Mama i tata po narodzinach dziecka

Na Dolnym Śląsku w pierwszych czterech miesiącach tego roku ZUS wypłacił 20 991 zasiłków macierzyńskich. 4 822 z nich popłynęło do ojców a 16 169 do mam. W tym:

• oddział ZUS w Legnicy 4 502 (3 318 kobietom),
• oddział ZUS w Wałbrzychu 4 899 (3 831 kobietom)
• oddział ZUS we Wrocławiu 11 789 (9 181 kobietom).

To matki częściej korzystają z urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Tylko w ciągu pierwszych czterech miesięcy tego roku z urlopu macierzyńskiego w kraju korzystało ponad 231,7 tys. kobiet, a tylko 64,3 tys. mężczyzn. W sumie w kraju od stycznia do kwietnia zostało wypłaconych 296 tys. zasiłków.

Nawet 6 tygodni przed porodem ubezpieczona mama może już skorzystać z płatnego zasiłku macierzyńskiego. Z zasiłku macierzyńskiego może też skorzystać ubezpieczony ojciec dziecka – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku.

Jak dodaje rzeczniczka, dla osób ubezpieczonych - zasiłek macierzyński przysługuje za okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego. Z tego ostatniego może skorzystać tylko ubezpieczony tata dziecka.

Urlop macierzyński

Po urodzeniu lub przyjęciu na wychowanie jednego dziecka okres pobierania zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego, lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego wynosi 20 tygodni. Długość urlopy zwiększa się wraz z ilością urodzonych dzieci – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Ważne dla mam, które rozpoczęły prowadzenie własnej firmy i mają ulgę na start, w czasie której nie płacą składek do ZUS.

Gdy nie płacą składek oznacza to, iż w czasie, gdy korzystają z ulgi na start - nie mają ochrony ubezpieczeniowej w zakresie ubezpieczeń społecznych, nie podlegają między innymi ubezpieczeniu chorobowemu, z którego wypłacany jest zasiłek macierzyński – przestrzega Kowalska-Matis.

Dlatego warto dokładnie poznać obowiązujące przepisy i przygotować się do narodzin dziecka
- dodaje.

Rzeczniczka wyjaśnia, iż przedsiębiorca nie musi skorzystać z ulgi na start. Może także z niej zrezygnować już w trakcie korzystania – wystarczy, iż złoży zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych.

Zwolnienie lekarskie w czasie ciąży

Jeżeli w okresie ciąży lekarz stwierdzi, iż przyszła mama jest niezdolna do pracy, może wystawić zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy (e-ZLA), potocznie zwane „L4”, z kodem B.

Należy pamiętać, iż zwolnienie lekarskie jest wystawiane z powodu choroby występującej w okresie ciąży, a nie z powodu ciąży. Sama ciąża nie jest powodem do wystawienia e-ZLA.

A co po narodzinach dziecka?

Narodziny dziecka to moment, w którym system ubezpieczeń społecznych przewiduje szeroki katalog uprawnień dla rodziców. Pierwsze z nich to zasiłek macierzyński, który zastępuje wynagrodzenie w czasie, gdy rodzic opiekuje się dzieckiem.

ZUS będzie wypłacał zasiłek pod warunkiem, iż mama jest ubezpieczona, czyli od jej pensji jest odprowadzana składka na ubezpieczenie chorobowe, która w przypadku niektórych umów lub własnej działalności jest dobrowolna.

Jak można podzielić zasiłek macierzyński?

Pierwsze 14 tygodni przysługuje wyłącznie mamie, pozostały okres może wykorzystać mama, a jeżeli ona wróci do pracy, może zrezygnować z pozostałej części zasiłku na rzecz taty.

Kolejny przywilej rodziców to zasiłek macierzyński za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, który przysługuje zatrudnionym na podstawie umowy o pracę rodzicom dzieci przedwcześnie urodzonych oraz urodzonych w terminie, ale wymagających hospitalizacji. Można z niego skorzystać jedno z rodziców, jeżeli dziecko przebywa w szpitalu co najmniej 5 dni po narodzinach.

Urlop rodzicielski z kolei - to dobrowolny, płatny urlop pracowniczy na opiekę nad dzieckiem. To najdłuższy etap wsparcia. Rodzice mają dużą elastyczność w dzieleniu się tym urlopem, który trwa w zależności od tego, ile dzieci się urodziło np. 41 tygodni – gdy urodziło się jedno dziecko lub 43 tygodni – gdy urodziło się co najmniej dwoje dzieci.

Jak mogą się nim podzielić rodzice?

Każdemu z rodziców przysługuje wyłączne, 9-tygodniowe, nieprzenoszalne prawo do części tego zasiłku, rodzice mogą jednocześnie lub naprzemiennie przebywać na urlopie rodzicielskim oraz pobierać zasiłek macierzyński a sam okres pobierania zasiłku można podzielić na maksymalnie 5 części aż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko skończy 6 lat.

Co dla taty?

Zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego, do którego prawo jest wyłącznym i samodzielnym prawem taty, niezależnym od uprawnień mamy. Przysługuje także wtedy, gdy mama nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu i nie może korzystać ze świadczeń związanych z urodzeniem dziecka.

Urlop ojcowski to okres zwolnienia od pracy, który przysługuje tacie zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę na opiekę nad dzieckiem do czasu, aż dziecko skończy 12. miesiąc życia (albo aż upłynie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia).

Urlop ojcowski trwa 2 tygodnie (14 dni kalendarzowych). Tata może go wykorzystać jednorazowo lub w dwóch 7-dniowych częściach

Pełne informacje o ubezpieczeniach i świadczeniach jakie ZUS oferuje rodzicom zostały zebrane w przygotowanym przez ZUS „Poradniku dla rodziców”.

Działa też skrzynka e-mailowa [email protected], gdzie rodzice mogą wysłać pytanie i uzyskać informacje w indywidualnych sprawach.

Bezpłatny poradnik dla rodziców i opiekunów dzieci jest dostępny na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – link.