Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie ma nowy eksponat [ZDJĘCIA]

1 godzina temu

Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie powiększyło swoją kolekcję o wyjątkową maszynę. To Aviata GM-1 „Gniady”, jeden z najrzadszych polskich samolotów, którego historia prowadzi od ambitnego projektu z końca lat 80. przez lata zapomnienia aż po odbudowę i powrót do lotu.

Do zbiorów krakowskiego muzeum trafił samolot, który od początku był konstrukcją nietypową. „Gniady” powstał jako specjalistyczna maszyna do holowania szybowców. Projekt opracowano w latach 1988–1989 z myślą o potrzebach aeroklubów, które szukały nowoczesnego i wydajnego holownika.

Autorem projektu był inż. Edward Margański. Za dokumentację techniczną odpowiadali mgr inż. Marian Jakoniuk oraz mgr inż. Witold Wiraszka. Prace nad konstrukcją od początku miały ambitny charakter, ale bardzo gwałtownie pojawiły się problemy finansowe, które zahamowały rozwój programu.

Prototyp samolotu, oznaczony jako SP-PBN, został oblatany 26 kwietnia 1995 roku przez Tadeusza Dunowskiego. W kolejnych miesiącach maszyna przechodziła próby w locie i testy eksploatacyjne, między innymi na górze Żar. Osiągi oceniono jako dobre, choć projekt nie zdołał przejść do etapu seryjnej produkcji.

Powstały jedynie dwa egzemplarze tej maszyny

Później podejmowano jeszcze próby rozwijania programu. Do prac włączono kolejne podmioty, realizowano też proces certyfikacji i dalsze badania. Całość prób trwała do 2001 roku. Ostatecznie „Gniady” nie trafił do produkcji seryjnej. Powstały jedynie dwa egzemplarze tej maszyny.

Egzemplarz, który zasilił kolekcję Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, był wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem jako holownik szybowców. Konstrukcja wyróżniała się bardzo dużą prędkością wznoszenia oraz możliwością stromego schodzenia bez ryzyka przechłodzenia silnika. Do sierpnia 2006 roku samolot był regularnie eksploatowany i osiągnął ponad 800 godzin nalotu. Później został wycofany z użytkowania. Przez lata pozostawał w warszawskim aeroklubie, gdzie stopniowo niszczał i był częściowo zdekompletowany.

Jego historia nie zakończyła się jednak w hangarze. Maszynę uratowali członkowie Aeroklubu Ziemi Piotrkowskiej, którzy przetransportowali ją w częściach do Piotrkowa Trybunalskiego i rozpoczęli odbudowę. Po wielu latach prac „Gniady” wrócił do lotu. Ponowny oblot odbył się 21 września 2021 roku, po 15-letniej przerwie. Maszynę pilotował instruktor Waldek Wegner.

Teraz samolot trafił do Krakowa, gdzie zajmie miejsce w muzealnej kolekcji. Dla zwiedzających będzie nie tylko rzadkim eksponatem, ale też przypomnieniem historii polskich konstrukcji lotniczych, które mimo dużego potencjału nie weszły do szerszej produkcji. Niebawem ten samolot zostanie udostępniony zwiedzającym.

Te artykuły mogą Cię zainteresować:

Kąpieliska w Krakowie 2026. Gdzie będzie można się kąpać i kiedy ruszy sezon

Będąc przy Sukiennicach, spójrz pod nogi. Ten detal w Krakowie mijają wszyscy [ZDJĘCIA]

Kraków planuje przyszłość Bagrów. Mieszkańcy będą mogli zabrać głos