Jak diagnozuje się raka jądra?

Temat męskiego zdrowia intymnego wciąż bywa spychany na margines i traktowany jako tabu, a szkoda, ponieważ rzetelna wiedza to najlepsza tarcza ochronna. Jednym ze schorzeń, które budzi u panów największy lęk, jest rak jądra. Choć sama diagnoza onkologiczna zawsze brzmi przerażająco, to w rzeczywistości ten konkretny nowotwór charakteryzuje się wręcz doskonałymi perspektywami na pełne wyleczenie. Kluczem jest jednak szybka i zdecydowana reakcja. Niestety, stres i niepotrzebny wstyd często sprawiają, iż pacjenci odkładają wizytę u specjalisty na ostatnią chwilę, dając chorobie czas na rozwój. Czym adekwatnie jest ten nowotwór, na co zwrócić szczególną uwagę i na czym polegają kompleksowe badania diagnostyczne we współczesnej medycynie?

Czym jest rak jądra?

Wśród nowotworów jądra najczęściej rozpoznaje się nienasieniaki, które stanowią około 60% przypadków. Pozostałe 40% nowotworów zarodkowych jądra to nasieniaki, czyli zmiany rozwijające się z komórek płciowych. Guzy jądra mogą wywodzić się z różnych tkanek tego narządu i mieć zarówno charakter łagodny, jak i złośliwy. Najczęściej występującym typem są jednak nowotwory zaliczane do grupy nowotworów zarodkowych jądra.

Rak jądra należy do nowotworów złośliwych, a więc takich, w których komórki chorobowe dzielą się w sposób niekontrolowany i mogą rozprzestrzeniać się do innych części organizmu. Na początku choroba zwykle nie jest możliwa do wykrycia podczas badania dotykowego, ale w stosunkowo krótkim czasie może pojawić się wyczuwalne zgrubienie oraz inne niepokojące symptomy.

Mimo to rokowania przy raku jądra są zwykle korzystne, przeżycie co najmniej 5 lat dotyczy około 90% chorych. Duże znaczenie dla skuteczności leczenia ma szybkie wykrycie choroby, dlatego każdy niepokojący objaw warto jak najszybciej skonsultować z lekarzem.

Jakie są objawy raka jądra?

We wczesnej fazie nowotwór jądra w większości przypadków można całkowicie wyleczyć, dlatego ogromne znaczenie ma szybkie wykrycie choroby. Do objawów, które powinny skłonić do konsultacji lekarskiej i pogłębionej diagnostyki w kierunku raka jądra, należą:

• bezbolesne powiększenie jądra połączone z zaczerwienieniem skóry moszny, to najczęstszy wczesny sygnał choroby; zmienione jądro staje się zwykle twardsze i wyraźnie cięższe od zdrowego,

• niebolesna zmiana lub masa, której nie można oddzielić od jądra,

• uczucie ciężkości w obrębie moszny,

• obrzęk jądra, który nie ustępuje mimo leczenia zachowawczego,

• szybko postępujące powiększenie moszny związane z nagromadzeniem płynu,

• ból moszny,

• wyczuwalny guzek na jądrze,

• w części przypadków guz może być poprzedzony zmniejszeniem się jądra objętego zmianą nowotworową.

W razie pojawienia się takich objawów należy zgłosić się do urologa albo lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, który zdecyduje o dalszej diagnostyce. Osoby planujące konsultację urologiczną w ramach NFZ powinny najpierw udać się do lekarza rodzinnego po skierowanie do poradni urologicznej.

Bardzo istotne jest, aby nie ignorować tych symptomów i nie zakładać, iż ustąpią same. Nieleczony nowotwór będzie się rozwijał, a w bardziej zaawansowanym stadium szanse na skuteczne leczenie są znacznie mniejsze. Rak jądra może stosunkowo gwałtownie dawać przerzuty. Mogą na nie wskazywać bóle brzucha, bóle kości, objawy neurologiczne związane z zajęciem mózgu oraz krwioplucie, które może świadczyć o przerzutach do płuc. Każda zmiana dotycząca jąder lub moszny, powinna skłonić do wizyty u lekarza. Nie zawsze oznacza ona raka jądra, jednak takiej możliwości nie należy wykluczać, a po potwierdzeniu diagnozy trzeba jak najszybciej rozpocząć odpowiednie leczenie.

Jeśli obserwujesz u siebie powyższe objawy, wejdź na stronę: www.urologia.katowice.pl i umów się na konsultację z urologiem.

Jak przebiega diagnostyka raka jądra?

Rozpoznanie potwierdza się na podstawie badania fizykalnego, podczas którego lekarz stwierdza obecność guza w jądrze, a także badania USG i oznaczenia markerów nowotworowych, czyli substancji wytwarzanych przez komórki nowotworowe. W tym przypadku wykonanie biopsji, polegającej na pobraniu fragmentu zmiany cienką igłą, zwykle nie jest wymagane. Badanie histopatologiczne przeprowadza się dopiero po operacyjnym usunięciu jądra. Biopsję rozważa się jedynie wtedy, gdy postawienie jednoznacznej diagnozy jest utrudnione.

Ocena stężenia markerów nowotworowych, takich jak alfa-fetoproteina (AFP), ludzka gonadotropina kosmówkowa (HCG) oraz dehydrogenaza mleczanowa (LDH), pomaga określić rodzaj nowotworu. W przypadku nasieniaków wzrost poziomu HCG występuje rzadko, a AFP zwykle pozostaje na niezmienionym poziomie. Z kolei nienasieniaki mogą powodować podwyższenie zarówno AFP, jak i HCG. Warto dodać, iż HCG to hormon, którego stężenie rośnie również w czasie ciąży, dlatego jest wykrywany przez testy ciążowe. Oznaczanie markerów nowotworowych wykorzystuje się także do monitorowania efektów leczenia oraz podczas kontroli po jego zakończeniu.

Jeżeli wyniki tych badań wskazują na nowotwór jądra, pacjent kierowany jest na tomografię komputerową, aby ocenić, czy doszło do przerzutów do innych narządów. Gdy wykonanie tomografii nie jest możliwe, na przykład z powodu uczulenia na środek kontrastowy, zaleca się rezonans magnetyczny. To badanie może być również potrzebne w sytuacji podejrzenia przerzutów do mózgu.

Badania obrazowe oraz analiza markerów nowotworowych pozwalają określić stopień zaawansowania choroby. W stadium I nowotwór obejmuje wyłącznie jądro. W kolejnych etapach dochodzi już do rozsiewu, w stopniu II do węzłów chłonnych, natomiast w stopniu III do innych narządów. Najczęściej przerzuty pojawiają się w węzłach chłonnych przestrzeni zaotrzewnowej.

Jak leczy się raka jądra?

Podstawową metodą leczenia raka jądra jest operacyjne usunięcie zajętego jądra, czyli orchidektomia. W zależności od zaawansowania nowotworu może się również okazać konieczne usunięcie węzłów chłonnych z jamy brzusznej. Rezygnacja z dalszego leczenia, takiego jak chemioterapia czy radioterapia, bywa możliwa wtedy, gdy guz ma niewielkie rozmiary, a ryzyko nawrotu pozostaje małe. U pacjentów zaliczanych do grupy niskiego ryzyka wznowa po samej orchidektomii pojawia się u około 6% chorych.

Szacuje się, iż w około 15% przypadków nasieniaków w I stopniu zaawansowania mogło już dojść do rozsiewu komórek nowotworowych, mimo iż nie są jeszcze widoczne wyraźne objawy progresji choroby. Z tego względu po orchidektomii czasem wdraża się chemioterapię uzupełniającą. Jej zadaniem jest ograniczenie ryzyka nawrotu oraz zwiększenie prawdopodobieństwa trwałego wyleczenia. Przy bardzo zaawansowanej chorobie chemioterapia może zostać rozpoczęta jeszcze przed zabiegiem usunięcia jądra.

Po operacji, jeżeli istnieją przeciwwskazania do zastosowania chemioterapii, możliwe jest wdrożenie radioterapii. Najczęściej znajduje ona zastosowanie w leczeniu nasieniaków, natomiast nie wykorzystuje się jej w terapii nienasieniaków. Jej celem jest zniszczenie komórek nowotworowych obecnych w węzłach chłonnych, aby ograniczyć ryzyko dalszego szerzenia się choroby do innych narządów.

Diagnostyka raka jądra – podsumowanie

Rak jądra to nowotwór, którego nie należy bagatelizować, ale też nie trzeba go traktować jak wyroku, zwłaszcza wtedy, gdy zostanie rozpoznany odpowiednio wcześnie. Największe znaczenie mają czujność, szybka reakcja na niepokojące objawy oraz sprawna diagnostyka oparta na badaniu lekarskim, USG i markerach nowotworowych. Im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym większe są szanse na skuteczne leczenie i pełny powrót do zdrowia. Dlatego w przypadku jakiejkolwiek zmiany w obrębie jąder lub moszny nie warto zwlekać z konsultacją, w tej sytuacji czas naprawdę ma znaczenie.

Materiał zew.