1 godzina temu
27 stycznia w Inspektoracie ZUS w Wieluniu, odbyło się spotkanie z mediami, na którym dyrekcja i przedstawiciele Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w Łodzi, podzielili się informacjami na temat najważniejszych zmian w przepisach ubezpieczeniowych, które weszły lub dopiero wejdą w życie w 2026 r.
Zarezerwuj wizytę w ZUS
Zakład Ubezpieczeń Społecznych od stycznia 2026 roku rozszerza usługę rezerwacji wizyt w swoich placówkach i zachęca klientów do kontaktu online. Zarezerwuj wcześniej wizytę w ZUS i nie czekaj w kolejce. Rezerwacja wizyt w ZUS to rozwiązanie dostępne od ponad 10 lat. Przez ten czas liczba osób, które z wyprzedzeniem umawiają się na wizyty, stale rośnie. W ten sposób można skorzystać z porady specjalistów bez czekania do stanowiska obsługi – mówi Katarzyna Mołas – Dyrektor II Oddziału w Łodzi
Zmiany w zasiłkach, kontroli zwolnień i orzecznictwie lekarskim
7 stycznia Prezydent Polski podpisał ustawę wprowadzającą zmiany w zakresie zwolnień lekarskich, kontroli schematy wykorzystywania tych zwolnień oraz orzecznictwa lekarskiego. Ustawa wprowadza też definicje pracy zarobkowej oraz aktywności niezgodnej z celem zatrudnienia. Co istotne przepisy ustawy wchodzą w życie w różnych terminach – mówi Katarzyna Mołas:
– od 27 stycznia 2026 r. jednoznacznie wskazano, iż ZUS ma uprawniania do kontrolowania zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny, wprowadzono też możliwość żądania przez ZUS od ubezpieczonego wyjaśnień i informacji w sprawie, na potrzeby kontroli zaświadczenia lekarskiego. Doprecyzowano także działania możliwe do podjęcia przez ZUS w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wystawianiu zaświadczeń lekarskich.
– 13 kwietnia 2026 r. wchodzą w życie m.in. przepisy regulujące kwestie związane z podejmowaniem przez świadczeniobiorców określonych czynności w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim. Nie zmieni się obowiązująca w tej chwili zasada, iż ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia lekarskiego od pracy, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową.
Zgodnie ze zmianą w przepisach, ubezpieczony utraci zasiłek chorobowy, o ile będzie podejmował aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.
Pracą zarobkową, powodującą utratę zasiłku chorobowego, będzie każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.
Co ważne, istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy. Z kolei aktywnością niezgodną z celem zwolnienia od pracy będą wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności – dodaje dyrektor Mołas.
Dużą zmianą jest to, iż kontrolerzy uzyskają uprawnienia do legitymowania osoby kontrolowanej w celu ustalenia tożsamości. Będą też uprawnieni do wstępu do miejsca przeprowadzania kontroli oraz do odbierania informacji od osoby kontrolowanej, jej płatnika składek oraz od lekarza leczącego.
Orzecznictwo
Od 13 kwietnia br. Zgodnie ze zmianami w ustawie – w określonych ustawowo rodzajach spraw, poza lekarzami orzecznikami, orzeczenia będą mogły wydawać osoby wykonujące samodzielne zawody medyczne z tytułem specjalisty w dziedzinie fizjoterapii albo pielęgniarstwa, tj.:
fizjoterapeuci – w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS,
pielęgniarki lub pielęgniarze – w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji;
nastąpi też zróżnicowanie poziomu kwalifikacji lekarzy orzeczników.
– Od 1 stycznia 2027 r. wejdą w życie m.in. zmiany dotyczące wystawiania zwolnień lekarskich e-ZLA. Zmiana, która wejdzie w życie od 1 stycznia 2027 r., polega na tym, iż lekarz – na żądanie ubezpieczonego – nie będzie miał obowiązku wystawienia zwolnienia lekarskiego z określonego tytułu, o ile praca zarobkowa w jednym z tych miejsc będzie mogła być wykonywana z uwagi na rodzaj tej pracy. Będzie to dotyczyło np. takiej sytuacji, w której ubezpieczony zatrudniony jest u dwóch pracodawców – np. u jednego na umowie o pracę, a u drugiego na umowie zlecenie – i w czasie, gdy będzie niezdolny do wykonywania pracy u jednego pracodawcy, u drugiego – ze względu na charakter pracy – będzie mógł świadczyć pracę. W takim przypadku ubezpieczony będzie zobowiązany poinformować płatnika składek (uprawionego do wypłaty zasiłków) o okresie, na który zostało mu wystawione zwolnienie od pracy z innego tytułu.
800 plus
Przypominamy, iż od 1 lutego do końca maja br. można już będzie składać wnioski o 800 plus na nowy okres świadczeniowy, który rozpocznie się od 1 czerwca 2026 r. W lutym zmienią się zasady wypłaty świadczenia 800+ dla obywateli Ukrainy ze statusem UKR. Nowe przepisy obejmą około 150 tys. osób, które będą miały obowiązek ponownie złożyć wniosek oraz spełnić warunek aktywności zawodowej – mówi dyrektor Mołas.
Informacja dla dłużników o zadłużeniu w ZUS
Utrata płynności finansowej przedsiębiorców może mieć wpływ na opóźnienia w bieżącej opłacie składek. W obliczu zaległości łatwo wygenerować dług, który później ciężko spłacić, dlatego ZUS na bieżąco będzie informował o zaległości w opłatach, wysyłając przypomnienie o zaległości na PUE/eZUS.
Zmiany w eZUS dla przedsiębiorców
W najbliższym czasie ZUS planuje udostępnić płatnikom składek nową odsłonę portalu eZUS. Zmieni się jego wygląd, obsługa będzie prostsza i bardziej intuicyjna. Przedsiębiorca będzie mógł dostosować widoczne na ekranie elementy do własnych potrzeb. Później płatnicy składek dostaną też aplikację mobilną od ZUS. W niej będą między innymi płatności mobilne składek i najpopularniejsze wnioski – mówi Aneta Świecik – Kierownik Inspektoratu w Wieluniu
ZUS przeliczy czerwcowe emerytury
ZUS obliczy na nowo emerytury przyznane lub przeliczone w czerwcu w latach 2009-2019. Nowe przepisy obejmą również renty rodzinne po osobach, które miały takie emerytury. Dla wielu osób oznacza to podwyżkę świadczenia. Co ważne, nie trzeba składać wniosku do ZUS. Instytucja przeliczy świadczenie z urzędu i wyda nową decyzję do końca marca – mówi Urszula Kluba – Naczelnik Wydziału Świadczeń Emerytalno-Rentowych
Więcej uprawnionych do świadczenia wspierającego
Od 2026 roku o świadczenie wspierające może ubiegać się kolejna grupa osób. Jest to pomoc dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Żeby otrzymać świadczenie, należy w Wojewódzkim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności złożyć wniosek o ustalenie
w punktach poziomu potrzeby wsparcia. Dopiero z ostateczną decyzją WZON można złożyć wniosek o świadczenie do ZUS.
Do końca 2025 roku wnioski mogły składać osoby, którym WZON przyznał co najmniej 78 punktów. Od tego roku o świadczenie mogą starać się osoby, które otrzymały w decyzji co najmniej 70 punktów.
Wyższy zasiłek pogrzebowy
Do 7 tys. zł wzrósł zasiłek pogrzebowy. Do końca 2025 roku wynosił 4 tys. zł. Wypłata zasiłku pogrzebowego w nowej wysokości zależy od daty śmierci danej osoby. Data złożenia wniosku nie ma wpływu na jego wysokość. To znaczy, iż podwyższony zasiłek pogrzebowy przysługuje po osobie zmarłej 1 stycznia 2026 roku lub później.
Staż pracy – zaświadczenia z ZUS
309 612 wniosków o dodanie do stażu pracy okresów innych niż zatrudnienie na podstawie umowy o pracę wpłynęło do 26 stycznia do ZUS. Zakład rozpatruje wnioski o zaświadczenie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i ma na to 7 dni. Do 26 stycznia ZUS rozpatrzył 228 806 wniosków i wydał 508 469 zaświadczeń.
Zasady
Od 1 stycznia 2026 r. osoby zatrudnione mogą doliczyć do stażu pracy okresy inne niż zatrudnienie na podstawie umowy o pracę.
Nowe przepisy mają zastosowanie:
1. od 1 stycznia 2026 r. – do pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych,
2. od 1 maja 2026 r. – do pozostałych pracodawców.
Wniosek o wydanie zaświadczenia można złożyć wyłącznie w postaci elektronicznej dzięki konta w systemie teleinformatycznym Zakładu (eZUS). Od 1 stycznia 2026 r. na eZUS jest dostępny „Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy” – USP.
Zaświadczenie, decyzję oraz inne pisma w sprawie wydania zaświadczeń ZUS przygotuje i doręczy osobie, która złoży wniosek, wyłącznie w postaci elektronicznej na konto w eZUS. Dokumenty te mogą zamiast własnoręcznego podpisu zawierać nadruk imienia i nazwiska wraz ze stanowiskiem służbowym osoby upoważnionej do ich wydania – mówi Mirosław Grzesiak, z-ca Naczelnika Wydziału Ubezpieczeń i Składek ZUS w Wieluniu.
Jeśli ubezpieczony ma pełnomocnika, który w jego imieniu działa na platformie eZUS, odpowiedź na wniosek USP najpierw trafia do pełnomocnika. Odpowiedź będzie widoczna dla ubezpieczonego na liście dokumentów odebranych, gdy odbierze ją pełnomocnik lub po 14 dniach (jeśli pełnomocnik jej w tym czasie nie odbierze).
Mały ZUS plus
Nowe zasady „małego ZUS plus” ułatwią przedsiębiorcom korzystanie z ulgi. Wielu z nich będzie też mogło wrócić do opłacania niższych składek znacznie szybciej, bo już w styczniu. Nowe przepisy zresetowały licznik „małego ZUS plus”. To znaczy, iż dla wszystkich przedsiębiorcy, który spełnia warunki do ulgi, 1 stycznia 2026 roku otworzył się jej nowy 36-miesięczny okres.
ZUS IWA
Niektórzy płatnicy składek powinni złożyć formularz ZUS IWA za 2025 rok. Informacje z formularza pomogą ustalić indywidualną wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe na kolejny rok składkowy, który rozpocznie się w kwietniu 2026 roku i potrwa do końca marca 2027 roku. Formularz powinien być złożony do końca stycznia, ale w tym roku termin upływa 2 lutego, ponieważ 31 stycznia wypada w sobotę.
Obowiązek złożenia formularza ZUS IWA za 2025 rok mają przedsiębiorcy, którzy jednocześnie spełniają trzy warunki, tj. byli zgłoszeni jako płatnicy składek wypadkowych przez cały 2025 rok oraz co najmniej jeden dzień w styczniu 2026 roku, w ubiegłym roku zgłaszali do ubezpieczenia wypadkowego średnio minimum 10 osób miesięcznie i na 31 grudnia 2025 roku byli wpisani do rejestru REGON.
Opracowanie: Monika Kiełczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa łódzkiego – tekst. Nagrania – Alina Frejusz. Zdjęcia: Grzegorz Nowak.
