Masz dzieci? Sprawdź ZUS. Możesz mieć zaniżoną emeryturę

Lata spędzone na opiece nad dziećmi mogą mieć bezpośredni wpływ na wysokość emerytury. Szczególnie ważne jest to dla osób, które wychowywały dzieci przed reformą systemu emerytalnego z 1999 roku. ZUS nie zawsze posiada komplet informacji dotyczących tak odległych okresów. jeżeli części danych brakuje, warto sprawdzić kapitał początkowy. Jego ponowne ustalenie może w niektórych przypadkach doprowadzić do podwyższenia świadczenia.

Fot. Shutterstock.

Sprawa dotyczy zarówno osób dopiero przygotowujących się do przejścia na emeryturę, jak i tych, które już ją otrzymują. Nie ma jednak jednej, jednakowej podwyżki dla wszystkich rodziców. Wszystko zależy od indywidualnej historii ubezpieczenia oraz dokumentów znajdujących się w ZUS.

Lata opieki nad dzieckiem mogą zwiększyć kapitał początkowy

Kluczowe znaczenie ma kapitał początkowy, czyli wyliczenie odtwarzające wartość okresów ubezpieczenia przypadających przed 1 stycznia 1999 roku.

Osoby pracujące i podlegające ubezpieczeniom przed tą datą nie miały jeszcze indywidualnych kont działających na obecnych zasadach. Dokumentacja dotycząca zatrudnienia, wynagrodzeń czy urlopów była w znacznej części prowadzona w formie papierowej.

Jeżeli więc ktoś kilkadziesiąt lat temu przerwał pracę, aby opiekować się dzieckiem, powinien sprawdzić, czy okres ten został prawidłowo uwzględniony przy obliczaniu kapitału początkowego.

Brak odpowiednich danych może mieć znaczenie dla wysokości późniejszej emerytury.

ZUS może nie mieć wszystkich dokumentów

Szczególnie uważne powinny być osoby, których okresy opieki nad dziećmi przypadały na lata 80. i 90.

Nie należy automatycznie zakładać, iż ZUS dysponuje pełną dokumentacją sprzed kilkudziesięciu lat. Problem może dotyczyć zwłaszcza osób zatrudnionych w przedsiębiorstwach, które zostały później zlikwidowane, przekształcone albo przejęte przez inne podmioty.

W takiej sytuacji potrzebne może być odnalezienie dokumentów potwierdzających korzystanie z urlopu wychowawczego lub innego okresu sprawowania opieki.

Dokumentacja nieistniejącego zakładu pracy może znajdować się m.in. u jego następcy prawnego albo w podmiocie przechowującym archiwalne akta pracownicze.

Nawet 6 lat może zostać uwzględnione

Przepisy określają, jak długie okresy opieki nad dziećmi mogą zostać uwzględnione przy ustalaniu kapitału początkowego.

Co do zasady może to być do 3 lat na każde dziecko, jednak łącznie nie więcej niż 6 lat.

W szczególnych sytuacjach możliwe jest także uwzględnienie dodatkowego okresu opieki nad dzieckiem, które ze względu na stan zdrowia wymagało szczególnej troski.

Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny i odpowiedniego udokumentowania.

Ważny wskaźnik 1,3 proc. To może podnieść wyliczenie

Istotny jest również sposób uwzględniania takich okresów.

Przy ustalaniu kapitału początkowego okresy niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem mogą być liczone przy zastosowaniu wskaźnika 1,3 proc. podstawy wymiaru za każdy rok.

To rozwiązanie korzystniejsze niż wskaźnik 0,7 proc. stosowany wobec części innych okresów nieskładkowych.

Właśnie dlatego prawidłowe wykazanie okresów związanych z wychowaniem dzieci może przełożyć się na wyższy kapitał początkowy, a w konsekwencji – w konkretnych przypadkach – również na wyższą emeryturę.

Masz już wyliczony kapitał? przez cały czas warto go sprawdzić

Nie tylko osoby, którym ZUS jeszcze nie ustalił kapitału początkowego, powinny zainteresować się sprawą.

Jeżeli kapitał został już wyliczony, ale w decyzji zabrakło części okresów opieki nad dzieckiem, można sprawdzić możliwość jego ponownego ustalenia po dostarczeniu dodatkowej dokumentacji.

Warto więc odszukać decyzję ZUS i porównać wskazane w niej okresy z własną historią zatrudnienia oraz urlopów związanych z wychowywaniem dzieci.

Jeśli pojawią się rozbieżności, warto wyjaśnić je z Zakładem.

Jaki formularz złożyć do ZUS?

Osoby, które nie mają jeszcze ustalonego kapitału początkowego, mogą wystąpić do ZUS o jego wyliczenie na formularzu EKP.

Jeżeli natomiast kapitał został już wcześniej ustalony, ale pojawiły się nowe dokumenty albo istnieją podstawy do ponownego obliczenia jego wysokości, można wystąpić o ponowne ustalenie kapitału początkowego.

Nie chodzi więc o specjalny „dodatek za dzieci”. To nie jest osobne świadczenie wypłacane rodzicom.

Mechanizm polega na prawidłowym uwzględnieniu określonych okresów opieki przy obliczaniu kapitału, który następnie wpływa na wysokość emerytury.

Masz już emeryturę? Sprawdzenie dokumentów przez cały czas może mieć sens

Sprawa może być istotna także dla obecnych emerytów.

Jeżeli po przyznaniu emerytury uda się odnaleźć dokumentację dotyczącą okresów sprzed 1999 roku, której ZUS wcześniej nie posiadał lub nie uwzględnił, warto sprawdzić możliwość ponownego ustalenia kapitału początkowego i przeliczenia świadczenia.

Nie oznacza to, iż każda taka osoba automatycznie otrzyma więcej pieniędzy. Podwyżka będzie możliwa wtedy, gdy nowe ustalenia rzeczywiście wpłyną na podstawę obliczenia emerytury.

Nie tylko matki powinny sprawdzić swoje dokumenty

Przepisy nie dotyczą wyłącznie kobiet.

Jeżeli to ojciec korzystał z odpowiednich uprawnień i sprawował opiekę nad dzieckiem, również może mieć okres, który powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu jego kapitału początkowego.

Nie można natomiast dowolnie zaliczyć tego samego okresu jednocześnie obojgu rodzicom.

Po 1999 roku sytuacja wygląda inaczej

Reforma emerytalna zmieniła sposób ewidencjonowania danych. Od 1999 roku funkcjonują indywidualne konta ubezpieczonych, na których zapisywane są informacje istotne dla przyszłych świadczeń.

W przypadku zasiłku macierzyńskiego czy urlopu wychowawczego zastosowanie mają odpowiednie zasady dotyczące ubezpieczeń emerytalnych i rentowych.

Mimo to warto kontrolować dane zapisane na swoim koncie ZUS. Błąd lub brak informacji może zostać zauważony dopiero po wielu latach.

Co powinieneś zrobić?

Jeżeli pracowałeś przed 1 stycznia 1999 roku i w tamtym okresie miałeś przerwę związaną z wychowywaniem dzieci, warto przede wszystkim sprawdzić decyzję dotyczącą kapitału początkowego.

Porównaj okresy wskazane przez ZUS z własną historią zatrudnienia i opieki nad dziećmi. o ile czegoś brakuje, poszukaj dokumentów potwierdzających te okresy i skontaktuj się z ZUS w sprawie możliwości ponownego ustalenia kapitału.

Najważniejsze jest to, iż nie istnieje jedna automatyczna podwyżka „za wychowanie dzieci”. W przypadku osób, których dokumentacja sprzed 1999 roku jest niepełna, uzupełnienie brakujących okresów może jednak wpłynąć na kapitał początkowy, a tym samym zwiększyć wysokość należnej emerytury.