Marsz Niepodległości rusza 11 listopada o godz. 14.30 z ronda Romana Dmowskiego w Warszawie. Policjanci, którzy zabezpieczali od sześciu do kilkunastu edycji, mówią, iż w ostatnich latach jest spokojniej, a większość uczestników chce świętować. Dla Polaków stawka jest prosta: bezpieczne, godne obchody bez prowokacji i politycznych etykiet.
Marsz spokojniejszy niż przed laty
Policjanci, z którymi rozmawiał Dariusz Faron z WP Wiadomości, mają za sobą wiele zabezpieczeń Marszu Niepodległości. Ich ocena jest zgodna: regularne starcia znane ze starszych edycji przestały być normą. Jeden z funkcjonariuszy oszacował, iż 80–90 proc. uczestników przychodzi z biało-czerwonymi flagami, śpiewa hymn i chce wspólnie uczcić 11 listopada. To ocena rozmówcy, a nie oficjalna statystyka, ale podobny obraz przedstawili pozostali policjanci.
Ten fakt trzeba powiedzieć jasno. Marsz Niepodległości jest przede wszystkim wielką manifestacją polskiego patriotyzmu, a nie uliczną bitwą. Tegoroczna mobilizacja środowisk prawicowych pokazuje skalę znaczenia wydarzenia. Odpowiedzialność uczestników pozostaje jednak warunkiem, by święto nie zostało przykryte obrazami kilku awanturników.
Funkcjonariusze wskazują również na zmianę taktyki po 2020 roku. Oddziały prewencji nie stoją już demonstracyjnie na głównej trasie, ale czekają w bocznych ulicach i odwodzie. Mniejsza widoczność zwartych pododdziałów ogranicza napięcie. Gdy sytuacja tego wymaga, reagują policjanci po cywilnemu, dowódcy oraz Straż Marszu Niepodległości reprezentująca organizatorów.
Pamięć o najtrudniejszych zabezpieczeniach
Spokój ostatnich lat nie wziął się znikąd. Funkcjonariusze pamiętają edycje z 2013 i 2014 roku, gdy w ich stronę leciały kamienie, butelki oraz petardy. Najpoważniejszym punktem odniesienia pozostaje rok 2020 i starcia w rejonie ronda de Gaulle'a, określane jako „bitwa pod Empikiem”. Według danych przywołanych przez WP Wiadomości rannych zostało wtedy 35 policjantów. Ucierpiał także 74-letni fotoreporter Tomasz Gutry, trafiony pociskiem z broni gładkolufowej.
Ta historia nie usprawiedliwia błędów służb. Pokazuje natomiast, jak cienka bywa granica między biernym zabezpieczeniem a koniecznością ochrony ludzi. W tłumie pochopna interwencja może podnieść temperaturę, ale zbyt późna reakcja daje sprawcom przemocy czas na atak. Doświadczenie dowódców i dyscyplina funkcjonariuszy ważą wtedy więcej niż polityczne komentarze pisane z bezpiecznej odległości.
Jeden z rozmówców WP przypomniał też sytuacje, w których policjanci popełniali błędy. Wskazał funkcjonariusza, który podczas protestu rolników w 2024 roku odrzucił kostkę brukową i został ukarany naganą. Mundur nie zwalnia z odpowiedzialności. Tak samo biało-czerwona flaga nie daje nikomu prawa do rzucania racą w drugiego człowieka.
Wielka operacja i trudna decyzja dowódcy
Zabezpieczenie 11 listopada obejmuje znacznie więcej niż sam przemarsz. Stołeczny garnizon wspierają policjanci z innych województw, a działania obejmują zgromadzenia, uroczystości państwowe, imprezy sportowe i koncerty. Komenda Stołeczna Policji poinformowała, iż przygotowania trwały wiele miesięcy. W 2024 roku, według danych policji przywołanych przez WP, w operacji uczestniczyło ponad osiem tysięcy funkcjonariuszy.
Oddziały prewencji czekają na rozkaz, pion kryminalny obserwuje zachowania w tłumie, a drogówka pilnuje przejazdów. Policjant po cywilnemu musi czasem zatrzymać osobę z niebezpiecznym przedmiotem bez ochrony zwartego szyku. Funkcjonariusz z tarczą ma z kolei nie odpowiadać na obelgi i nie dać się sprowokować. To praca wymagająca opanowania, znajomości prawa i orientacji w mieście.
Dla uczestników praktyczna strona tegorocznego wydarzenia jest równie ważna. Trasa i dojazd na Marsz Niepodległości zostały opisane w osobnym informatorze. Przemarsz ruszy z ronda Romana Dmowskiego i przejdzie Alejami Jerozolimskimi oraz Mostem Poniatowskiego.
Policjant nie powinien być zakładnikiem partyjnej wojny
Rozmówcy WP zwracają uwagę na polityczne etykiety przyklejane mundurowym. Raz słyszą, iż są policją jednej partii, innym razem drugiej. Funkcjonariusz wykonujący legalny rozkaz nie może być automatycznie uznawany za stronę partyjnego sporu. Równocześnie przełożeni muszą pamiętać, iż zaufanie społeczne zależy od zgodności działań z prawem i równego traktowania obywateli.
Państwo poważne potrzebuje policji sprawnej, apolitycznej i rozliczanej z błędów. Potrzebuje też obywateli, którzy odróżniają krytykę decyzji dowództwa od nagonki na szeregowego funkcjonariusza. W tle pozostaje historia organizacyjna Stowarzyszenia Marsz Niepodległości, bo bezpieczeństwo tak wielkiego zgromadzenia zawsze wymaga współpracy organizatora i służb.
11 listopada ma należeć do Polaków dumnych z odzyskanej niepodległości. Najlepszą odpowiedzią na prowokacje będzie spokojny marsz setek tysięcy ludzi, jasna reakcja na realne naruszenia prawa i brak zbiorowego piętnowania uczestników. Patriotyzm nie potrzebuje ulicznej awantury. Potrzebuje odpowiedzialności.
Źródło: Dariusz Faron, WP Wiadomości; Komenda Stołeczna Policji.
Źródło: WP Wiadomości
