Kto nie przyjdzie z wnioskiem, straci pieniądze i lata stażu. Tłumy ruszyły do ZUS

Polacy masowo składają wnioski do ZUS. Chodzi o nowe przepisy

W 2026 roku weszły w życie przepisy, które zmieniły sposób ustalania stażu pracy. Dotychczas wiele osób, mimo wieloletniej aktywności zawodowej, nie mogło zaliczyć części przepracowanych lat do stażu decydującego o uprawnieniach pracowniczych. Teraz sytuacja wygląda inaczej.

Zmiany umożliwiają uwzględnienie również niektórych okresów zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych, prowadzenia działalności gospodarczej czy pracy za granicą. Zainteresowanie nowymi regulacjami jest bardzo duże. Jak informuje „Dziennik Gazeta Prawna”, do ZUS wpłynęło już prawie 900 tysięcy wniosków o wydanie zaświadczeń potwierdzających dodatkowe okresy stażu pracy. Zakład wydał ponad 1,6 miliona zaświadczeń. Dokumentów jest więcej niż wniosków, ponieważ na podstawie jednego zgłoszenia można otrzymać kilka zaświadczeń.

Kto może doliczyć dodatkowe lata do stażu pracy?

Nowe przepisy obejmują osoby, które wcześniej wykonywały pracę w innych formach niż tradycyjna umowa o pracę.

Do stażu pracy można w tej chwili zaliczyć między innymi:

Poszczególne okresy muszą spełniać ustawowe warunki i zostać odpowiednio udokumentowane. Dla części pracowników oznacza to możliwość doliczenia choćby kilku lub kilkunastu lat aktywności zawodowej, których wcześniej nie uwzględniano przy obliczaniu stażu pracowniczego.

Dodatkowe lata pracy mogą oznaczać konkretne pieniądze

Jedną z najważniejszych korzyści wynikających z nowych przepisów jest możliwość uzyskania prawa do nagrody jubileuszowej. Takie świadczenia przysługują przede wszystkim określonym grupom pracowników sektora publicznego, między innymi urzędnikom samorządowym, nauczycielom, członkom korpusu służby cywilnej oraz pracownikom instytucji kultury. W zależności od obowiązujących przepisów nagrody mogą być wypłacane po osiągnięciu 20, 25, 30, 35 lub 40 lat stażu pracy. Przykładowo w przypadku pracowników samorządowych nagroda za 20 lat pracy wynosi 75 proc. miesięcznego wynagrodzenia, a po 40 latach może sięgnąć 300 proc. pensji.

Oznacza to, iż doliczenie wcześniej nieuwzględnianych lat może skutkować wypłatą choćby kilku tysięcy złotych. Przykładowo pracownik samorządowy, który ma 16 lat udokumentowanego stażu i przez wcześniejsze pięć lat prowadził działalność gospodarczą, może po spełnieniu ustawowych warunków zwiększyć swój staż do 21 lat. jeżeli spełnia pozostałe wymagania, może dzięki temu uzyskać prawo do nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy. Nie oznacza to jednak, iż każdemu pracownikowi automatycznie przysługuje dodatkowa wypłata. W firmach prywatnych nagrody jubileuszowe są przyznawane tylko wtedy, gdy przewidują je odpowiednie przepisy wewnętrzne lub umowy.

Nie tylko pieniądze. Pracownicy mogą zyskać dodatkowe dni urlopu

Zmiana sposobu obliczania stażu pracy ma znaczenie również dla wymiaru urlopu wypoczynkowego.

Zgodnie z Kodeksem pracy pracownikowi przysługuje:

W praktyce osoba, która dotychczas miała osiem lat stażu, a dzięki nowym przepisom doliczy kolejne trzy lata, może uzyskać prawo do sześciu dodatkowych dni urlopu rocznie. Nowe regulacje mogą mieć znaczenie także przy ustalaniu innych uprawnień zależnych od stażu, w tym dodatków stażowych, odpraw czy wymaganego doświadczenia zawodowego. Nie wszystkie świadczenia są jednak obliczane według tych samych zasad.

Jeden wniosek do ZUS. Jak uzyskać zaświadczenie?

Aby potwierdzić dodatkowe okresy aktywności zawodowej, należy wystąpić do ZUS o odpowiednie zaświadczenie. W tym celu przygotowano formularz USP, czyli wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy. Dokument można złożyć elektronicznie za pośrednictwem systemu eZUS.

Procedura wygląda następująco:

Ważne: samo złożenie wniosku w ZUS nie powoduje automatycznego zwiększenia stażu u pracodawcy ani wypłaty pieniędzy. Dopiero po przedstawieniu odpowiednich dokumentów pracodawca może przeliczyć staż i ustalić, czy zatrudnionemu przysługują dodatkowe uprawnienia. W przypadku okresów, których ZUS nie może potwierdzić, możliwe jest wykorzystanie innych dokumentów dopuszczonych przez przepisy.

Ile czasu w złożenie dokumentów? Trzeba pilnować terminów

Nowe zasady obowiązują w różnych terminach, zależnie od rodzaju pracodawcy. W sektorze finansów publicznych przepisy zaczęto stosować od 1 stycznia 2026 roku, natomiast u pozostałych pracodawców od 1 maja 2026 roku. Przepisy przewidują 24-miesięczny okres przejściowy na udokumentowanie dodatkowych okresów stażu przez osoby zatrudnione w dniu rozpoczęcia stosowania nowych zasad.

Oznacza to, że:

Terminy te dotyczą szczególnych zasad przejściowych i nie oznaczają, iż po ich upływie każdy pracownik bezpowrotnie traci możliwość zaliczenia wcześniejszych okresów pracy. Warto jednak odpowiednio wcześnie zadbać o dokumenty, ponieważ opóźnienie może mieć wpływ na możliwość skorzystania z określonych uprawnień.

Czy ZUS wypłaci pieniądze po złożeniu wniosku?

Trzeba podkreślić, iż nowe przepisy nie wprowadzają specjalnego świadczenia wypłacanego przez ZUS wszystkim osobom, które złożą wniosek. Zakład potwierdza określone okresy ubezpieczenia, natomiast to pracodawca ustala wynikające z nich uprawnienia pracownicze. jeżeli po przeliczeniu stażu pracownik nabędzie prawo do nagrody jubileuszowej, odpowiedzialność za jej wypłatę spoczywa na pracodawcy.

W przypadku jednoczesnego przekroczenia kilku progów nagród jubileuszowych nie należy zakładać, iż wszystkie świadczenia zostaną wypłacone łącznie. Znaczenie mają przepisy adekwatne dla danej grupy zawodowej. Dlatego osoby, które w przeszłości pracowały na zleceniu, prowadziły działalność gospodarczą lub wykonywały pracę za granicą, powinny sprawdzić, czy nowe przepisy pozwalają im zwiększyć staż pracy.

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, przepisy dotyczące zaliczania dodatkowych okresów do stażu pracy.