Sezon grzewczy oznacza powrót kontroli domowych pieców, kotłów i kominków. Straż miejska i upoważnieni kontrolerzy mogą sprawdzać nie tylko rodzaj spalanego opału, ale również dokumentację urządzenia grzewczego, informacje zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków oraz parametry paliwa. Na Mazowszu obowiązuje między innymi zakaz spalania drewna o wilgotności przekraczającej 20 procent. Za naruszenie uchwały antysmogowej grozi mandat do 500 zł, a w przypadku skierowania sprawy do sądu grzywna może sięgnąć 5000 zł. Właściciele domów powinni zwrócić uwagę na jeden szczegół: choćby legalnie kupione drewno nie zawsze nadaje się do palenia.
Fot. Grafika poglądowa, stworzona przy pomocy AI.Wraz ze spadkiem temperatur rośnie liczba uruchamianych kotłów, pieców i kominków. W wielu domach jednorodzinnych drewno pozostaje popularnym sposobem ogrzewania pomieszczeń lub dodatkowym źródłem ciepła. Nie wszyscy właściciele pamiętają jednak, iż korzystanie z takich urządzeń podlega ograniczeniom wynikającym z uchwał antysmogowych. Przepisy dotyczą zarówno rodzaju instalacji, jak i paliwa, które trafia do paleniska.
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie przypomniał 24 września 2026 roku, iż na całym Mazowszu obowiązują przepisy antysmogowe przyjęte przez sejmik województwa. Dotyczą one między innymi użytkowników kotłów, pieców i kominków na paliwa stałe. Część zakazów obowiązuje już od kilku lat, ale kolejny istotny termin przypada 1 stycznia 2028 roku.
W praktyce oznacza to, iż właściciel domu powinien znać nie tylko moc swojego urządzenia, ale również jego klasę, rok instalacji oraz wymagania dotyczące paliwa. Podczas kontroli te informacje mogą mieć najważniejsze znaczenie dla ustalenia, czy ogrzewanie jest zgodne z przepisami.
Kontrole palenisk na Mazowszu. Straż miejska może wejść na posesję
Podstawą prowadzenia kontroli przestrzegania przepisów ochrony środowiska jest art. 379 Prawa ochrony środowiska. Przewiduje on uprawnienia kontrolne przysługujące adekwatnym organom samorządowym oraz osobom przez nie upoważnionym.
W przypadku domów, w których nie jest prowadzona działalność gospodarcza, kontrolujący mają prawo wejść na teren nieruchomości w godzinach od 6:00 do 22:00. Podczas kontroli mogą przeprowadzać niezbędne czynności, dokonywać oględzin, pobierać próbki oraz żądać informacji i dokumentów związanych z jej przedmiotem.
Właściciel albo użytkownik paleniska powinien umożliwić wykonanie ustawowych czynności. Nie oznacza to jednak, iż każda osoba przedstawiająca się jako kontroler może bez ograniczeń wejść do domu. Mieszkaniec ma prawo zweryfikować tożsamość funkcjonariusza oraz podstawę przeprowadzanej kontroli.
W miejscowościach, w których nie działa straż miejska lub gminna, czynności mogą prowadzić odpowiednio upoważnieni pracownicy urzędu gminy lub miasta.
Kontrole mogą wynikać z planu działań samorządu albo z interwencji po zgłoszeniu podejrzenia naruszenia przepisów. Sam dym wydobywający się z komina nie jest jednak automatycznie dowodem wykroczenia.
Dron nad domem i kamera termowizyjna. Tak można wykrywać podejrzane paleniska
W działaniach związanych z ochroną powietrza niektóre samorządy wykorzystują również nowoczesne technologie, w tym drony wyposażone w aparaturę do analizy zanieczyszczeń. Takie urządzenia mogą pomagać w typowaniu miejsc wymagających szczegółowej kontroli.
W zależności od wyposażenia i sposobu prowadzenia działań służby mogą korzystać także z kamer termowizyjnych. Trzeba jednak pamiętać, iż kamera termowizyjna rejestruje promieniowanie cieplne i nie służy sama w sobie do ustalania składu chemicznego dymu ani wilgotności drewna.
Podobnie sam odczyt z czujnika zamontowanego na dronie nie zawsze wystarcza do przypisania konkretnej osobie wykroczenia. Wynik może stanowić podstawę do dalszej weryfikacji, ale rzeczywiste naruszenie należy ustalić zgodnie z przepisami i odpowiednią procedurą dowodową.
Kontrolerzy mogą zatem sprawdzić samo urządzenie grzewcze, zgromadzony opał, popiół oraz dokumenty pozwalające ustalić, czy piec lub kominek spełnia obowiązujące wymagania.
Jeden dokument może mieć duże znaczenie. Chodzi o dane techniczne pieca
Podczas kontroli szczególnie ważna jest dokumentacja potwierdzająca parametry urządzenia grzewczego. Może to być instrukcja producenta, dokumentacja techniczna, certyfikat albo inny dokument pozwalający ustalić klasę kotła lub spełnianie wymagań ekoprojektu.
Mazowiecka uchwała antysmogowa przewiduje obowiązki związane z przedstawianiem dokumentów potwierdzających zgodność instalacji z wymaganiami. Kontroler może więc sprawdzić nie tylko to, co znajduje się w palenisku, ale również czy urządzenie w ogóle może być eksploatowane.
Ma to znaczenie zwłaszcza w przypadku starszych kotłów, dla których dokumentacja techniczna nie zawsze jest łatwo dostępna. Właściciel może nie pamiętać, kiedy zamontowano urządzenie ani do jakiej klasy zostało zakwalifikowane.
Nie należy jednak zakładać, iż brak jednej kartki papieru automatycznie oznacza mandat. Kontroler powinien ustalić, jakie wymagania mają zastosowanie i czy rzeczywiście doszło do naruszenia konkretnego obowiązku.
Jeżeli dokumentacja zaginęła, warto sprawdzić możliwość uzyskania jej kopii od producenta, instalatora albo podmiotu, który wcześniej wykonywał przegląd urządzenia.
CEEB. Właściciele domów mają obowiązek zgłaszania źródeł ogrzewania
Osobnym obowiązkiem jest złożenie deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Rejestr obejmuje informacje o źródłach ciepła i spalania paliw zainstalowanych w budynkach.
Główny Urząd Nadzoru Budowlanego przypomina, iż obowiązek dotyczy właścicieli i zarządców budynków, w tym domów jednorodzinnych. Zgłoszenie powinno obejmować odpowiednie źródła ciepła znajdujące się w nieruchomości.
Co ważne, obowiązek nie kończy się po złożeniu pierwszej deklaracji. o ile właściciel wymienia stary kocioł, montuje nowe źródło ogrzewania albo uruchamia dodatkowe urządzenie objęte ewidencją, powinien odpowiednio zaktualizować informacje.
W przypadku nowo uruchomionego źródła ciepła termin zgłoszenia wynosi 14 dni od jego uruchomienia. Deklarację można złożyć elektronicznie za pośrednictwem Systemu ZONE albo w formie papierowej we adekwatnym urzędzie gminy lub miasta.
Podczas kontroli dane znajdujące się w CEEB mogą zostać porównane ze stanem faktycznym. o ile w rejestrze widnieje tylko kocioł gazowy, a na posesji znajduje się również użytkowany kominek, może pojawić się konieczność wyjaśnienia rozbieżności.
Nie istnieje jednak powszechny obowiązek noszenia przy sobie wydrukowanego potwierdzenia CEEB. Kontrolujący mogą weryfikować informacje znajdujące się w systemie, a właściciel może w razie potrzeby pobrać dokument elektroniczny i go wydrukować.
Drewno o wilgotności powyżej 20 procent. Na Mazowszu obowiązuje zakaz
Jednym z najważniejszych wymagań jest jakość drewna wykorzystywanego do ogrzewania. Mazowiecka uchwała antysmogowa zakazuje stosowania paliw zawierających biomasę o wilgotności w stanie roboczym przekraczającej 20 procent.
Oznacza to, iż właściciel kominka nie może bez ograniczeń spalać świeżo ściętego, niedosuszonego drewna. choćby o ile zostało ono kupione legalnie i pochodzi z własnej działki, musi spełniać odpowiednie wymagania.
Zbyt wilgotne drewno spala się mniej efektywnie, ponieważ część energii zużywana jest na odparowanie zawartej w nim wody. Może powodować również zwiększone zadymienie i emisję zanieczyszczeń, a także sprzyjać osadzaniu się substancji smolistych w przewodach kominowych.
Dlatego drewno opałowe powinno być odpowiednio sezonowane i przechowywane w warunkach umożliwiających jego wysychanie. Samo pozostawienie polan na kilka tygodni pod zadaszeniem nie gwarantuje osiągnięcia wymaganej wilgotności.
Znaczenie mają gatunek drewna, początkowa zawartość wody, grubość szczap, przewiewność składowiska i czas suszenia.
Jak sprawdzić wilgotność drewna? Kontroler może użyć miernika
Podczas kontroli rodzaju stosowanego paliwa możliwe jest sprawdzenie wilgotności drewna. Do tego celu stosowane są odpowiednie urządzenia pomiarowe, choć sposób przeprowadzenia i interpretacji pomiaru ma znaczenie dla jego wiarygodności.
Właściciel domu może również samodzielnie korzystać z wilgotnościomierza przeznaczonego do drewna. Najlepiej jednak pamiętać, iż pomiar wykonany wyłącznie na powierzchni starej szczapy może nie odzwierciedlać zawartości wilgoci wewnątrz polana.
Dlatego przy sprawdzaniu drewna opałowego istotne jest zastosowanie adekwatnej metody, uwzględniającej jego stan i sposób przygotowania próbki.
Warto też rozróżnić przekroczenie dopuszczalnej wilgotności od samego braku prywatnego miernika. Przepisy nie nakazują każdemu właścicielowi kominka kupowania wilgotnościomierza.
Odpowiedzialność za spalanie niedozwolonego paliwa wynika z rzeczywistego naruszenia wymagań uchwały antysmogowej, a nie z faktu, iż mieszkaniec nie posiada urządzenia pomiarowego.
Świadectwo jakości węgla. Strażnik może poprosić o dokument
Podczas kontroli paliwa stałego może pojawić się również pytanie o jego pochodzenie i jakość. W przypadku określonych paliw węglowych przepisy przewidują wystawianie świadectwa jakości przez sprzedawcę i przekazywanie go nabywcy.
Oficjalny poradnik dotyczący kontroli palenisk wskazuje, iż art. 379 Prawa ochrony środowiska umożliwia żądanie dokumentów mających związek z prowadzoną kontrolą. Takim dokumentem może być świadectwo jakości paliwa, o ile dotyczy ono używanego opału.
Nie należy jednak utożsamiać świadectwa jakości węgla z certyfikatem dowolnego rodzaju pelletu. Wymagania dokumentacyjne zależą od rodzaju paliwa i adekwatnych przepisów.
W materiałach przygotowanych dla kontrolerów na Mazowszu wskazano również istotne rozróżnienie: możliwość zażądania świadectwa jakości paliwa nie oznacza automatycznie możliwości ukarania mieszkańca za sam fakt jego nieposiadania.
Jeżeli dokument został zgubiony, warto poprosić sprzedawcę o jego kopię. o ile sprzedawca miał obowiązek go przekazać, ale tego nie zrobił, sprawa może wymagać odrębnej oceny dotyczącej obowiązków podmiotu sprzedającego paliwo.
Nie oznacza to jednak, iż sam brak dokumentu pozwala bez dalszych ustaleń przyjąć, iż opał nie spełnia wymagań.
Pellet też może zostać sprawdzony. Nie wystarczy nazwa na opakowaniu
Osoby korzystające z kotłów na pellet powinny pamiętać, iż również ten rodzaj paliwa podlega wymaganiom wynikającym z przepisów i parametrów technicznych urządzenia.
Przede wszystkim trzeba ustalić, jaki rodzaj pelletu dopuszcza producent kotła. Nie każdy produkt określany przez sprzedawcę jako pellet nadaje się do każdego urządzenia.
Podczas kontroli znaczenie mogą mieć parametry paliwa, jego pochodzenie i zgodność z obowiązującymi wymaganiami. Pomocne mogą być dokumenty zakupu oraz informacje przekazane przez producenta lub sprzedawcę.
Nie ma jednak podstaw do twierdzenia, iż każdy właściciel kotła na pellet musi zawsze okazać identyczne świadectwo jakości jak nabywca węgla kamiennego. Obowiązki należy ustalać w odniesieniu do konkretnego paliwa i obowiązujących regulacji.
Warto zachowywać faktury, etykiety opakowań i dokumentację produktu. Mogą one ułatwić wyjaśnienie, jakim paliwem zasilane jest urządzenie.
Stary piec może być nielegalny, choćby jeżeli palisz dobrym drewnem
Właściciele domów często koncentrują się na rodzaju opału, zapominając, iż uchwała antysmogowa określa również wymagania dotyczące samych urządzeń.
Na Mazowszu od 1 stycznia 2023 roku nie wolno użytkować kotłów na węgiel lub drewno, które nie spełniają wymagań co najmniej klasy 3 według normy PN-EN 303-5:2012, z uwzględnieniem adekwatnych przepisów i wyjątków.
Oznacza to, iż najstarsze pozaklasowe kotły, potocznie nazywane kopciuchami, nie powinny być dalej wykorzystywane do ogrzewania.
Od 1 stycznia 2028 roku zakaz obejmie również kotły klasy 3 i 4. Część urządzeń klasy 5 oraz spełniających wymagania ekoprojektu może być użytkowana dłużej, zgodnie z warunkami przewidzianymi w uchwale.
Inne wymagania dotyczą miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń, w tym kominków. Powinny one spełniać wymagania ekoprojektu albo zostać wyposażone w odpowiednie rozwiązania ograniczające emisję pyłu do wymaganego poziomu.
Właściciel starszego kominka powinien więc sprawdzić dokumentację urządzenia. Sam fakt, iż kominek został zamontowany wiele lat temu i przez cały czas działa, nie przesądza o zgodności jego eksploatacji z przepisami.
W Warszawie obowiązuje dodatkowy zakaz. Dotyczy węgla
W stolicy przepisy są bardziej restrykcyjne niż w części pozostałych miejscowości Mazowsza. Od 1 października 2023 roku obowiązuje zakaz stosowania węgla kamiennego oraz paliw stałych produkowanych z jego wykorzystaniem.
Dlatego mieszkaniec Warszawy nie powinien zakładać, iż posiadanie kotła odpowiedniej klasy automatycznie pozwala mu stosować dowolne paliwo węglowe.
Uchwała przewiduje jednak określone wyjątki dotyczące niektórych istniejących wcześniej instalacji. W szczególności znaczenie mogą mieć wymagania ekoprojektu i data rozpoczęcia użytkowania urządzenia.
W przypadku wątpliwości należy sprawdzić, czy konkretna instalacja jest objęta wyjątkiem, zamiast przyjmować, iż zakaz albo zezwolenie ma charakter bezwzględny.
Od 1 stycznia 2028 roku ograniczenia dotyczące stosowania węgla zostaną rozszerzone również na gminy dziewięciu powiatów otaczających Warszawę, w tym powiatów otwockiego, wołomińskiego, piaseczyńskiego, legionowskiego i pruszkowskiego.
Mandat do 500 zł, a w sądzie choćby 5000 zł. Za co konkretnie?
Naruszenie ograniczeń, nakazów lub zakazów określonych w uchwale antysmogowej może stanowić wykroczenie z art. 334 Prawa ochrony środowiska.
W typowej sytuacji uprawniony funkcjonariusz może nałożyć mandat do 500 zł. o ile sprawa zostanie skierowana do sądu, grzywna za wykroczenie może wynieść do 5000 zł.
Takie konsekwencje mogą dotyczyć między innymi spalania paliwa zabronionego przez uchwałę albo eksploatacji urządzenia niespełniającego obowiązujących wymagań.
Nie oznacza to jednak, iż każda kontrola kończy się mandatem. Funkcjonariusze muszą ustalić konkretne naruszenie.
Trzeba też odróżnić samo nieposiadanie dokumentu od wykorzystywania niedozwolonego paliwa. Brak wydruku CEEB lub zgubienie świadectwa jakości węgla nie oznaczają automatycznie odpowiedzialności z art. 334.
Osobne przepisy przewidują konsekwencje za niezłożenie wymaganej deklaracji CEEB, ale są one niezależne od samego przestrzegania uchwały antysmogowej.
Nie wpuszczasz straży miejskiej? To może oznaczać osobne problemy
W przypadku prawidłowo prowadzonej kontroli na podstawie art. 379 Prawa ochrony środowiska kontrolowany ma obowiązek umożliwić przeprowadzenie ustawowych czynności.
Celowe uniemożliwianie lub utrudnianie kontroli może prowadzić do odpowiedzialności na podstawie odrębnych przepisów, w tym art. 225 Kodeksu karnego, o ile zostaną spełnione ustawowe przesłanki.
Nie należy jednak utożsamiać nieobecności mieszkańca z celową odmową udostępnienia nieruchomości. o ile podczas wizyty nikogo nie ma w domu, kontrola może zostać przeprowadzona w innym terminie.
Kontrolowany ma także prawo zapoznać się z protokołem i przedstawić uwagi do ustaleń, zgodnie z adekwatną procedurą.
Co to oznacza dla Ciebie? Sprawdź pięć rzeczy przed kontrolą
Jeżeli ogrzewasz dom kominkiem, kotłem na drewno, węgiel albo pellet, zacznij od sprawdzenia dokumentacji urządzenia. Ustal jego klasę, datę instalacji i wymagania producenta dotyczące paliwa. o ile masz starszy piec, sprawdź, czy można go przez cały czas legalnie użytkować na Mazowszu.
Następnie zweryfikuj dane wpisane do CEEB. jeżeli od czasu złożenia pierwszej deklaracji wymieniono źródło ogrzewania albo zainstalowano nowe, upewnij się, iż odpowiednie informacje zostały zgłoszone.
Sprawdź również zgromadzone drewno. Nie kieruj się wyłącznie jego wyglądem. Suche na powierzchni polano może mieć większą wilgotność wewnątrz. jeżeli nie masz pewności, czy opał spełnia wymagania, warto przeprowadzić odpowiedni pomiar albo zadbać o dalsze suszenie.
Jeżeli korzystasz z węgla w miejscu, w którym jego stosowanie jest dopuszczalne, zachowaj dokumenty otrzymane przy zakupie. Szczególnie ważne są informacje pozwalające ustalić rodzaj paliwa i jego parametry.
W przypadku pelletu warto zachować opakowania, dowody zakupu i dokumentację producenta, a także sprawdzić zgodność opału z instrukcją kotła.
Nie ignoruj informacji o kontroli, ale sprawdzaj uprawnienia osób, które przychodzą na posesję. Prawidłowo prowadzona kontrola ma na celu ustalenie zgodności eksploatacji urządzenia z przepisami i zasadami ochrony środowiska.
Masz kominek na Mazowszu? Jeden szczegół może przesądzić o mandacie
Właściciele domów powinni pamiętać, iż legalność ogrzewania zależy od kilku czynników jednocześnie. Znaczenie mają parametry pieca lub kominka, rodzaj paliwa, jego jakość, lokalne ograniczenia oraz prawidłowe zgłoszenie źródła ciepła do CEEB.
W 2026 roku szczególnie istotne pozostają zakaz spalania zbyt wilgotnego drewna, obowiązujące ograniczenia dotyczące starszych kotłów oraz dodatkowe zakazy stosowania węgla w Warszawie.
Nie ma podstaw do twierdzenia, iż każdy brak dokumentu automatycznie kończy się mandatem. Jednak rzeczywiste naruszenie uchwały antysmogowej może prowadzić do odpowiedzialności finansowej.
Najważniejsze: na Mazowszu nie wolno spalać drewna o wilgotności przekraczającej 20 procent. Straż miejska i upoważnieni kontrolerzy mogą sprawdzić palenisko, opał, dokumentację urządzenia i informacje o źródle ogrzewania. Za naruszenie uchwały antysmogowej grozi mandat do 500 zł albo grzywna sądowa do 5000 zł. Warto sprawdzić wymagania przed rozpoczęciem kolejnego palenia, a nie dopiero podczas kontroli.

1 godzina temu




![Rekordowy sezon polskich biegów ulicznych. Kto zyskał, a kto stracił w 2026 roku? [RAPORT]](https://biegowe.pl/wp-content/uploads/2026/11/Bieg-Niepodleglosci-2025-11-11-Warszawa_sm_0499-1.jpg)






