Matki Bożej Gromnicznej – 2 lutego

Matki Bożej Gromnicznej – Święto Ofiarowania Pańskiego. Święto obchodzone 2 lutego ma bardzo bogate znaczenie teologiczne, historyczne i kulturowe. Łączy w sobie wydarzenie biblijne, liturgię Kościoła, symbolikę światła oraz głęboko zakorzenione tradycje ludowe, szczególnie silne w Polsce.

1. Podstawa biblijna

Święto Ofiarowania Pańskiego opisane jest w Ewangelii według św. Łukasza (Łk 2,22–40). Zgodnie z Prawem Mojżeszowym:

• kobieta po urodzeniu syna podlegała rytualnemu oczyszczeniu po 40 dniach,

• pierworodnego syna należało ofiarować Bogu w świątyni.

Maryja i Józef przynoszą Jezusa do świątyni jerozolimskiej. Spotykają tam dwoje proroków:

• Symeona, który nazywa Jezusa „światłem na oświecenie pogan i chwałą ludu Izraela” oraz zapowiada Maryi cierpienie („Twoją duszę miecz przeniknie”),

• Annę, prorokinię, która rozpoznaje w Dziecięciu Mesjasza i głosi to innym.

To wydarzenie ukazuje Jezusa jako prawdziwego Mesjasza oraz zapowiada Jego misję zbawczą i przyszłą mękę.

2. Znaczenie liturgiczne

Ofiarowanie Pańskie jest świętem Pańskim, a nie maryjnym, choć w polskiej tradycji mocno związane jest z Matką Bożą. W liturgii centralne miejsce zajmuje:

• obrzęd poświęcenia świec,

• procesja ze świecami, symbolizująca przyjście Chrystusa – Światłości świata.

Światło świecy oznacza:

• Chrystusa jako światło zbawienia,

• wiarę, która rozprasza ciemność,

• gotowość na spotkanie z Bogiem.

Do reformy liturgicznej w XX wieku był to również dzień kończący okres Bożego Narodzenia.

3. Geneza nazwy „Matki Bożej Gromnicznej”

Nazwa wywodzi się od gromnicy – dużej, woskowej świecy, często zdobionej wizerunkiem Matki Bożej, krzyżem i motywami roślinnymi. Nazwa pochodzi od słowa „grom”, ponieważ:

• zapaloną gromnicę stawiano w oknie lub obchodzono z nią dom podczas burz,

• wierzono, iż chroni przed piorunami, pożarami i innymi nieszczęściami.

W ikonografii Matka Boża Gromniczna bywa przedstawiana:

• z zapaloną świecą,

• osłaniająca ludzi przed wilkami lub burzą,
  co podkreśla Jej rolę Opiekunki i Orędowniczki.

4. Gromnica w życiu codziennym i obrzędowości

Gromnica miała szczególne miejsce w polskim domu:

• zapalana przy konających – jako znak przejścia do wieczności i światło prowadzące do Boga,

• używana podczas choroby i rodzinnych modlitw,

• towarzyszyła ważnym momentom życia duchowego.

Często przechowywano ją przez cały rok, a choćby przez wiele lat, jako znak Bożej obecności w domu.

5. Tradycja ludowa i wierzenia

Święto było silnie związane z kalendarzem ludowym:

• uznawano je za granicę między zimą a nadchodzącą wiosną,

• liczne przysłowia odnosiły się do pogody, np.:

  • „Gromniczna, jeżeli jasna – będzie wiosna wczesna”,

  • „Na Gromnicę mróz, chowaj sanie, szykuj wóz”.

Po 2 lutego:

• zdejmowano choinki i dekoracje świąteczne,

• kończyło się kolędowanie i okres świąteczny w domach.

6. Znaczenie teologiczne i symboliczne

Święto Ofiarowania Pańskiego podkreśla:

• posłuszeństwo Maryi wobec Prawa Bożego,

• całkowite oddanie Jezusa Ojcu,

• zapowiedź ofiary krzyżowej,

• światło jako symbol życia, nadziei i zbawienia.

Maryja ukazana jest jako Ta, która niesie Światło światu, ale jednocześnie jako Matka, która będzie współcierpieć z Synem.

PODSUMOWANIE

2 lutego – Matki Bożej Gromnicznej – to święto o wielowymiarowym znaczeniu. Upamiętnia ofiarowanie Jezusa w świątyni, objawienie Go jako Światła świata oraz zapowiada Jego mękę. W polskiej tradycji szczególne miejsce zajmuje gromnica – świeca symbolizująca Bożą obecność, ochronę i nadzieję. Święto łączy wiarę, liturgię i tradycję ludową, będąc jednym z najbardziej symbolicznych dni w roku kościelnym.

Lesko.info