Krwiodawcy pominięci w zasadach SCT. Poważna luka w systemie Strefy Czystego Transportu w Krakowie

Do redakcji krknews.pl docierają kolejne sygnały od mieszkańców wskazujące na istotne nieścisłości w zasadach funkcjonowania Strefy Czystego Transportu (SCT) w Krakowie. Tym razem problem dotyczy honorowych krwiodawców oraz dostępu do jednej z kluczowych instytucji systemu ochrony zdrowia — Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Krakowie.

Jak zwracają uwagę czytelnicy, RCKiK nie figuruje na liście placówek medycznych objętych szczególnymi zasadami wjazdu do SCT. W praktyce oznacza to, iż osoby poruszające się pojazdami niespełniającymi norm emisyjnych — a więc znacząca część krwiodawców dojeżdżających spoza Krakowa — formalnie nie mają możliwości legalnego dojazdu do centrum krwiodawstwa.

Sytuacja ta budzi tym większe zdziwienie, iż krwiodawcy mogą korzystać z bezpłatnego parkowania w rejonie Galerii Kazimierz, jednak obowiązujące przepisy SCT jednocześnie ograniczają im sam wjazd do tej części miasta. W efekcie powstaje regulacyjny paradoks, który może realnie zniechęcać do oddawania krwi.

Problem nie tylko dla kierowców

Eksperci i przedstawiciele środowisk obywatelskich podkreślają, iż sprawa wykracza poza kwestię wygody czy organizacji ruchu. Dostępność krwi i jej składników jest elementem bezpieczeństwa zdrowotnego regionu, a każda bariera administracyjna ograniczająca działalność krwiodawców może mieć poważne konsekwencje dla pacjentów.

Dodatkowe kontrowersje budzi obowiązujący model zwolnień z zakazu wjazdu do SCT. Zgodnie z przyjętymi zasadami, to placówka medyczna musi zawrzeć porozumienie z Prezydent Miasta Krakowa w sprawie weryfikacji osób korzystających ze zwolnienia. W praktyce oznacza to przerzucenie części obowiązków administracyjnych na szpitale i instytucje ochrony zdrowia, które nie są przygotowane do pełnienia roli „filtra” w systemie transportowym.

Jak wskazują rozmówcy krknews.pl, luka w przepisach pokazuje brak spójnej analizy skutków wprowadzanych regulacji. Odpowiedzialne za wdrażanie SCT instytucje — Zarząd Transportu Publicznego w Krakowie oraz Zarząd Dróg Miasta Krakowa — nie odniosły się dotąd publicznie do problemu dostępności RCKiK dla krwiodawców.

Potrzebna pilna korekta

Sprawa krwiodawców pokazuje, iż SCT — mimo deklarowanych celów prozdrowotnych i proekologicznych — wymaga pilnych korekt. Brak jednoznacznych i prostych zasad dla osób ratujących zdrowie i życie innych podważa zaufanie społeczne do całego systemu.

Jak kierowcy z podkrakowskich gmin mogą wjechać do SCT, aby dotrzeć do szpitala?

Zwolnienia z wjazdu do Strefy Czystego Transportu dla pacjentów

Od 1 stycznia 2026 roku na terenie Krakowa obowiązuje Strefa Czystego Transportu (SCT). Zgodnie z przyjętymi zasadami, pacjenci dojeżdżający do wybranych placówek ochrony zdrowia mogą skorzystać ze zwolnienia od zakazu wjazdu do SCT, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów formalnych.

Zakres świadczeń uprawniających do zwolnienia

Zwolnienie przysługuje wyłącznie pacjentom korzystającym ze świadczeń opieki zdrowotnej wskazanych w art. 15 ust. 2 pkt 2–5, 10–12 oraz 15–18 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Obejmują one m.in.:

• ambulatoryjną opiekę specjalistyczną,
• leczenie szpitalne,
• opiekę psychiatryczną i leczenie uzależnień,
• rehabilitację leczniczą,
• ratownictwo medyczne,
• opiekę paliatywną i hospicyjną,
• świadczenia wysokospecjalistyczne,
• programy lekowe oraz chemioterapię,
• ratunkowy dostęp do technologii lekowych,
• refundowane leki i środki specjalnego przeznaczenia żywieniowego sprowadzane z zagranicy.

Czas obowiązywania zwolnienia

Zwolnienie z wymagań SCT obowiązuje wyłącznie w dniu realizacji świadczenia medycznego w danej placówce.

Obowiązki pacjenta

Aby skorzystać ze zwolnienia, pacjent zobowiązany jest do:

• zgłoszenia pojazdu przed planowaną wizytą (elektronicznie lub w punkcie obsługi),
• podania danych: imię i nazwisko, numer PESEL, nazwa i adres placówki, data wizyty oraz numer rejestracyjny pojazdu,
• potwierdzenia realizacji wizyty w sposób wskazany przez administrację placówki.

Brak zgłoszenia lub potwierdzenia wjazdu będzie traktowany jako naruszenie przepisów SCT.

Jakie placówki mogą przystąpić do systemu?

Zwolnienia dla pacjentów mogą zapewniać wyłącznie placówki ochrony zdrowia, które:

1. udzielają świadczeń finansowanych ze środków publicznych na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia (art. 132 ust. 1 ustawy),
2. zawarły porozumienie o współpracy z Prezydent Miasta Krakowa w zakresie weryfikacji pacjentów korzystających ze zwolnienia od zakazu wjazdu do SCT.

Miasto podkreśla, iż bez podpisanego porozumienia placówka nie może potwierdzać uprawnień pacjentów do zwolnienia z wjazdu do strefy.

Wprowadzone rozwiązania mają umożliwić dostęp do świadczeń zdrowotnych przy jednoczesnym zachowaniu zasad funkcjonowania Strefy Czystego Transportu. Jednocześnie wymagają one od placówek medycznych wdrożenia dodatkowych procedur administracyjnych związanych z obsługą pacjentów dojeżdżających spoza Krakowa.

(AI)