Już niedługo Wschód Kultury – Inne Brzmienia. Co się będzie działo

Od 2 do 5 lipca Lublin już po raz dziewiętnasty stanie się epicentrum światowej muzyki alternatywnej. Na scenie tegorocznej edycji festiwalu „Wschód Kultury – Inne Brzmienia” spotkają się wyjątkowi artyści i artystki, a wśród nich: szwedzka supergrupa Backengrillen, irlandzcy pionierzy gitarowego hałasu, czyli Therapy?, kultowa, afrofuturystyczna Sun Ra Arkestra czy potężny, szwedzko-fiński projekt wirtuozów Matsa Gustafssona i Kimmo Pohjonena. Ale festiwal to także premiery książkowe i spotkania w ramach Wschodniego Expressu, pokazy filmowe, wystawy czy Targi Małych Wydawców.

To 19. edycja organizowanych przez Warsztaty Kultury lubelskich Innych Brzmień i 13. w ramach Wschodu Kultury, czyli projektu realizowanego przez Narodowe Centrum Kultury ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przez 3 miasta wschodniej Polski – Lublin, Białystok i Rzeszów.

– Festiwal „Wschód Kultury – Inne Brzmienia” od lat potwierdza, iż Lublin jest miejscem otwartym na dialog kultur, różnorodność i odważne poszukiwania artystyczne. W czasach, gdy coraz częściej sięgamy po to, co znane i przewidywalne, Inne Brzmienia przypominają o wartości odkrywania nowych perspektyw, dźwięków i idei. To wydarzenie, które buduje mosty między ludźmi, tradycjami i współczesnością, tworząc przestrzeń prawdziwego spotkania. Cieszę się, iż po raz kolejny możemy zaprosić mieszkanki i mieszkańców Lublina oraz gości z Polski oraz zagranicy do wspólnego przeżywania tej wyjątkowej muzycznej i kulturalnej podróży – mówi Krzysztof Żuk, prezydent Lublina.

Legendy, klasycy, specjaliści

W programie tegorocznej edycji znalazł się m.in Backengrillen – nowy zespół, który od razu stał się sensacją światowej sceny muzyki alternatywnej. – Trudno się dziwić, skoro pod tą nazwą kryje się wyjątkowe połączenie muzyków z kultowej szwedzkiej grupy Refused oraz równie niepokornego mistrza free jazzu, Matsa Gustafssona. Kto inny miałby więc dokonać lepszej fuzji takich elementów jak: punk, hardcore, noise i jazzowa improwizacja? – pyta Rafał Chwała, dyrektor artystyczny Innych Brzmień.

Globalny sukces Refused – najpierw w latach 90., a następnie po reaktywacji w nowym stuleciu – umieścił Szwedów w ścisłym gronie współczesnych klasyków hardcore punka. Przekraczania muzycznych granic nie obawia się również Mats Gustafsson, co konsekwentnie udowadnia podczas swojej ponad 30-letniej kariery, tworząc takie formacje jak The Thing czy Fire! Orchestra.

Z Irlandii Północnej przyjedzie Therapy? – legenda gitarowego hałasu, działająca nieprzerwanie od 1989 roku. Dla wielu fanów alternatywnego rocka i metalu Therapy? to ścisła czołówka ulubionych wykonawców.

Francuski duet Kap Bambino przywiezie muzykę elektroniczną, mocno osadzoną w brzmieniach alternatywnych. Artystami stojącymi za projektem są pochodzący z Bordeaux Orion Bouvier i Caroline Martial, którzy przebojem zdobyli sceny europejskich klubów i festiwali.

Zza oceanu przyleci Dälek. To specjaliści od zjawiskowej fuzji mocnych, hałaśliwych beatów, oldschoolowego stylu rapowania, bezkompromisowych społecznie zaangażowanych tekstów oraz eksperymentów stylistycznych sięgających jazzu, noise’u i metalu. Z Ameryki pochodzi też kompozytorka i wiolonczelistka Leila Bordreuil, która w Lublinie wystąpi razem ze szkockim muzykiem i kompozytorem Drew McDowallem. Duet od lat zaangażowany jest
w dźwiękowe poszukiwania.

Równie interesująco zapowiada się występ kanadyjskiego Dead Boba – zespołu założonego przez Johna Wrighta – perkusistę i współzałożyciela kultowego Nomeansno. Ponadto wystąpi holenderska post-punkowa formacja Tramhaus, która dziś uchodzi za jeden z najciekawszych zespołów na przeżywającej renesans gitarowej scenie alternatywnej.

Niezależne wytwórnie – spotkanie z Trost Records

Festiwal to od lat miejsce prezentacji niezależnych wytwórni fonograficznych. W tym roku organizatorzy gościć będą słynną wiedeńską oficynę Trost Records. Specjalizuje się ona przede wszystkim w alternatywnym, poszukującym jazzie, muzyce improwizowanej oraz awangardzie.

Twarzami wydawnictwa stali się tak wybitni artyści jak choćby: Peter Brötzmann, Alexander von Schlippenbach, Mats Gustafsson czy grupy Sun Ra Arkestra, Zu, The Thing oraz DKV Trio (w składzie m.in. z Hamidem Drakiem i Kenem Vandermarkiem). W ramach prezentacji Trost Records odbędzie się spotkanie z twórcami labelu, prezentacja materiałów ikonograficznych, ale przede wszystkim usłyszymy trzy wyjątkowe projekty muzyczne.

Wydarzeniem Innych Brzmień będzie prawdopodobnie też występ duetu Mats Gustafsson & Kimmo Pohjonen. Pierwszy z nich to szwedzki saksofonista, uznawany dziś za jednego z najlepszych, a przy okazji najbardziej zapracowanych muzyków współczesnej sceny niezależnej. Drugą częścią projektu jest fiński wirtuoz akordeonu Kimmo Pohjonen. Artysta, słynący ze swego stylu oraz wyjątkowego podejścia do komponowania muzyki, przez lata dorobił się statusu legendy.

Wytwórnię Trost Records reprezentować będzie również Drank – duet założony przez Ingrid Schmoliner (fortepian) i Alexa Kranabettera (trąbka i elektronika), czołowe postaci austriackiej sceny muzyki eksperymentalnej i improwizowanej.

Reprezentacja polskich artystów

Tegoroczna edycja festiwalu standardowo będzie też przeglądem potencjału polskiej sceny muzycznej, która od kilku lat przeżywa niezwykły renesans, charakteryzujący się płynnością granic gatunkowych i odwagą w łączeniu pozornie odległych światów.

Metalowy zespół Furia zaprezentuje w Lublinie projekt „Furia gra kino”, gdzie do znanej już muzyki kapela dołącza niesamowite filmowe obrazy dawnego Śląska. Swoje najnowsze dzieło przywiezie również Marcin Masecki – w projekcie Boleros y Más podzieli się wieloletnią fascynacją południowoamerykańską muzyką latynoską. Poza tym publiczność usłyszy YANĘ, czyli Joannę Bieńkowską – jedną z najciekawszych polskich kompozytorek młodego pokolenia, a także grupę Hinode Tapes operującą na styku jazzu, improwizacji, brzmień elektroakustycznych, ambientu i w zasadzie wszystkiego, co znajduje się pomiędzy tymi nurtami.

O niecodzienny koncert zadba specjalizująca się w graniu hardcore’a i post-punku grupa Only Mess. Na scenie do muzyków kapeli dołączą goście: Łukasz Jędrzejczak (Javva, Alameda), Moriah Woods (The Feral Trees) oraz Tadeusz Cieślak (Teo Olter Quintet, Adamant). Z kolei znakomita Grupa Torpedo weźmie na warsztat klasyczne polskie utwory z lat 70., przywracając na scenie ich unikalne brzmienie i klimat. W programie znalazł się również występ zespołu AcidSitter, jednego z najciekawszych składów na polskiej scenie muzyki gitarowej.

Ukraina i Gruzja na Innych Brzmieniach

Inne Brzmienia to nie tylko festiwal, ale żywy most łączący festiwalową publiczność z najświeższą, odważną muzyką powstającą za naszą wschodnią granicą.

Ukraiński duet Heinali & Andriana – Yaroslava Saienko przywiezie do Lublina jeden ze swoich najważniejszych projektów, czyli “Hildegardę” opartą na unikatowej muzyce Hildegardy von Bingen. Punktem wyjścia dla artystów są tu klasyczne utwory średniowiecznej kompozytorki, natomiast metodą pracy nad nimi jest połączenie ukraińskich technik wokalnych, wywodzących się z głębokiej tradycji oraz muzyki elektronicznej, wykorzystującej m.in. syntezę modularną.

Z Ukrainy pochodzi też Nina Eba – DJ-ka, producentka i wokalistka. Podczas festiwalu warto zajrzeć na koncert gruzińskiego zespołu The B17. Muzycy słyną z niezwykle żywiołowych
i energetycznych setów, które z marszu potrafią rozruszać każdą widownię.

Wszystkie koncerty odbędą się w Parku Ludowym. Wstęp wolny.

Dyskusje muzyczne

Inne Brzmienia to również wyjątkowe spotkania z legendami europejskiej niezależnej sceny muzycznej. Stanowią one najważniejszy element programu, pełniąc funkcję nie tylko uzupełnienia wydarzeń koncertowych, ale przede wszystkim przestrzeni do głębszej refleksji na temat historii i ewolucji muzyki. To właśnie w tych spotkaniach eksperci i ekspertki, osoby artystyczne oraz dziennikarze i dziennikarki poruszają tematy związane z kluczowymi nurtami i postaciami, które ukształtowały krajobraz europejskiej sceny muzycznej – od lokalnego undergroundu w Polsce po międzynarodowe awangardowe ruchy artystyczne.

W programie znalazła się m.in. rozmowa o Piotrze Marku i fenomenie krakowskiej formacji Düpą, której był założycielem. Wezmą w niej udział: Mikołaj Kownacki (Pop Magic, wydawca płyty Düpą, kurator wystawy prac Piotra Marka, syn Krzysztofa Kownackiego – przyjaciela i współpracownika Piotra Marka), Andrzej „Biedrona” Biedrzycki (saksofonista Düpą) oraz Mateusz Sroczyński (dziennikarz muzyczny).

W ramach festiwalu zaprezentujemy też wystawę prac malarskich i graficznych Piotra Marka oraz wizualną spuściznę związaną z twórczością i aktywnością artystyczną zespołu Düpą. Projekt nosi tytuł „Zemsta Hegara”.

W planach jest też spotkanie autorskie z Alexandrem Hacke (Einstürzende Neubauten). Pretekstem do rozmowy będzie wydana właśnie w języku polskim przez Gusstaff Records autobiografia muzyka zatytułowana „Hałas. Wspomnienia przesterowane”. Książka pokazuje jego drogę od berlińskiego undergroundu do światowego sukcesu.

W ramach prezentacji wytwórni Trost Records nie zabraknie debaty o tym, jak austriacka wytwórnia zmieniła krajobraz awangardy. Rozstrzygną to Konstantin Drobil – właściciel i założyciel Trost Records oraz artyści i artystki związani z labelem: Ingrid Schmoliner (pianistka duetu Drank) i Mats Gustafsson (saksofonista free jazzowy).

Wszystkie dyskusje muzyczne odbędą się w Warsztatach Kultury – w kamienicy przy ul. Grodzkiej 5a.

Wschodni Express

Tradycyjnie już festiwal stanie się miejscem spotkań z najciekawszą współczesną literaturą Europy Środkowo-Wschodniej. Odbędą się one w ramach cyklu Wschodni Express złożonego z rozmów z autorami i autorkami oraz tłumaczami i tłumaczkami, prezentacji najnowszych premier Wydawnictwa Warsztaty Kultury i dyskusji o najciekawszej współczesnej literaturze Europy Środkowo-Wschodniej.

W kameralnym patio staromiejskiej kamienicy przy ul. Grodzkiej 7 rozbrzmiewać będą historie o wojnie i codzienności, pamięci, dojrzewaniu, samotności, polityce i miłości – opowiadane z czułością, ironią i bezkompromisową szczerością. Cykl poprzedzi wyjątkowe wydarzenie – spotkanie z Serhijem Żadanem, które odbędzie się 28 czerwca w Muzeum Narodowym w Lublinie.

Tegoroczna edycja przynosi aż dziewięć premierowych polskojęzycznych wydań książek pisarzy i pisarek z Ukrainy, Białorusi i Litwy. W katalogu znajduje się także pozycja autora lubelskiego – Łukasza Marcińczaka, wydana w ramach serii „Zakotwiczone”. W programie Wschodniego Expressu są spotkania z takimi twórcami jak: Serhij Żadan, Maryna Hrymycz, Alhierd Bacharewicz, Tania Malarczuk, Wołodymyr Danyłenko, Dzwinka Mitijasz, Iwan Semesiuk czy Hanna Jankuta. Po raz pierwszy festiwalowi towarzyszyć będzie międzynarodowe sympozjum „Siła przekładu”, które poświęcone zostanie roli tłumaczy i tłumaczek jako przewodników po kulturach oraz współtwórców literatury w czasach wojen i politycznych napięć.

Targi Małych Wydawców

Kolejny rok z rzędu niezależni wydawcy muzyczni z całej Polski przyjadą na festiwal, by wziąć udział w Targach Małych Wydawców. Świetnie wpisują się one w ideę lubelskiej imprezy, ponieważ to właśnie z niezależnej sceny wydawniczej pochodzi znakomita większość wykonawców prezentowanych na naszych scenach.

Poprzednie edycje cieszyły się dużym zainteresowaniem – fani i fanki muzyki mogli kupić płyty bezpośrednio od wydawców, podyskutować z nimi, a także sprawdzić, jakie tytuły pojawiają się w tej chwili na rodzimej i nie tylko scenie muzycznej. Wśród wystawców tegorocznej edycji znajdą się: Gusstaff Records, Kilogram Records, Bocian Records, Antena Krzyku, Don’t Sit On My Vinyl oraz Okultura.

Targi odbędą się na terenie festiwalu w Parku Ludowym.

Pokazy filmowe

Tegoroczny program filmowy zabierze publiczność w podróż przez różnorodne historie i biografie. W sobotę zobaczymy dokument „Mariinka” w reżyserii Pietera-Jana de Pue oraz „Broken English” Jane Pollard i Iaina Forsytha. Niedzielne pokazy otworzy film „Pan Nikt kontra Putin” Davida Borensteina i Pashy Talankina, a całość zamknie „W ogniu. Historia Anity Pallenberg” – opowieść o jednej z najbardziej fascynujących postaci związanych ze światem rocka. Wszystkie projekcje odbędą się w Teatrze Starym w Lublinie.

W programie znajdą się także wystawy, warsztaty muzyczne dla dzieci oraz ubiegłoroczny hit czyli Resety Dźwiękowe. Więcej informacji podamy wkrótce.

Festiwal odbywa się w dniach 2–5 lipca 2026 w Lublinie (Park Ludowy). Wstęp na wydarzenie jest wolny.

Źródło: Warsztaty Kultury

Fot. Katarzyna Anna Kubiak/ Warsztaty Kultury