Ponad 20 tysięcy kontroli w Łódzkiem
W pierwszej połowie 2026 roku oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w województwie łódzkim przeprowadziły ponad 20 tys. kontroli zwolnień lekarskich.
Ich efektem było wstrzymanie wypłaty 896 zasiłków chorobowych. Łączna kwota cofniętych lub wstrzymanych świadczeń przekroczyła 1 mln 489 tys. zł.
– W pierwszej połowie 2026 r. oddziały ZUS w województwie łódzkim przeprowadziły ponad 20 tys. kontroli zwolnień lekarskich. W ich wyniku wstrzymano wypłatę 896 zasiłków na łączną kwotę ponad 1 mln 489 tys. zł. W całym kraju ZUS przeprowadził 219,7 tys. kontroli. Wstrzymano wypłatę 10,5 tys. zasiłków na ponad 18,5 mln zł – informuje Monika Kiełczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie łódzkim.
ZUS sprawdza zwolnienia na dwa sposoby
Kontrole prowadzone przez ZUS mogą dotyczyć dwóch różnych kwestii.
Pierwsza to prawidłowość wystawienia zwolnienia i dalsza niezdolność do pracy. Taką kontrolę przeprowadza lekarz orzecznik ZUS. o ile stwierdzi, iż ubezpieczony odzyskał już zdolność do pracy, zwolnienie może zostać skrócone, a prawo do świadczenia będzie przysługiwało tylko do dnia badania.
Nie zawsze konieczna jest osobista wizyta. Lekarz orzecznik może podjąć decyzję również na podstawie dokumentacji medycznej.
Drugi rodzaj kontroli dotyczy sposobu wykorzystywania L4. Sprawdzane jest m.in., czy osoba przebywająca na zwolnieniu nie pracuje zarobkowo albo nie wykonuje czynności, które są sprzeczne z celem zwolnienia i mogą utrudniać leczenie.
Takie kontrole może prowadzić zarówno ZUS, jak również pracodawca zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób.
L4 to nie urlop. Co można robić podczas zwolnienia?
ZUS przypomina, iż zwolnienie lekarskie nie oznacza konieczności pozostawania przez cały czas w domu. Ubezpieczony może wykonywać zwykłe czynności związane z codziennym życiem, jeżeli nie wpływają one negatywnie na leczenie.
Dozwolone może być m.in. wyjście do lekarza, apteki, na badania lub rehabilitację, zrobienie podstawowych zakupów czy odprowadzenie dziecka do przedszkola, szczególnie jeżeli nie ma osoby, która mogłaby zrobić to za chorego.
Dopuszczalne są także niektóre czynności incydentalne wynikające z ważnych okoliczności. ZUS wskazuje m.in. na udział w pogrzebie bliskiej osoby, załatwienie pilnej sprawy urzędowej czy jednorazowe podpisanie dokumentów związanych z pracą, jeżeli nie ma osoby upoważnionej do wykonania tej czynności.
Warunek jest jeden – podejmowana aktywność nie może utrudniać leczenia ani pogarszać stanu zdrowia.
Praca, remont domu, mecz czy wyjazd mogą skończyć się utratą pieniędzy
Znacznie poważniejsze konsekwencje mogą spotkać osoby, które podczas zwolnienia wykonują pracę zarobkową albo wykorzystują L4 niezgodnie z jego przeznaczeniem.
Jeżeli kontrola wykaże takie nieprawidłowości, ubezpieczony może stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres objęty danym zwolnieniem. jeżeli pieniądze zostały już wypłacone, może być zobowiązany do ich zwrotu.
W przypadku świadczenia rehabilitacyjnego utrata prawa do świadczenia obejmuje cały miesiąc, w którym stwierdzono nieprawidłowości.
Najczęstszą przyczyną problemów jest wykonywanie pracy zarobkowej podczas L4, także w ramach własnej działalności gospodarczej.
Kontrolerzy ujawniają jednak również osoby, które podczas zwolnienia wyjeżdżają na wypoczynek w Polsce lub za granicę, uczestniczą w meczach i innych imprezach, remontują mieszkania, pracują przy budowie domu, naprawiają dach czy wykonują większe prace w ogrodzie.
Od 2027 roku ważna zmiana dla osób pracujących w kilku miejscach
Nowe zasady zaczną obowiązywać 1 stycznia 2027 roku i będą szczególnie istotne dla osób zatrudnionych jednocześnie w kilku miejscach.
Jeżeli stan zdrowia chorego oraz charakter wykonywanej przez niego pracy będą na to pozwalały, lekarz – na wniosek ubezpieczonego – będzie mógł wystawić zwolnienie tylko w odniesieniu do jednego miejsca pracy.
W praktyce będzie to oznaczało, iż pracownik będzie mógł przebywać na zwolnieniu lekarskim u jednego pracodawcy, a jednocześnie przez cały czas wykonywać obowiązki w drugim miejscu pracy.
