4 godzin temu
Niepokój, absurd, ironia i nadzieja ukryta tam, gdzie pozornie nie ma już żadnego wyjścia. Teatr Ósmego Dnia z Poznania zaprezentował podczas 30. Jubileuszowego Jesiennego Festiwalu Teatralnego w Starym Sączu spektakl „Kafka: [tekst urywa się]”. Artyści sięgnęli po mniej znane i niedokończone utwory Franza Kafki, tworząc przedstawienie, które wymyka się klasycznym interpretacjom jego twórczości. To opowieść o człowieku zagubionym we współczesnym świecie, ale również o potrzebie zachowania nadziei, wolności myślenia i własnej wyobraźni.
Kafka bez szkolnych schematów. Inne oblicze wielkiego pisarza
Franz Kafka najczęściej kojarzony jest z literackim światem pełnym niepokoju, samotności i niezrozumiałych mechanizmów rządzących ludzkim życiem. Jego bohaterowie próbują odnaleźć sens w rzeczywistości, która nieustannie wymyka się logicznym wyjaśnieniom.
Teatr Ósmego Dnia postanowił jednak spojrzeć na twórczość autora „Procesu” z nieco innej perspektywy.
W spektaklu „Kafka: [tekst urywa się]” obok charakterystycznego dla pisarza absurdu pojawiają się ironia, humor i zaskakujące przebłyski nadziei. Twórcy pokazują Kafkę nie tylko jako autora opowieści o bezsilności człowieka, ale również jako niezwykle uważnego obserwatora świata, który potrafił dostrzegać jego paradoksy i sprzeczności.
To spojrzenie dalekie od prostych interpretacji i jednoznacznych odpowiedzi.
„Tekst urywa się”, ale historia wcale się nie kończy
Już sam tytuł przedstawienia stanowi istotny element jego artystycznej koncepcji.
Sformułowanie „[tekst urywa się]” odsyła do fragmentaryczności twórczości Kafki, który pozostawił po sobie wiele tekstów niedokończonych, otwartych na interpretację.
Dla artystów Teatru Ósmego Dnia brak zakończenia nie jest jednak przeszkodą. Przeciwnie – staje się zaproszeniem do dalszego poszukiwania znaczeń.
Twórcy wykorzystali między innymi fragmenty „Dzienników”, „Procesu”, „Myśliwego Grakchusa”, „Lekarza wiejskiego”, „Wyroku” oraz „Listu do ojca”.
Poszczególne teksty nie tworzą klasycznej, linearnej opowieści. Stają się raczej elementami teatralnej układanki, w której każdy obraz, gest i słowo może otwierać kolejne możliwości interpretacyjne.
Świat żywych i umarłych. Rzeczywistość miesza się z wyobraźnią
W przedstawieniu granice między tym, co rzeczywiste, a tym, co wyobrażone, zostają świadomie zatarte.
Przeszłość spotyka teraźniejszość, świat żywych przenika się ze światem umarłych, a kolejne sceny prowadzą widza przez przestrzeń pełną symboli i nieoczywistych znaczeń.
Nie jest to jednak tradycyjna biografia Franza Kafki ani próba teatralnego streszczenia jego najważniejszych dzieł.
Artyści koncentrują się przede wszystkim na sposobie postrzegania świata przez pisarza. Interesuje ich człowiek uwikłany w niezrozumiałe reguły, próbujący zachować własną tożsamość i zdolność samodzielnego myślenia.
Pojawiają się pytania, które mimo upływu ponad stu lat od powstania wielu utworów Kafki pozostają aktualne.
Jak odnaleźć się w świecie pełnym sprzecznych oczekiwań? Czy można zachować wolność, kiedy rzeczywistość zaczyna przytłaczać? I czy człowiek zawsze musi podporządkować się mechanizmom, których nie rozumie?
Mała, niedorzeczna nadzieja. Najważniejszy motyw spektaklu?
Jednym z najbardziej interesujących elementów przedstawienia jest obecność nadziei.
Choć twórczość Kafki często kojarzy się z pesymizmem i poczuciem bezradności, Teatr Ósmego Dnia poszukuje w niej również czegoś przeciwnego.
To „mała, niedorzeczna nadzieja” – możliwość odnalezienia sensu choćby w sytuacji, która wydaje się całkowicie pozbawiona rozwiązania.
Właśnie ten motyw nadaje spektaklowi szczególny charakter.
Przedstawienie nie próbuje przekonywać, iż wszystkie problemy można rozwiązać. Pokazuje raczej, iż choćby w świecie pełnym absurdu człowiek może zachować prawo do zadawania pytań, poszukiwania własnej drogi i wyobrażania sobie innej rzeczywistości.
Teatr Ósmego Dnia w Starym Sączu. Cztery dekady to za mało, by przestać pytać
Teatr Ósmego Dnia należy do najbardziej rozpoznawalnych zespołów polskiego teatru alternatywnego. Od dziesięcioleci jego twórczość opiera się na artystycznych poszukiwaniach, eksperymentowaniu z formą i stawianiu pytań dotyczących kondycji współczesnego człowieka.
W przedstawieniu „Kafka: [tekst urywa się]” za scenariusz i reżyserię odpowiadają Adam Borowski, Tadeusz Janiszewski, Marcin Kęszycki i Janusz Stolarski.
Ci sami artyści występują również na scenie. Gościnnie w spektaklu pojawiają się Antonina i Felicja Stolarskie.
Ich wspólna praca tworzy przedstawienie, w którym słowo literackie spotyka się z teatralnym obrazem, ruchem i wyobraźnią.
Jubileuszowy festiwal w Starym Sączu nie boi się trudnych tematów
Spektakl Teatru Ósmego Dnia był kolejną propozycją 30. Jubileuszowego Jesiennego Festiwalu Teatralnego, pokazującą różnorodność tegorocznego repertuaru.
Obok komedii, kryminałów i przedstawień obyczajowych znalazło się miejsce dla teatru eksperymentalnego, który nie prowadzi widza za rękę i nie podsuwa gotowych interpretacji.
„Kafka: [tekst urywa się]” pozostawia przestrzeń do osobistych przemyśleń. Zamiast jednoznacznego finału oferuje pytania, które mogą powracać jeszcze długo po opuszczeniu teatralnej widowni.
Bo być może właśnie w tym tkwi siła twórczości Kafki. Tam, gdzie urywają się słowa, nie musi kończyć się opowieść. Czasami dopiero wtedy zaczyna się prawdziwa wyobraźnia.
Fot. Jerzy Cebula
