1 godzina temu
Zanim Polonia miała domy w Algonquin, miała Humboldt Park. Przez 80 lat to była nasza dzielnica, nasz rynek, nasz ratusz. Tu Polonia dorosła. I stąd poszła dalej. W obliczu majowych patriotycznych świąt warto przypomnieć sobie, skąd wyszliśmy.
Polish Downtown
Emigracja popowstaniowa i zarobkowa trafiała na zachód od centrum Chicago. Powód był prosty: praca w fabrykach i rzeźniach, tanie mieszkania i kościół św. Stanisława Kostki. Wokół parafii na Noble Street wyrósł Polish Downtown. Jego zielonym sercem był Humboldt Park. To właśnie pod św. Stanisławem odbyły się pierwsze w Chicago obchody 100-lecia Konstytucji 3 Maja. Msze, akademie, manifestacja polskości – choć Polski nie było na mapie. To z Humboldt Park wyruszyła pierwsza Parada 3 Maja: parafie, organizacje, orkiestry. Tak zaczęła się tradycja, która trwa do dziś.
Złote lata Polish Downtown
11 września 1904 w parku odsłonięto pomnik Tadeusza Kościuszki dłuta Kazimierza Chodzińskiego. Przez 70 lat to pod nim kończyły się parady i uroczystości narodowe. Wtedy Division Street zyskała miano „Polskiej Madison Avenue”, a Milwaukee Avenue – „Polish Broadway”. Działały tu polskie gazety, banki, sklepy, piekarnie i dziesiątki innych biznesów. Polish Downtown było największym skupiskiem Polaków poza Warszawą. Dziesiątki tysięcy rodzin tworzyły samowystarczalną społeczność: praca, szkoła, kościół i sklepy – wszystko na miejscu.
W poszukiwaniu lepszych warunków
Po II wojnie światowej Polonia zaczęła korzystać z możliwości, jakie dawała Ameryka: kredyty dla weteranów, rozwój przedmieść, samochód w każdej rodzinie. Kierunek migracji był jasny: z Humboldt Park na północny zachód – Avondale i okolice bazyliki św. Jacka (słynne Jackowo), a potem Jefferson Park, Norwood Park, Harwood Heights, Mount Prospect, Schaumburg, aż po dalekie Algonquin czy Crystal Lake. Decydowały lepsze szkoły, duże domy i praca w nowych biurowcach przy autostradach. W połowie lat 70. Parada 3 Maja została przeniesiona do śródmieścia, na Dearborn, by dotrzeć do szerszej publiczności. W 1978 r. pomnik Kościuszki również przeniesiono z Humboldt Park na Solidarity Drive nad jeziorem, gdzie stoi do dziś.
Latynosi zamiast Polaków
Dziś Humboldt Park to dzielnica głównie latynoska. Po polskiej przeszłości zostały nazwy: Pulaski Road, Kosciuszko Park oraz kościoły św. Stanisława Kostki i Trójcy Świętej, gdzie przez cały czas odprawiane są msze po polsku. Gdzie jest dziś Polonia? No cóż – zmieniła adres z 60622 na 60018, 60056, 60173, 60540. Z gwaru na ciszę. Z kamienicy na ranch house. Nowe pokolenia wybierają dobre szkoły i własny dom z ogródkiem, zachowując język, tradycje i dumę z korzeni.
2 maja 2026 r. 135. Parada 3 Maja przejdzie Columbus Drive. Pójdą w niej mieszkańcy całego Chicagolandu – także wnuki i prawnuki tych, którzy 135 lat temu maszerowali z Humboldt Park. Humboldt Park to początek, a jego historia to nie opowieść o tym, co minęło. To historia o tym, jak daleko można zajść. Od walizki… do własnego domu. Od jednej ulicy… do całej metropolii. I o tym przypomina nam każda kolejna Parada 3 Maja.
Do zobaczenia w downtown!
Ruda
