Między tradycją a nowoczesnością. 80 lat Biblioteki Miejskiej w Luboniu

1 godzina temu

Osiemdziesiąt lat temu, w powojennej rzeczywistości 1946 roku, w Luboniu powstało miejsce, które z czasem stało się czymś więcej niż tylko wypożyczalnią książek. Dziś Biblioteka Miejska w Luboniu to jedno z najważniejszych centrów życia kulturalnego miasta, przestrzeń spotkań, rozmów i wernisaży twórców, inspirująca kolejne pokolenia mieszkańców. Z ponad 50-tysięcznym księgozbiorem, trzema placówkami oraz setkami wydarzeń organizowanych każdego roku instytucja nie tylko promuje czytelnictwo, ale także realnie integruje lokalną społeczność.

W jubileuszowym roku 80-lecia działalności rozmawiamy z dyrektor Agnieszką Begier o tym, jak na przestrzeni dekad zmieniała się rola biblioteki, jakie wyzwania stoją dziś przed samorządową instytucją kultury oraz jak budować nowoczesne, otwarte miejsce dla wszystkich od najmłodszych po seniorów.

Gazeta Lubońska: Jakie wydarzenia i działania z historii biblioteki uważa Pani za najważniejsze w ciągu tych ostatnich 80 lat.

Agnieszka Begier: Trudno wskazać jedno lub kilka najważniejszych wydarzeń w historii Biblioteki Miejskiej w Luboniu. Instytucja ta rozwija się nieprzerwanie od osiemdziesięciu lat, dlatego nie sposób wyróżnić konkretne projekty, które miałyby większe znaczenie niż inne. Każda inicjatywa podejmowana przez dyrekcję, pracowników czy mieszkańców przyczyniła się do budowania tego miejsca i wniosła istotny wkład w jego rozwój. To właśnie suma wszystkich inicjatyw – zarówno tych dużych, jak rozbudowa zbiorów, modernizacja budynku, czy nowe programy edukacyjne, jak i tych mniejszych, codziennych działań – współtworzy jej tożsamość oraz nadaje jej wyjątkowy charakter. Biblioteka to efekt ciągłego rozwoju, a jej historia jest wspólnym dziełem wielu osób i pokoleń Lubonian.

Gazeta Lubońska: Jak zmieniła się biblioteka od momentu powstania w 1946 roku do dziś zarówno pod względem oferty, jak i roli społecznej?

Agnieszka Begier: Biblioteka Miejska w Luboniu powstała w 1946 roku i zajmowała jedno pomieszczenie w budynku gminnym. Początkowo jej podstawowym zadaniem było gromadzenie i udostępnianie książek oraz zapewnienie dostępu do literatury w powojennej rzeczywistości.

Z biegiem lat oferta biblioteki systematycznie się poszerzała. Oprócz tradycyjnych zbiorów książkowych zaczęły pojawiać się czasopisma, multimedia, a później także dostęp do komputerów i Internetu. W latach dziewięćdziesiątych w bibliotece wprowadzono katalogi elektroniczne, a w dwutysięcznych rozpoczęto digitalizację zbiorów regionalnych oraz udostępnianie czytelnikom bezpłatnych dostępów do tysięcy e-booków, audiobooków i synchrobooków w aplikacjach mobilnych. Dzięki organizacji spotkań autorskich, warsztatów, konkursów oraz wydarzeń promujących czytelnictwo biblioteka stała się miejscem aktywności kulturalnej, edukacyjnej i integracyjnej. Zmieniła się również jej rola, z instytucji skupionej głównie na udostępnianiu zbiorów przekształciła się w nowoczesne centrum kultury i życia społecznego. Dzisiaj biblioteka to miejsce spotkań: ludzi, idei, myśli, doświadczeń, szeroko pojętej kultury. Przy tym wszystkim biblioteka to przez cały czas przestrzeń, w której można się wyciszyć, zainspirować i dać się porwać literaturze, która zawsze będzie najważniejsza, choćby jeżeli oferta edukacyjno-kulturalna biblioteki jest coraz bogatsza.

Gazeta Lubońska: Które inicjatywy lub projekty szczególnie wpłynęły na życie kulturalne mieszkańców Lubonia?

Agnieszka Begier: Nie sposób wskazać jednej inicjatywy, która w sposób szczególny wpłynęła na życie kulturalne mieszkańców, ponieważ rozwój kultury lokalnej jest efektem wielu działań podejmowanych na przestrzeni lat. Każdy projekt, wydarzenie czy program organizowany przez bibliotekę wnosił coś istotnego do życia społeczności i budował jej tożsamość. Z pewnością duże znaczenie miały spotkania autorskie, warsztaty tematyczne, konkursy czy akcje promujące czytelnictwo, które integrowały mieszkańców i zachęcały do aktywnego uczestnictwa w kulturze.

Istotnym elementem działalności biblioteki jest również promowanie młodych talentów, poprzez udostępnianie przestrzeni/sceny młodym artystom u progu kariery, dając im tym samym możliwość zaprezentowania twórczości przed lubońską publicznością.

Dzięki temu biblioteka staje się nie tylko miejscem odbioru kultury, ale także przestrzenią jej współtworzenia i rozwoju. Warto podkreślić, iż to nie pojedyncze wydarzenie, ale konsekwentnie wdrażana misja i wizja wpłynęła na postrzeganie biblioteki jako nowoczesnego centrum kultury, gdzie obok literatury znajdziemy wiele innych atrakcji. Instytucja wyszła ze swej pierwotnej roli, poszerzając swoją ofertę, organizując coraz więcej wydarzeń edukacyjno-kulturalnych i inicjatyw, znanych z ich wysokiego poziomu.

Gazeta Lubońska: Jakie zmiany w podejściu do czytelników i technologii najbardziej wyróżniły ostatnie lata działalności biblioteki?

Agnieszka Begier: Ostatnie lata działalności biblioteki wyróżniają się przede wszystkim otwarciem na nowe technologie. Zmiany te pokazują, iż biblioteka nie tylko nadąża za współczesnymi trendami, ale przede wszystkim stara się odpowiadać na realne potrzeby użytkowników.

Jednym z ważnych kroków było wprowadzenie katalogu online, który umożliwia czytelnikom sprawdzenie dostępności zbiorów, rezerwację książek oraz zarządzanie swoim kontem bez konieczności osobistej wizyty w bibliotece. To znacząco ułatwia kontakt z instytucją i oszczędza czas.

Dużym udogodnieniem jest również udostępnianie czytelnikom bezpłatnych dostępów do platform czytelniczych, dzięki którym użytkownicy mogą korzystać z e-booków i audiobooków na swoich urządzeniach mobilnych. To wyraźny sygnał, iż biblioteka rozszerza swoją ofertę także w przestrzeni cyfrowej, wychodząc naprzeciw osobom preferującym nowoczesne formy czytania.

Na szczególne podkreślenie zasługuje także wprowadzenie Czytaka – urządzenia przeznaczonego dla osób z niepełnosprawnościami, zwłaszcza z dysfunkcją wzroku. Dzięki temu biblioteka staje się miejscem bardziej dostępnym i otwartym, realizując ideę równego dostępu do kultury i informacji.

Ważnym planem na przyszłość jest zakup książkomatu, który umożliwi odbiór zamówionych książek o dowolnej porze. To kolejny krok w stronę elastyczności i dostosowania usług do współczesnego stylu życia mieszkańców.

Wszystkie te działania pokazują zmianę podejścia – od tradycyjnego modelu wypożyczalni do nowoczesnej, przyjaznej i dostępnej instytucji, która stawia czytelnika w centrum swoich działań. Nie oznacza to jednak, iż stając się coraz nowocześniejsza, biblioteka zapomina o tradycji i tradycyjnych środkach przekazu. W jej ofercie regularnie pojawiają się prelekcje dotyczące historii, sztuki i muzyki, a także recitale oraz prestiżowe wydarzenia organizowane m.in. pod patronatem Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina.

Recitale organizowane w bibliotece stoją na najwyższym poziomie artystycznym, dlatego w 2025 roku podjęto decyzję o zakupie fortepianu koncertowego, który zapewnia odpowiednią jakość brzmienia i profesjonalną oprawę muzyczną wydarzeń. Dzięki temu możliwa jest realizacja koncertów oraz innych prestiżowych występów w warunkach spełniających wysokie standardy artystyczne.

Biblioteka harmonijnie łączy nowoczesność z poszanowaniem tradycji, tworząc przestrzeń zarówno dla współczesnych form aktywności kulturalnej, jak i klasycznych wydarzeń artystycznych, pielęgnując tym samym dziedzictwo muzyczne i kulturowe.

Gazeta Lubońska: Czy w planach jubileuszowych obchodów 80-lecia są wydarzenia szczególnie dedykowane różnym grupom wiekowym dzieciom, młodzieży, dorosłym, seniorom?

Biblioteka dba o to, aby jej oferta była różnorodna i dostosowana do potrzeb wszystkich mieszkańców, dlatego również jubileusz ma charakter międzypokoleniowy. Warto jednak podkreślić, iż bogata i zróżnicowana oferta nie jest przygotowywana wyłącznie z okazji jubileuszu. Biblioteka na co dzień organizuje zajęcia, warsztaty, spotkania i wydarzenia dla każdej grupy wiekowej, dbając o integrację oraz aktywizację społeczności lokalnej.

W roku jubileuszowym program został dodatkowo rozszerzony – zaplanowano więcej spotkań autorskich, w tym z rozpoznawalnymi i cenionymi twórcami. Obecność „gwiazd” literatury stanowi wyjątkowy element obchodów i jest formą podziękowania dla czytelników za ich wieloletnie wsparcie oraz zaangażowanie. Jubileusz 80-lecia jest więc okazją do świętowania, ale jednocześnie naturalnym rozwinięciem działań, które biblioteka prowadzi przez cały rok, konsekwentnie budując swoją ofertę dla jej czytelników.

Gazeta Lubońska: Jakie znaczenie mają dla biblioteki kooperacja z lokalnymi szkołami i organizacjami społecznymi czy są wspólne projekty i inicjatywy?

Agnieszka Begier: Współpraca z lokalnymi szkołami oraz organizacjami społecznymi ma dla biblioteki ogromne znaczenie. Dzięki niej instytucja nie funkcjonuje w oderwaniu od środowiska, ale aktywnie uczestniczy w życiu mieszkańców Lubonia. Oferta edukacyjna biblioteki uzupełnia działania instytucji takich jak przedszkola czy szkoły. Aktualnie biblioteka oferuje zajęcia, które dopełniają program przedszkolny i kieruje swoją ofertę do tych dzieci, które z przedszkola nie korzystają. W przypadku dzieci i młodzieży szkolnej biblioteka organizuje zajęcia uzupełniające w godzinach popołudniowych, podczas przerwy wakacyjnej i ferii. Zarówno biblioteka główna, jak i filie współpracują z przedszkolami i szkołami, organizując dla dzieci lekcje biblioteczne, które często są pierwszym spotkaniem z tą instytucją, a zarazem zachętą do skorzystania z jej zasobów.

Uczniowie mają okazję poznawać bibliotekę jako nie tylko miejsce wypożyczania książek, ale także przestrzeń spotkań, nauki i rozwijania pasji. Taka kooperacja sprzyja kształtowaniu nawyków czytelniczych już od najmłodszych lat. Równie istotne są relacje z organizacjami społecznymi, stowarzyszeniami czy instytucjami kultury. Wspólne projekty i inicjatywy pozwalają dotrzeć do szerszego grona odbiorców i lepiej odpowiadać na potrzeby mieszkańców. Dzięki temu biblioteka staje się miejscem integracji różnych środowisk i pokoleń.

Gazeta Lubońska: Jakie wyzwania stoją w tej chwili przed biblioteką i jakie cele stawiacie sobie na kolejne lata działalności?

Agnieszka Begier: Obecnie przed biblioteką stoi wiele wyzwań, które wynikają zarówno ze zmieniających się potrzeb czytelników, jak i dynamicznego rozwoju technologii. Jednym z najważniejszych zadań jest dalsze unowocześnianie oferty oraz utrzymanie wysokiego poziomu dostępności usług dla wszystkich grup wiekowych. Istotnym celem na najbliższe lata jest oddanie do użytku kolejnej filii biblioteki. To istotny krok w kierunku zwiększenia dostępności zbiorów i wydarzeń kulturalnych dla mieszkańców różnych części miasta. Nowa filia pozwoli dotrzeć do kolejnych odbiorców i jeszcze mocniej zaznaczyć obecność biblioteki w przestrzeni lokalnej.

Kolejnym planem jest zakup książkomatu, który umożliwi odbiór zamówionych materiałów poza godzinami pracy placówki. To odpowiedź na potrzeby osób aktywnych zawodowo i tych, którzy cenią sobie elastyczne formy korzystania z usług bibliotecznych. Ważnym i ambitnym projektem jest również stworzenie mediateki – nowoczesnej przestrzeni łączącej tradycyjne zbiory z multimediami, nowymi technologiami i strefą do pracy oraz spotkań. Tego typu miejsce może stać się centrum kreatywności, edukacji i integracji, szczególnie dla młodzieży, ale także dla dorosłych i seniorów.

Zgodnie z przyjętą wizją Biblioteka Miejska w Luboniu ma się stać w pełni nowoczesnym ośrodkiem informacji i kultury, otwartym na swoich beneficjentów: dzieci, młodzież, dorosłych, seniorów oraz osoby z niepełnosprawnościami. Ma być miejscem bez barier, zarówno tych architektonicznych, jak i mentalnych. Miejscem, w którym użytkownicy bez wyjątku będą mieli prawo do edukacji, integracji i poznawania kultury oraz tradycji Lubonia.

Gazeta Lubońska: Czy możecie podzielić się historiami anegdotami czytelników związanymi z biblioteką, które szczególnie Państwu zapadły w pamięć?

Agnieszka Begier: W pracy biblioteki nie brakuje zabawnych sytuacji, jednak są to najczęściej anegdoty o charakterze branżowym. Ich humor wynika ze specyfiki naszej codziennej pracy.

Jeśli zaś chodzi o zapadające w pamięć historie związane z czytelnikami, to – choć nie mieszczą się one w kategorii anegdot, szczególnie wzruszające są sytuacje, gdy dorośli przyprowadzają do biblioteki swoje dzieci, opowiadając, iż to właśnie tutaj zaczęła się ich przygoda z książką. Takie momenty pokazują, iż biblioteka jest miejscem budującym międzypokoleniowe więzi.

Gazeta Lubońska: Jak zmienił się profil zbiorów biblioteki przez 80 lat, czy są jakieś klasyczne pozycje, które nigdy nie wychodzą z księgozbioru?

Agnieszka Begier: Na przestrzeni 80 lat profil zbiorów biblioteki ulegał stopniowym zmianom, odzwierciedlając przede wszystkim potrzeby czytelników. W pierwszych latach działalności dominowały klasyczne dzieła literatury polskiej i światowej oraz publikacje o charakterze edukacyjnym i popularnonaukowym. Z czasem księgozbiór zaczął się poszerzać o literaturę współczesną, reportaże, poradniki, literaturę obyczajową, fantastykę, kryminały, a także książki dla dzieci i młodzieży. W ostatnich latach wyraźnie zwiększył się udział publikacji multimedialnych w formie audiobooków i ebooków. Biblioteka stara się na bieżąco reagować na zmieniające się zainteresowania odbiorców, dbając jednocześnie o zachowanie wartościowego i zróżnicowanego księgozbioru. Są jednak pozycje, które od lat nie wychodzą z obiegu i niezmiennie cieszą się zainteresowaniem kolejnych pokoleń czytelników. Do takich klasyków należą m.in. „Sto lat samotności” Gabriela Garcii Marqueza, „Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa, „1984” George’a Orwella, „Duma i uprzedzenie” Jane Austen, „Bracia Karamazow” Fiodora Dostojewskiego, „Lalka” Bolesława Prusa czy „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza. Te tytuły pokazują, iż mimo zmieniających się trendów czytelniczych, pewne dzieła pozostają ponadczasowe.

Gazeta Lubońska: Co dla Pani osobiście oznacza kierowanie biblioteką w tak znaczącym jubileuszowym roku i z jakimi emocjami patrzy Pani w przyszłość instytucji?

Agnieszka Begier: Kierowanie biblioteką to dla mnie przede wszystkim ogromny zaszczyt, ale też poczucie odpowiedzialności. Osiemdziesiąt lat działalności to historia wielu pokoleń czytelników, pracowników i osób zaangażowanych w rozwój tej instytucji. Świadomość, iż mogę być jej częścią, jest dla mnie powodem do dumy.

Jubileusz jest pięknym podsumowaniem dotychczasowych osiągnięć, ale jednocześnie początkiem kolejnego etapu – pełnego planów, energii i wiary w dalszy rozwój biblioteki. W przyszłość patrzę z optymizmem i nadzieją. Wierzę, iż biblioteka przez cały czas będzie się rozwijać, odpowiadać na potrzeby mieszkańców i odważnie podejmować nowe wyzwania. Chciałabym, aby pozostała miejscem otwartym, przyjaznym i inspirującym – takim, do którego chce się wracać.

Beata Spychała