Historyczna chorągiew z 1643 r. wróciła do muzeum

W Muzeum im. Działyńskich w Nowym Mieście Lubawskim zaprezentowano pochodzącą z 1643 roku chorągiew nagrobną Jana Pawła Działyńskiego, wojewody pomorskiego i starosty bratiańskiego, po zakończeniu prac konserwatorskich.

Chorągiew, wykonana z jedwabiu, jest największym znanym wczesnobarokowym zabytkiem tego typu w Polsce – mierzy około pięciu metrów wysokości i ponad trzy metry szerokości. Powstała po śmierci Działyńskiego (1594–1643), który pełnił szereg ważnych funkcji politycznych w Prusach Królewskich, uczestniczył w wyprawie chocimskiej w 1621 roku i w obronie Nowego Miasta Lubawskiego przed Szwedami w 1626 roku.

Zabytek wrócił do Nowego Miasta Lubawskiego po ponad 25 latach. Chorągiew pierwotnie wisiała w miejscowej bazylice kolegiackiej, ale pod koniec lat 90. XX w. trafiła do UMK w Toruniu, gdzie została rozdzielona na sześć pasów i konserwowana osobno. Obecne prace, przeprowadzone w jednej z krakowskich pracowni, pozwoliły na ich ponowne zszycie i ekspozycję w specjalnie wykonanej gablocie w muzeum. Projekt dofinansowano z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków.

Podczas konserwacji szczególną uwagę zwrócono na zachowanie oryginalnych materiałów i warstwy malarskiej. Jak podkreślił prezes Fundacji Działyńskich, Andrzej Andrzejewski, najtrudniejsze było zszycie delikatnych fragmentów materiału bez utraty malatury.

Chorągiew wykonano z czerwonego adamaszku, dwustronnie malowanego temperą na podkładzie kredowym. Awers przedstawia m.in. Jana Pawła Działyńskiego klęczącego przed krucyfiksem, Madonnę w obłokach, hełm, zbroję, buławę oraz kartusze z łacińskimi napisami przypominającymi urzędy zmarłego. Rewers zawiera bogatą dekorację heraldyczną, łacińską inskrypcję upamiętniającą cnoty i czyny Działyńskiego oraz sceny obozowe i militarne.

Chorągwie nagrobne w Rzeczypospolitej Obojga Narodów pełniły funkcję epitafium lub nagrobnego pomnika i były ważnym elementem ceremonii pogrzebowych magnatów, dostojników i szlachty w XVI–XVII wieku. Ze względu na nietrwałość materiału zachowało się ich niewiele, co czyni prezentowaną chorągiew wyjątkowym zabytkiem historycznym.

ŹRÓDŁO: PAP