Tytuł koncertu – „Między Salzburgiem a Świętą Górą” – nie był przypadkowy. Tego wieczoru spotkały się dwa muzyczne światy przełomu XVIII i XIX wieku. Z jednej strony Wolfgang Amadeus Mozart, którego nazwisko od stuleci należy do najważniejszych w historii muzyki europejskiej, z drugiej Józef Zeidler – kompozytor związany ze Świętą Górą, dziś uznawany za jednego z najważniejszych twórców polskiej muzyki kościelnej tego okresu. Choć dzieliły ich rozpoznawalność i miejsce w historii muzyki, łączyła duchowość, kunszt kompozytorski oraz niezwykła wrażliwość na piękno muzyki sakralnej.
Jeszcze do niedawna nazwisko Józefa Zeidlera pozostawało mało znane choćby wśród melomanów. Wiele zmieniła mrówcza praca muzykologów – Danuty Idaszak i Pawła Podejki, którzy prowadzili badania nad dawną muzyką polską oraz katalogowali zbiory muzykaliów przechowywane w bibliotekach klasztornych i kościelnych. Dzięki ich zaangażowaniu możemy dziś spojrzeć na twórczość Zeidlera z zupełnie nowej perspektywy.
Jego zachowany dorobek obejmuje niemal 40 wokalno-instrumentalnych utworów religijnych, których rękopisy odnaleźć można w różnych ośrodkach w Polsce, między innymi w Gostyniu, Poznaniu, Gnieźnie i Częstochowie. To bezcenne świadectwo bogactwa kultury muzycznej dawnej Rzeczypospolitej, ale również dowód na to, iż Wielkopolska była miejscem, w którym rozwijała się twórczość o znaczeniu wykraczającym daleko poza granice regionu.
Szczególną rolę w przywracaniu pamięci o kompozytorze odgrywa Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Świętogórskiej im. Józefa Zeidlera. To właśnie dzięki jego działalności, w tym organizacji Festiwalu Muzyki Oratoryjnej „Musica Sacromontana”, muzyka związana ze Świętą Górą ponownie trafia na estrady koncertowe i do serc kolejnych pokoleń słuchaczy. Ważnym elementem tej misji jest również udostępnianie materiałów nutowych dzieł kompozytora. Nuty utworów Józefa Zeidlera, udostępnione przez Stowarzyszenie, posłużyły także podczas przygotowania koncertu w Filharmonii Poznańskiej. To piękny przykład współpracy środowisk muzycznych i społecznych, dzięki której zapomniane niegdyś partytury odzyskują swoje brzmienie.
Zgodnie z zaplanowanym repertuarem, podczas piątkowego wieczoru spotkały się utwory na głosy solowe, chór i orkiestrę, a twórczość J. Zeidlera przypomniana ostała w Wielkopolskim Roku poświęconym temu kompozytorowi.
Publiczność mogła usłyszeć dwa dzieła Józefa Zeidlera: „Veni Creator” oraz „Litaniae de B. V. Mariae”. Obok nich zabrzmiały kompozycje Mozarta: „Missa brevis” KV 275/272b oraz „Magnificat” C-dur KV 193/186g. Zestawienie tych utworów pozwoliło dostrzec zarówno odrębność stylów obu kompozytorów, jak i wspólny mianownik ich twórczości – głębokie zakorzenienie w tradycji muzyki sakralnej. Było to spotkanie, w którym kunszt muzyczny splatał się z modlitewnym charakterem kompozycji, a historia przemawiała językiem dźwięków.
Wykonawcami koncertu byli: Anna Mikołajczyk-Niewiedział (sopran), Katarzyna Szymkowiak (alt), Piotr Maciejowski (tenor) i Wiktor Stajkowski (bas). Towarzyszyli im Chór Chłopięcy i Męski Filharmonii Poznańskiej „Poznańskie Słowiki”, Marcin Gałęski przy organach oraz Orkiestra Filharmonii Poznańskiej. Całość poprowadził dyrygent Maciej Wieloch.
Koncert „Między Salzburgiem a Świętą Górą” był czymś więcej niż spotkaniem z muzyką dawnych mistrzów. Stał się także przypomnieniem, iż wielkie dziedzictwo nie zawsze nosi nazwiska powszechnie znane na całym świecie. Czasem trzeba je na nowo odnaleźć, wydobyć z archiwów, przygotować do wykonania i zaprosić słuchaczy do jego odkrywania. Józef Zeidler zasługuje na to, by jego nazwisko i muzyka zajmowały należne miejsce w świadomości mieszkańców Wielkopolski i całej Polski.
Nieprzypadkowo zatem rok 2026 został ustanowiony w Wielkopolsce Rokiem Józefa Zeidlera. Pomysłodawcą tej inicjatywy było Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Świętogórskiej im. Józefa Zeidlera, które od lat konsekwentnie przywraca pamięć o kompozytorze i popularyzuje jego twórczość, między innymi poprzez organizację Festiwalu Muzyki Oratoryjnej „Musica Sacromontana”. Stowarzyszenie zwróciło się do samorządu województwa wielkopolskiego z propozycją szczególnego uhonorowania artysty, a Sejmik Województwa Wielkopolskiego przychylił się do tej inicjatywy. 22 grudnia 2025 roku radni wielkopolskiego Sejmiku Wojewódzkiego, podejmując uchwałę, ustanowili rok 2026 Wielkopolskim Rokiem Józefa Zeidlera. Nie bez znaczenia był fakt, iż w 2026 roku przypada 220. rocznica śmierci kompozytora, który zmarł 4 kwietnia 1806 roku w Gostyniu. W uzasadnieniu decyzji Sejmik podkreślił potrzebę popularyzacji muzycznego dziedzictwa regionu, przypominając o wielkim dorobku Zeidlera, jego związkach z Wielkopolską oraz znaczeniu Świętej Góry jako miejsca przechowywania i pielęgnowania jego spuścizny. Jak zapisano w stanowisku, intencją inicjatywy jest popularyzacja twórczości wybitnego twórcy przełomu XVIII i XIX wieku. Wielkopolski Rok Józefa Zeidlera to zatem nie tylko symboliczny gest pamięci, ale przede wszystkim szansa na szersze odkrywanie jego muzyki, docieranie z nią do nowych odbiorców i przypominanie, iż w Gostyniu, na Świętej Górze, tworzył artysta o europejskim formacie. Koncert Filharmonii Poznańskiej doskonale wpisuje się w tę ideę. Wydarzenie pokazało, iż muzyka Zeidlera nie jest jedynie cennym zabytkiem przeszłości, ale żywą sztuką, która wciąż potrafi poruszać, zachwycać i budować naszą regionalną tożsamość. Święta Góra ma swojego wielkiego kompozytora, a Wielkopolska ma powód do dumy.
