Historia Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego. To już 135 lat…

Krakowskie Pogotowie ratunkowe działa nieprzerwanie od 135 lat! Powstało w 1981 roku i było to pierwsze zorganizowane pogotowie ratunkowe w Polsce, a drugie w Europie. Poznajcie historię Krakowskiego Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego…

– Pierwsza księga dyżurów to skromny, oprawiony w tekturę zeszyt z napisaną niebieską kredką datą 1891. Otwierając księgę można poczuć wzruszenie, bo na pierwszej stronie u samej góry, obok nazwisk dyżurnych, widnieje lakoniczny wpis: „Wyjechali z pomocą.” Proste słowa, ale w nich – cały sens istnienia pogotowia – podkreśla Joanna Sieradzka, rzeczniczka Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego.

Jak dodaje, za tym krótkim wpisem stoją ludzie uparci, niezłomni i światli, którzy – na przekór wszystkiemu – postanowili stworzyć coś, czego w Krakowie jeszcze nie było. Zmagali się ze sceptycyzmem radnych, skąpstwem księgowych, z niedowierzaniem mieszkańców, z zabobonami i lękiem przed nowym. Pomimo trudności jednak wyjechali.

– Od tego pierwszego wyjazdu do czasów obecnych zmieniło się wszystko: miasto, świat, technika i nasze narzędzia, a choćby granice państw. Nie zmieniliśmy się tylko my – pogotowie. przez cały czas jesteśmy uparci, niezłomni i niepogodzeni z ludzkim cierpieniem. Wertując kolejne księgi dyżurowe z czasów wojen, biedy, ciężkich lat stalinizmu czy skomplikowanych przemian ustrojowych można śledzić, jak w każdych warunkach, każdego dnia, Krakowskie Pogotowie Ratunkowe zawsze było na dyżurze – mówi Joanna Sieradzka.

Oto historia Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego

Pierwsi w Polsce, drudzy w Europie

6 czerwca 1891 r. rozpoczęło działalność Krakowskie Ochotnicze Towarzystwo Ratunkowe, wzorowane na wiedeńskim pogotowiu (1883 r. ). Dyżury pełnili ochotnicy, a pierwsze wyposażenie stanowiły nosze i ambulans konny. Siedziba mieściła się w budynku Straży Ogniowej przy ul. Kolejowej (obecna Westerplatte). W pierwszym roku swojej działalności pogotowie interweniowało 496 razy, a w drugim roku (1892) już 1352 razy. Od roku 1903 ochotnicy przechodzili kursy pierwszej pomocy, zakończone egzaminem oraz dyplomem.

Niepodległość i rozwój

I Wojna Światowa była trudnym czasem dla krakowskiego pogotowia, ale też dała początek dla dynamicznego rozwoju. W roku 1917 stacja zdobyła z demobilu pierwszy samochód sanitarny. Pogotowie rozbudowało swoją siedzibę o 10 pomieszczeń oraz garaże, cały czas uzupełniając tabor samochodowy. W roku 1927 zakończyła służbę ostatnia konna karetka, a w roku 1931 zakupiono butle z tlenem i manualne respiratory.

Okupacja i lata powojenne

Podczas II Wojny Światowej pogotowie musiało podporządkować się wojennym regułom, ale nigdy nie przerwało pracy na rzecz mieszkańców. Część ambulansów wysłano na wschód, a część przejęta została przez Wehrmacht. Paliwo było reglamentowane. Pogotowie było jednak dobrą przykrywką dla działań konspiracyjnych.

W roku 1951 pogotowie zostało włączone w struktury państwowej służby zdrowia i przeprowadziło się do lokalu przy ul. Siemiradzkiego 1. W roku 1952 działały tam już ambulatoria, sala operacyjna oraz sale chorych. Uruchomiono salę reanimacyjną oraz dyżury anestezjologiczne.

Dynamiczne zmiany w latach 1952-1999

Pogotowie się rozwijało i powstały kolejne filie m.in: w Nowej Hucie i przy Rynku Podgórskim.

W roku 1960 w karetkach zainstalowany został system łączności radiowej, a w roku 1969 roku na ulice miasta wyjechała pierwsza pierwsza karetka reanimacyjna. W roku 1977 stacja przeniosła się do własnego budynku przy ul. Św Łazarza 14 w Krakowie, w którym funkcjonuje do dziś. Wtedy też uruchomiono pierwszą w województwie małopolskim karetkę noworodkową.

1 stycznia 1999 roku Krakowskie Pogotowie Ratunkowe przekształcono w samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, którego organem założycielskim zostało – dopiero co utworzone jako jednostka samorządowa – Województwo Małopolskie.

Początek XXI wieku

W roku 2001 uchwalona została ustawa, która tworzy w Polsce zupełnie nowy system Państwowego Ratownictwa Medycznego. Koncepcja zawarta w tym dokumencie, choć do tej pory już wiele razy nowelizowanym, przez cały czas stanowi podstawę do funkcjonowania profesjonalnego ratownictwa medycznego w Polsce.

Już w pierwszych latach zaczęto tak rozmieszczać podstacje i karetki, aby czas dojazdu do pacjenta był jak najkrótszy.

W roku 2014 uruchomiono najprawdopodobniej pierwszą w Polsce karetkę bariatryczną, służącą do transportu osób ze znaczną masą ciała.

Ostatnie lata były pełne trudnych wyzwań, takich jak pandemia czy wojna w Ukrainie.

Pogotowie dziś

Fot. Archiwum KPR

44 zespoły ratownictwa medycznego rozmieszczone w 26 miejscach stacjonowania w Krakowie oraz w powiatach: krakowskim, wielickim i olkuskim.

Zatrudnienie: 901 wszystkich aktualnych umów (w tym 827 pracowników medycznych)

W roku 2025:

111 946 zadysponowanych wyjazdów

6117 transportów

271 719 litrów paliwa

53 km bandaży

13 500 litrów płynów infuzyjnych

Krakowskie pogotowie zajmuje się również specjalistycznym transportem medycznym, a także zabezpieczeniem medycznym imprez, w tym wydarzeń dla ponad miliona osób, takich jak np. pielgrzymki papieskie. Wszystkie ambulanse KPR wyposażone są w najnowocześniejszy sprzęt, w tym także w aparaturę, która wykracza poza standardy wyznaczane przez obowiązujące przepisy, jak np. urządzenia do mechanicznej kompresji klatki piersiowej, videolaryngoskopy czy ultrasonografy.

Jubileusz

Krakowskie Pogotowie Ratunkowe swój jubileusz będzie świętować w piątek, 12 czerwca 2026 roku, w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, al. Jana Pawła II 39:

godz. 9-12 – przed wejściem do Muzeum: pokazy ratownictwa medycznego, prezentacja ambulansów, nauka pierwszej pomocy

godz. 12 – oficjalna uroczystość jubileuszowa