Masz testament? W tych sytuacjach może przestać obowiązywać

Wiele osób obawia się, iż testament po latach straci ważność lub „przeterminuje się”. Tymczasem polskie prawo nie przewiduje daty wygaśnięcia ostatniej woli, choć istnieją sytuacje, w których dokument może zostać uznany za nieważny lub przestać obowiązywać.

Fot. Pixabay

Czy testament traci ważność? Kiedy ostatnia wola może przestać obowiązywać

Sporządzenie testamentu to jeden z najważniejszych elementów planowania majątku. Dokument ten pozwala samodzielnie zdecydować, kto i w jakim zakresie odziedziczy nasz dorobek. Wiele osób zastanawia się jednak, czy testament ma „termin ważności” oraz w jakich sytuacjach może przestać obowiązywać. Polskie prawo w tej kwestii jest jednoznaczne, choć przewiduje kilka wyjątków i formalnych pułapek.

Testament nie ma daty ważności

Zasadą jest, iż testament zwykły – czyli sporządzony własnoręcznie, notarialnie albo w formie urzędowej – nie traci ważności z upływem czasu. Dokument napisany kilkanaście czy kilkadziesiąt lat wcześniej pozostaje skuteczny, o ile spełnia wymogi formalne i nie został odwołany.

Nie ma znaczenia, czy został przechowany w domu, czy sporządzony u notariusza. jeżeli po śmierci spadkodawcy testament zostanie odnaleziony i jest prawidłowy, stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania spadkowego.

Wyjątkiem są testamenty szczególne, takie jak testament ustny czy podróżny. Sporządza się je w sytuacjach nadzwyczajnych, np. zagrożenia życia. Ich ważność jest ograniczona czasowo – tracą moc po sześciu miesiącach od ustania okoliczności, które uzasadniały ich sporządzenie, o ile spadkodawca w tym czasie nie zmarł.

Zmiany życiowe nie unieważniają dokumentu

Zawarcie małżeństwa, rozwód czy zmiana relacji rodzinnych nie powodują automatycznego wygaśnięcia testamentu. o ile ktoś chce zmienić wcześniejsze rozporządzenia majątkowe, powinien sporządzić nowy dokument albo formalnie odwołać poprzedni.

Brak aktualizacji testamentu może prowadzić do sytuacji, w której majątek trafi do osób wskazanych wiele lat wcześniej, mimo iż obecne relacje są już inne.

Kiedy testament jest nieważny

Kodeks cywilny przewiduje konkretne sytuacje, w których testament nie wywoła skutków prawnych. Najczęściej dotyczy to przypadków, gdy został sporządzony w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji, np. w wyniku choroby psychicznej, demencji lub silnego wpływu leków.

Istotne są również wymogi formalne. Testament własnoręczny musi być w całości napisany odręcznie i podpisany przez spadkodawcę. Wydruk z komputera złożony jedynie z podpisem jest nieważny.

Polskie prawo nie dopuszcza także tzw. testamentów wspólnych, sporządzonych przez dwie osoby na jednym dokumencie. Każda osoba musi sporządzić własny testament.

Na nieważność testamentu można powołać się w określonym terminie – do trzech lat od momentu dowiedzenia się o przyczynie nieważności, nie później jednak niż dziesięć lat od otwarcia spadku.

Więcej niż jeden testament

Zdarza się, iż po śmierci spadkodawcy odnajduje się kilka testamentów. W takiej sytuacji co do zasady późniejszy dokument odwołuje wcześniejszy, ale tylko w zakresie, w jakim ich postanowienia są sprzeczne.

Jeżeli nowy testament nie zawiera wyraźnego odwołania poprzedniego, a jego treść nie koliduje z wcześniejszymi zapisami, oba dokumenty mogą obowiązywać równolegle.

Aby uniknąć wątpliwości, zaleca się, by w nowym testamencie jednoznacznie wskazać, iż odwołuje on wszystkie wcześniejsze rozporządzenia.

Najbezpieczniejsza forma

Najtrudniejszy do podważenia jest testament notarialny. Notariusz weryfikuje tożsamość i zdolność do czynności prawnych spadkodawcy oraz dba o zgodność dokumentu z przepisami. Istnieje również możliwość rejestracji testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów, co ułatwia jego odnalezienie po śmierci.

Testament nie ma więc „daty przydatności”. Może jednak przestać obowiązywać wskutek odwołania, sporządzenia nowego dokumentu albo w wyniku poważnych błędów formalnych.

Artykuł został przygotowany na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz rzetelnych źródeł branżowych. Akty prawne omawiane w tekście:

• Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (art. 941–960)
• Przepisy dotyczące form testamentu i jego odwołania

Inne źródła: biznesinfo.pl