granicznej

Po 61 latach generał wraca do Nowego Sącza

Przez kolejne dziesięciolecia pamięć o generale była pielęgnowana zarówno przez rodzinę, jak i środowiska wojskowe oraz mieszkańców Sądecczyzny. Jego imię nosi ulica w Nowym Sączu, a od 1993 roku także Szkoła Podstawowa w Wielogłowach. Patronem generała uczyniły go również współczesne formacje mundurowe.

Teraz historia zatoczy symboliczne koło.

– To będzie szczególny dzień dla całej Sądecczyzny. Po latach generał Giza powróci na ziemię sądecką – ziemię, z którą był związany i która po raz kolejny stanie się miejscem Jego wiecznego spoczynku – podkreśla Artur Bochenek, zastępca prezydenta Nowego Sącza. Nowy Sącz

11 października. Msza w bazylice i przemarsz na Helenę

Uroczystości pogrzebowe odbędą się w niedzielę, 11 października 2026 roku.

O godz. 12:00 w Bazylice św. Małgorzaty w Nowym Sączu odprawiona zostanie Msza Święta. Następnie o godz. 13:30 rozpocznie się przemarsz na cmentarz św. Heleny.

O godz. 14:00 odbędzie się uroczystość pogrzebowa, podczas której gen. bryg. Józef Giza zostanie pochowany na sądeckiej ziemi. Miejscem jego spoczynku będzie rodzinny grobowiec na cmentarzu na osiedlu Helena. Dobry Tygodnik Sądecki/dts24

Wojsko na sądeckim Rynku. Pokaz sprzętu i wojskowa grochówka

Uroczystości nie zakończą się na cmentarzu. Od godz. 15:00 na Rynku w Nowym Sączu zaplanowano spotkanie z wojskiem.

Program towarzyszący przewiduje statyczny pokaz sprzętu wojskowego, gry i animacje dla dzieci oraz prawdziwą wojskową grochówkę. Przed publicznością wystąpią również Zespół Muzyczny „Harnasie” oraz „Saper Band”.

Całość ma mieć nie tylko charakter pogrzebowy, ale również patriotyczny i edukacyjny – przypominający mieszkańcom postać sądeckiego generała i tradycje polskiego oręża.

Uroczystości pod patronatem Prezydenta RP

Uroczystość została objęta Patronatem Honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego.
W przygotowania zaangażowane są miasto Nowy Sącz, 3. Batalion Strzelców Podhalańskich oraz rodzina generała. W nowosądeckim ratuszu odbyło się już spotkanie organizacyjne z udziałem przedstawicieli władz miasta, Wojska Polskiego, służb mundurowych, rodziny generała oraz instytucji uczestniczących w przygotowaniu wydarzenia.

11 października Nowy Sącz pożegna więc generała Józefa Gizę po raz pierwszy na jego rodzinnej ziemi. Po 61 latach od śmierci w Londynie sądecki żołnierz, dowódca i kawaler Virtuti Militari wróci tam, skąd wyruszył w swoją długą wojskową drogę.