Instalować czy nie instalować? Podzielnikowa manipulacja

35 minut temu

Podzielniki kosztów ogrzewania to urządzenia, które mają za zadanie rozdzielić koszty ciepła, przypadające na dany budynek wielolokalowy, wynikający ze wskazań ciepłomierza, na poszczególne lokale (mieszkania). o ile system jest wdrażany bezrefleksyjnie, tzn. bez odpowiedniego dostosowania instalacji grzewczych [p15] oraz bez wprowadzenia realnego i merytorycznie poprawnego regulaminu rozliczania kosztów ciepła, to indywidualne rozliczenia charakteryzują się zupełną przypadkowością, niemającą nic wspólnego z faktycznym kosztem ciepła, zużytym na ogrzewanie lokalu. Powoduje to wzrost niezadowolenia użytkowników systemu, a tym samym wzrost napięć społecznych, prowadzących w konsekwencji do coraz większej liczby sporów sądowych.

Sytuacja ta spowodowała powstanie silnego „lobbingu podzielnikowego” (głównie firmy rozliczeniowe), który zamiast uczestniczyć w likwidacji nieprawidłowości, zwiera swoje szyki i próbuje zmusić użytkowników lokali do wprowadzenia systemu podzielnikowego, nie dopuszczając tym samym do zachwiania swoich, biznesowych interesów.

W celu zachęcenia mieszkańców budynków wielolokalowych do zainstalowania na swoich grzejnikach podzielników kosztów ogrzewania

podzielnikowi lobbyści używają wielu nieprawdziwych informacji, które przyjęły się powszechnie jako slogany manipulacyjne.

Jeżeli traktuje się tych lobbystów (często również zmanipulowane Zarządy Spółdzielni i Wspólnot Mieszkaniowych), jako autorytety w tematyce rozliczania kosztów ogrzewania, to bardzo łatwo jest dać się zwieść i uwierzyć w te slogany.

Przeanalizujmy najczęściej podawane przez lobbystów informacje pod kątem ich spójności z rzeczywistością.

Piszemy o Ludziach, a nie o władzy

Pokazujemy prawdę o przyczynach, nie o skutkach. Jesteśmy Twoim głosem. Wspieraj niezależność!

Przekaż darowiznę i stań się naszym współwydawcą

Manipulacja nr 1

„Na wskazania podzielników ma wpływ ciepło emitowane z grzejników”.

Na pierwszy rzut oka powyższe zdanie, przekazywane namiętnie przez wszystkich zwolenników podzielnikowego systemu rozliczania kosztów ogrzewania, ma sens. Czyżby? Otóż do uprawdopodobnienia tego stwierdzenia brakuje jednego, jedynego słowa: „część”.

Dopiero zdanie: „Na wskazania podzielników ma wpływ część ciepła emitowanego z grzejników” nabiera cechy prawdziwości.

I od razu nasuwają się dalsze pytania:

Jaka część ciepła emitowanego z grzejników ma wpływ na wskazania podzielników? Prawidłowa odpowiedź, wynikająca z wielu źródeł naukowych to – ok. 5 do 35 %. [a23, a24, p1, p2, p3]

A od czego to zależy? Odpowiedź – od typu grzejnika (żeliwny, stalowy, segmentowy, drabinkowy, typu Favier itd.) i oczywiście od wielkości grzejnika (dostosowany do zapotrzebowania na ciepło, przewymiarowany, czy niedowymiarowany).

Ahaaaa… i w tym momencie dopiero można zrozumieć prawdziwy bezsens stosowania podzielników do mierzenia udziału ciepła zużytego do celów grzewczych. o ile wskazania podzielników są zależne od tak wielu niekontrolowalnych, nieunormowanych zmiennych, to jak można porównywać ich wskazania?

Przecież takie samo wskazanie podzielnika na grzejniku żeliwnym i grzejniku stalowym o tej samej mocy nominalnej, to faktycznie zupełnie inny udział w ilości ciepła, dostarczonego do pomieszczenia, a w konsekwencji błędnie obliczony udział w koszcie ogrzewania.

Przecież, o ile grzejnik nie jest wymieniony (grzejnik jest przewymiarowany), to praktycznie nie można ustalić, jaka część ciepła emitowana przez ten grzejnik ma wpływ na wskazania podzielnika [p15]. Przecież, o ile nie wymieniono grzejników po termomodernizacji budynków, to praktycznie nie występują instalacje jednorodne (jeden rodzaj grzejników w całym budynku), jak również grzejniki, których wielkość jest tożsama z zapotrzebowaniem na ciepło pomieszczeń (występują grzejniki w większości przewymiarowane).

Jedno słowo „część” całkowicie zmienia narrację sensu stosowania podzielników w budynkach wielolokalowych z lat 1960-1990 ubiegłego stulecia.

Pominięcie jednego słowa „część” uskrzydla lobbystów podzielnikowych w udowadnianiu korzyści, wynikających z wprowadzenia podzielnikowego systemu rozliczania kosztów ogrzewania w budynkach wielolokalowych.

Podzielniki ciepła w mieszkaniach: obowiązek, sposób na oszczędności czy komplikacja? Arkadiusz Lelek

Manipulacja nr 2

„Wprowadzenie podzielników kosztów ogrzewania powoduje oszczędności w opłatach za ogrzewanie”.

To nie podzielniki, tylko wykonana termomodernizacja powoduje zmniejszenie zużycia ciepła w budynku.

Pokazywane przez lobbystów oszczędności rzędu 15-20% i wyższe, które zostały zarejestrowane po zainstalowaniu podzielnikowego systemu rozliczania kosztów ogrzewania, są spowodowane zwykle brakiem regulacji instalacji grzewczych po wykonanej termomodernizacji budynku, które są niezbędne do dostosowania budynku do zmniejszonego zapotrzebowania na ciepło. Tym samym efekty oszczędnościowe, które są wynikiem termomodernizacji budynku, są bezpodstawnie zaadoptowane na poczet korzyści wynikających z zamontowania podzielników.

Brak osiągnięcia założeń oszczędności ciepła wyszczególnionych w audytach energetycznych jest spowodowany m.in. „brakiem przeprowadzenia regulacji systemów ogrzewania w budynkach, w celu dostosowania ich do zmniejszonego poboru ciepła” – cytat z raportu NIK z 2019r. [p21]

Podzielniki mają jedynie prawidłowo rozdzielić koszt energii cieplnej na poszczególne lokale (przynajmniej jest takie założenie). o ile zmniejszenie zużycia ciepła spowodowane przez podzielniki przekracza wartość 5% [a3], to oznacza powstanie zagrożenia destrukcyjnego dla stanu technicznego budynku (wzrost wilgoci, niebezpieczeństwo zagrzybienia). Nie ma to nic wspólnego z „promowaniem energooszczędnych zachowań ludzkich”, ale zachęcaniem do nieuzasadnionej i szkodliwej pseudooszczędności, która w konsekwencji może doprowadzić do dewastacji zarówno mieszkań, jak i własnego zdrowia.

Manipulacja nr 3

„Przy zastosowaniu podzielników kosztów ogrzewania każdy płaci za siebie”.

System podzielnikowy nie ma nic wspólnego z faktycznym, indywidualnym zużyciem ciepła w pomieszczeniu.

Pamiętajmy o tym, iż systemy podzielnikowe zostały zaadoptowane z rynku niemieckiego (głównie), na którym nie występują, na taką skalę jak w Polsce, problemy związane ze znaczną przenikalnością ciepła przez ściany do/lub od sąsiadów, nie występują odpływy ciepła przez nieizolowane piony i instalacje rozprowadzające, termomodernizacje uwzględniają przeważnie równoczesną wymianę grzejników (brak grzejników przewymiarowanych), ściśle przestrzega się zaleceń dodatkowych (wytyczne VDI [p14]).

W przypadku systemu podzielnikowego zastosowanego w Polsce zwykle występują przypadki, w których mieszkańcy prawidłowo korzystający z instalacji płacą nie tylko za zużyte przez siebie ciepło, ale również za część ciepła sąsiadów, którzy preferują chłodniejsze środowisko.

Z kolei mieszkańcy, którzy utrzymują niską temperaturę nie otrzymują jedynie kwoty nadwyżki zaoszczędzonej przez swój styl ogrzewania, ale również otrzymują nieuzasadnioną „premię”, wynikłą z nieuzasadnionych nadpłat sąsiadów (nazwałem to w swoich postach „nieświadomym okradaniem sąsiadów”). Dodatkowo takie nieuzasadnione przepływy finansowe są niezależne od lokalizacji mieszkań. Mieszkania ponoszące dodatkowe, nieuzasadnione obciążenia finansowe (lub otrzymujące nieuzasadnione zwroty) mogą być zlokalizowane w zupełnie różnych, niezależnych od siebie częściach budynku.

Brak świadomości mieszkańców, a ponadto założony w regulaminach znaczny udział kosztów zależnych od wskazań podzielników (koszty zmienne), dodatkowo powodują wzrost błędów i nieuzasadnionej dysproporcji w rozliczeniach indywidualnych, i to w sposób nie liniowy, ale wykładniczy. Należy pamiętać, iż przepisy prawne zakładają przy wprowadzeniu podzielnikowego systemu rozliczania kosztów ogrzewania możliwość obniżenia kosztów jedynie o 5% [a3]. Wynika z tego, iż większy udział wskazań podzielników w kosztach ogrzewania, powoduje automatyczny, nieuzasadniony wzrost dysproporcji w rozliczeniach indywidualnych.

Na racjonalne zachowania mieszkańców powinna wpłynąć adekwatna i pełna informacja o podzielnikowym systemie rozliczania kosztów ogrzewania, a nie wymuszanie wprowadzenia tego systemu, wzmacniane nieracjonalnymi i często bezprawnymi zapisami w regulaminach rozliczeń.

Istnieje już wiele informacji służących powiększeniu świadomości mieszkańców, a co za tym idzie, ułatwieniu im świadomego podjęcia decyzji w sprawie instalacji/bądź nie systemu podzielnikowego [p8, p9, p10, p11, p15].

Precz z podzielnikami ciepła! Aleksander Małkiewicz

Manipulacja nr 4

„Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2021 r. nakłada obowiązek montażu podzielników kosztów ogrzewania”.

No to zacznijmy od analizy samego tytułu Rozporządzenia [2].

„Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2021 r. w sprawie warunków ustalania technicznej możliwości i opłacalności zastosowania ciepłomierzy, podzielników kosztów ogrzewania oraz wodomierzy do pomiaru ciepłej wody użytkowej, warunków wyboru metody rozliczania kosztów zakupu ciepła oraz zakresu informacji zawartych w indywidualnych rozliczeniach”.

W którym to miejscu jest mowa o obowiązku rozliczania kosztów ogrzewania przy pomocy podzielników?

Ja widzę tutaj wykaz obowiązujących warunków, które muszą być spełnione, aby można było zastosować podzielnikowy system rozliczeń kosztów ciepła.

Wręcz przeciwnie: – §5 pkt 2 ust b) wskazuje, iż jednym z warunków umożliwiających zastosowanie tej metody rozliczeniowej jest przeprowadzenie analizy ekonomicznej opłacalności wprowadzenia tej inwestycji – przy wykonaniu rzetelnych obliczeń uwzględniających przygotowanie instalacji grzewczej (najczęściej łączy się to z jej wymianą) trudno jest spełnić ten wymóg [p15]. – §7.1 uniemożliwia wprowadzenie systemu podzielnikowego przy braku „prawidłowych warunków eksploatacji budynku określonych w odrębnych przepisach”, czyli braku spełnienia warunku wynikającego z §134.1 i 2. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.[a7]. Niezrównoważenie cieplne i hydrauliczne instalacji jest rzeczą nagminnie występującą w budynkach poddanych procesowi termomodernizacji, bez wymiany instalacji grzewczych.

Manipulacja nr 5

„Po wejściu w życie nowelizacji Prawa energetycznego – dla nieruchomości, w których w 2021 r. funkcjonowały podzielniki kosztów ogrzewania, nie ma możliwości zmiany sposobu rozliczeń na metodę wg powierzchni użytkowej. Wynika to z art. 45a ust. 7a pkt 2 i art. 45a ust. 8 pkt 1 litera a tiret trzeci Prawa energetycznego w związku z §11 ust. 1 Rozporządzenia MKiŚ”.

Jest to cytat ze slajdu z prelekcji lobbysty podzielnikowego, będącego naukowcem w stopniu doktora, a jednocześnie ekspertem wykorzystywanym przez Stowarzyszenie ds. Rozliczania Energii (założonego i finansowanego m.in. przez firmy rozliczeniowe).

Prelekcja odbyła się w jednej z największych warszawskich Spółdzielni Mieszkaniowych i miała przekonać mieszkańców o rzekomym obowiązku utrzymania podzielnikowego systemu rozliczania kosztów ciepła, bez względu na ich przekonania.

O całkowitej nadinterpretacji prawa przez rzekomego „eksperta”, obrazującej zakres manipulacji niech świadczą cytaty z wymienionych na slajdzie aktów prawnych.

USTAWA z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne [a1]

Art. 45a. 7a. Budynki z instalacją ogrzewczą wodną zasilaną z sieci ciepłowniczej lub budynki mające więcej niż jedno mieszkanie lub lokal użytkowy zasilane z kotłowni wyposaża się w urządzenia służące do rozliczenia zużytego ciepła lub chłodu obejmujące: 2) ciepłomierze lub podzielniki kosztów ogrzewania posiadające funkcję zdalnego odczytu umożliwiające indywidualne rozliczanie kosztów ogrzewania poszczególnych mieszkań lub lokali użytkowych w budynku, o ile jest to technicznie wykonalne i opłacalne;

Art. 45a. 8. Koszty zakupu ciepła, o których mowa w ust. 2, rozlicza się w części dotyczącej: 1) ogrzewania, stosując metody wykorzystujące: a) dla lokali mieszkalnych i użytkowych: ‒ wskazania ciepłomierzy, ‒ wskazania podzielników kosztów ogrzewania, ‒ kubaturę lub powierzchnię lokali – wyłącznie w przypadkach gdy zastosowanie ciepłomierzy lub podzielników kosztów ogrzewania jest technicznie niewykonalne lub nieopłacalne,

Rozporządzenie MKiŚ z dnia 7 grudnia 2021r. … [a2] § 11. 1. Przepisów § 3–5 nie stosuje się w przypadku budynku wielolokalowego, który w dniu wejścia w życie rozporządzenia był wyposażony w ciepłomierze albo w podzielniki kosztów ogrzewania, zarówno posiadające, jak i nieposiadające funkcji zdalnego odczytu, umożliwiające indywidualne rozliczanie kosztów ogrzewania poszczególnych lokali.

Jeżeli „dr lobbysta” widzi w cytowanych przez siebie akapitach prawa brak możliwości rezygnacji z oszukańczego systemu rozliczania kosztów ogrzewania to powinien, moim zdaniem, uzupełnić brakującą wiedzę w zakresie konstytucyjnego prawa do wolności i ochrony własności. I w ten sposób padają pseudoautorytety finansowane przez lobbing podzielnikowy…

Manipulacja nr 6

Kolejnym zapisem prawnym, bardzo często wykorzystywanym w celu uniemożliwienia rezygnacji z podzielnikowego systemu rozliczania kosztów ogrzewania, jest Art. 16 Ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw [a21].

Art. 16. Do dnia 1 stycznia 2027 r. właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego zastąpi ciepłomierze, podzielniki kosztów ogrzewania lub wodomierze do pomiaru ciepłej wody użytkowej zamontowane przed dniem wejścia w życie ustawy zmienianej w art. 3, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, urządzeniami posiadającymi funkcję zdalnego odczytu.

(…) Podzielniki w starszych budynkach wielolokalowych są obowiązkowe jedynie w narracji „podzielnikowych lobbystów”.

Tak samo tylko w narracji „podzielnikowego lobbingu” nie wolno rezygnować z już zamontowanych podzielników. Powoływanie się na nowelizację ustawy o efektywności energetycznej z 20 kwietnia 2021r. [a21] jest zwykłą manipulacją. Art. 16 tej ustawy likwiduje jedynie istnienie od 2027 roku podzielników innych niż elektroniczne z elektroniczną funkcją odczytową. Nie ma tu mowy o żadnym obowiązku kontynuowania oszukańczego systemu rozliczeniowego.

Manipulacja nr 7

Podzielnikowi „entuzjaści” wykorzystują również element zastraszenia karami administracyjnymi nakładanymi przez Prezesa URE, uregulowanymi w art. 56.1.6a) ustawy Prawo energetyczne [a1], zapominając przy tym o fakcie braku obowiązku prawnego wprowadzenia systemu podzielnikowego przy jego nieopłacalności!

Brak obowiązku prawnego wprowadzenia podzielnikowego systemu, przy jego technicznej niewykonalności lub ekonomicznej nieopłacalności wynika literalnie ze wszystkich aktów prawnych, opublikowanych w tym temacie [a1, a2, a9].

Powyżej są wymienione najbardziej typowe przykłady manipulacji, którymi nagminnie posługują się lobbyści podzielników. Bez zająknienia falandyzują (przeinaczają) zapisy prawne. Z premedytacją wykorzystują wypowiedzi osób posiadających stopnie naukowe, nie wspominając przy tym, iż osoby te są finansowane przez lobbystów – ewidentny konflikt interesów.

Literatura wykorzystana w artykule:

[a1] Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 266, 834, 859, 1847, 1881);

[a2] Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2021 r. w sprawie warunków ustalania technicznej możliwości i opłacalności zastosowania ciepłomierzy, podzielników kosztów ogrzewania oraz wodomierzy do pomiaru ciepłej wody użytkowej, warunków wyboru metody rozliczania kosztów zakupu ciepła oraz zakresu informacji zawartych w indywidualnych rozliczeniach (D.U. z 9 grudnia 2021 r. poz. 2273);

[a3] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. (z późn. zm.) w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego oraz części audytu remontowego, wzorów kart audytów, a także algorytmu oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego (D.U. z 2009r. Nr 43 poz. 346); Tabela 5 – Współczynniki uwzględniające przerwy w ogrzewaniu w okresie doby – określa 5% oszczędność kosztów ciepła przy wprowadzeniu podzielników.

[a7] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. DU z 2022 r. poz. 1225); w §134, ust. 1. Instalacje i urządzenia do ogrzewania budynku powinny mieć szczytową moc cieplną określoną zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi obliczania zapotrzebowania na ciepło pomieszczeń, a także obliczania oporu cieplnego i współczynnika przenikania ciepła przegród budowlanych. w §134, ust.2 podaje projektowe (obliczeniowe) temperatury wewnętrzne dla ogrzewania, które wcześniej były podane w normie PN-82/B-02402, w §135 ust.2 pkt.2) jest wymóg instalacji podzielników w budynkach nowoprojektowanych lub przebudowanych.

[a9] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE

[a21] USTAWA z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw (D.U. z dnia 7 maja 2021r poz. 868)

Art. 16. Do dnia 1 stycznia 2027 r. właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego zastąpi ciepłomierze, podzielniki kosztów ogrzewania lub wodomierze do pomiaru ciepłej wody użytkowej zamontowane przed dniem wejścia w życie ustawy zmienianej w art. 3, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, urządzeniami posiadającymi funkcję zdalnego odczytu.

[a23] PN-EN 442-2:1999/A2:2005 Grzejniki. Moc cieplna i metody badań.

[a24] PN-EN 442-2:2015-02 2005 (ang.) Grzejniki i konwektory. Część 2: Moc cieplna i metody badań.

[p1] Centralne Ogrzewanie pomoce projektanta, doc. dr hab. inż. Janusz Kwiatkowski, mgr. inż. Lucjan Cholewa, wyd. Arkady Warszawa 1980, Rozdział 4.4, str. 330, Rozdział 4.9, str. 362;

[p2] Instalacje grzewcze, dr inż. Paweł Kędzierski, Materiały szkoleniowe dla kursów przygotowujących do czynności audytora energetycznego, Rozdział II/4, wydawca: Fundacja Poszanowania Energii

[p3] Wytyczne projektowania instalacji centralnego ogrzewania COBRTI instal zeszyt 2, dr inż. Wojciech Kołodziejczyk, mgr inż. Marek Płuciennik, Wydanie 08.2001;

[p8] mgr inż. Krzysztof Kuna, „Warunki techniczne i ekonomiczne zastosowania podzielników kosztów ogrzewania. Podzielnikowy lobbing” – branżowy biuletyn Zrzeszenia Audytorów Energetycznych, (lipiec/sierpień 2024 r.) – analiza najczęściej występujących sprzeczności z normą PN EN-834:1999

[p9] mgr inż. Krzysztof Kuna, „Rola obliczeń zapotrzebowania ciepła (ozc) w systemie indywidualnego rozliczania kosztów ogrzewania budynków wielolokalowych” – branżowy biuletyn Zrzeszenia Audytorów Energetycznych, sierpień 2014 r.

[p10] mgr inż. Krzysztof Kuna, „Błędy przy indywidualnym rozliczaniu kosztów ogrzewania budynków wielolokalowych” – branżowy biuletyn Zrzeszenia Audytorów Energetycznych, grudzień 2014 r.

[p11] Kazimierz Żuchewicz „REDUKCJA ROZPIĘTOŚCI KOSZTÓW OGRZANIA LOKALU → odniesienie do kolejnego przekrętu w rozliczeniach podzielnikowych” – artykuł opublikowany w DRAFT 20 marca 2023r.:

[p14] Wytyczne VDI 2077: VDI 2077, Energy consumption accounting for the building services –Method for the consideration of heat loss through Pipes, March 2009, Beuth Verlag Düsseldorf.
– wytyczne VDI nie służą do rozliczenia kosztów ogrzewania, ale do ich oceny

[p15] „Rozliczenia kosztów ogrzewania w budynkach wielorodzinnych przy wykorzystaniu podzielników kosztów ogrzewania”, Halina CIUMAN, Aleksandra SPECJAŁ; Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice 2017; opiniodawcy: Prof. dr hab. inż. Janusz JEŻOWIECKI, Prof. dr hab. inż. Robert SEKRET; 230 stron;

[p21] Informacja o wynikach kontroli NIK „EFEKTY TERMOMODERNIZACJI WIELORODZINNYCH BUDYNKÓW MIESZKALNYCH BĘDĄCYCHW ZASOBACH SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWYCH, REALIZOWANEJ Z UDZIAŁEM ŚRODKÓW PUBLICZNYCH”, LLO. 430.005.2018, Nr ewid. 25/2019/P/18/086/LLO, Warszawa, 19.06.2019 r.

Idź do oryginalnego materiału