Koniec pracy przy 35 stopniach. Firmy muszą przygotować się na rewolucję

Polskie przepisy BHP od lat określają minimalną temperaturę, jaka powinna panować w miejscu pracy, jednak nie wskazują górnej granicy. Projekt przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma to zmienić. Nowelizacja rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wprowadza konkretne limity, po których przekroczeniu wykonywanie obowiązków będzie ograniczone lub całkowicie wstrzymane.

Zgodnie z projektem temperatura w pomieszczeniach pracy nie będzie mogła przekraczać 35 st. C, chyba iż charakter procesu technologicznego uniemożliwia zastosowanie takiego ograniczenia. W przypadku prac wykonywanych na otwartej przestrzeni limit wyniesie 32 st. C, ale wyłącznie dla zadań wymagających dużego wysiłku fizycznego. Chodzi o prace powodujące wydatek energetyczny przekraczający 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn oraz 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet podczas jednej zmiany roboczej.

Pracodawcy będą musieli reagować już przy niższych temperaturach

Projekt nie zakłada, iż działania ochronne rozpoczną się dopiero po osiągnięciu maksymalnych wartości. Wręcz przeciwnie – obowiązki pojawią się znacznie wcześniej.

Jeżeli temperatura w pomieszczeniu wzrośnie powyżej 28 st. C, pracodawca będzie zobowiązany zastosować rozwiązania techniczne obniżające temperaturę. W przypadku stanowisk wymagających większego wysiłku fizycznego próg został ustalony na 25 st. C. Taka sama wartość będzie obowiązywała przy pracach prowadzonych na otwartej przestrzeni.

Jeżeli zastosowanie klimatyzacji, wentylacji lub innych metod chłodzenia okaże się niemożliwe, konieczne będzie wdrożenie rozwiązań organizacyjnych. Mogą one obejmować zmianę godzin pracy, wydłużenie przerw, ograniczenie najbardziej wymagających zadań w godzinach największego nasłonecznienia czy czasowe przeniesienie pracowników do chłodniejszych pomieszczeń.

Firmy czekają inwestycje i wyższe koszty

Nowe przepisy oznaczają istotne wydatki zarówno dla przedsiębiorców, jak i jednostek samorządu terytorialnego. W wielu budynkach konieczny może okazać się montaż klimatyzacji, modernizacja systemów wentylacyjnych czy instalacja rolet, żaluzji oraz osłon przeciwsłonecznych ograniczających nagrzewanie pomieszczeń.

Ministerstwo wskazuje również inne rozwiązania poprawiające komfort pracy. Wśród nich znajdują się matowe powierzchnie ograniczające odbijanie promieniowania UV, odpowiednie rozmieszczenie stanowisk pracy poza bezpośrednim działaniem promieni słonecznych oraz wykorzystanie urządzeń mechanicznych zmniejszających wysiłek fizyczny pracowników. W praktyce może to oznaczać szersze wykorzystanie wózków widłowych, suwnic, dźwigów czy automatycznych systemów transportowych.

Eksperci rynku pracy zwracają uwagę, iż dla wielu przedsiębiorstw szczególnie kosztowne mogą okazać się modernizacje starszych hal produkcyjnych i magazynów, które nie były projektowane z myślą o coraz częstszych falach ekstremalnych temperatur.

Wysoka temperatura zwiększa ryzyko wypadków

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podkreśla, iż proponowane przepisy mają przede wszystkim chronić zdrowie pracowników. Długotrwałe przebywanie w wysokiej temperaturze może prowadzić do odwodnienia, omdleń, udaru cieplnego oraz zaostrzenia chorób układu sercowo-naczyniowego i nerek.

Nie mniej istotne są skutki pośrednie. Podczas upałów pogarsza się koncentracja, wydłuża czas reakcji i rośnie ryzyko popełniania błędów. Państwowa Inspekcja Pracy od lat wskazuje, iż wysokie temperatury sprzyjają wzrostowi liczby wypadków, zwłaszcza w budownictwie, przemyśle, logistyce oraz transporcie.

Z tego powodu już w tej chwili pracodawcy mają obowiązek zapewnienia pracownikom odpowiedniej ilości napojów, organizowania pracy zgodnie z zasadami bezpieczeństwa oraz ograniczania zagrożeń wynikających z warunków atmosferycznych.

Nie wszystkie sektory będą mogły przerwać pracę

Projekt przewiduje wyjątki od obowiązku wstrzymania pracy. Dotyczą one przede wszystkim działalności, której przerwanie mogłoby zagrozić bezpieczeństwu mieszkańców lub ciągłości świadczenia podstawowych usług.

Wyłączenia mają objąć między innymi część pracowników ochrony zdrowia oraz jednostek gospodarki komunalnej. Nie oznacza to jednak rezygnacji z ochrony zatrudnionych. Także w tych sektorach konieczne będzie stosowanie środków ograniczających wpływ wysokiej temperatury na organizm pracowników.

Przepisy przez cały czas czekają na zakończenie prac legislacyjnych

Projekt nowelizacji został opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji w grudniu 2024 r. Przez wiele miesięcy prace legislacyjne postępowały bardzo powoli. Według obecnych założeń nowe regulacje mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r., co ma dać przedsiębiorcom czas na przygotowanie zakładów pracy do nowych wymagań.

Zmiany wpisują się w szerszy trend dostosowywania prawa pracy do skutków zmian klimatu. W ostatnich latach liczba dni z temperaturą przekraczającą 30 st. C systematycznie rośnie, a eksperci podkreślają, iż ekstremalne upały stają się jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa pracy w wielu branżach.