Narodowy Portal Onkologiczny. Wszystko o raku, dla zdrowych i chorych

Narodowy Portal Onkologiczny łączy wiedzę medyczną z praktycznymi wskazówkami i dostępnym językiem. To narzędzie, które ułatwia zrozumienie i zachęca do świadomego podejścia do tematyki zdrowia. Serwis onkologia.gov.pl to przestrzeń, która pozwala spokojnie zapoznać się z tym, co ważne – bez chaosu, bez skrótów, bez konieczności samodzielnego przeszukiwania wielu źródeł.

Narodowy Portal Onkologiczny. Dlaczego powstał?

Serwis onkologia.gov.pl to część realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej 2020–2030, która zakłada nie tylko rozwój systemu leczenia, ale też poprawę jakości komunikacji i edukacji zdrowotnej. Za treści i realizację odpowiedzialny jest zespół profesjonalistów, m.in. z Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie, we współpracy z organizacjami pacjenckimi, które najlepiej znając perspektywę pacjenta, wniosły swoje doświadczenie i ekspertyzę.

Celem portalu jest:

• zapewnienie dostępu do sprawdzonych, przystępnych informacji,
• stworzenie bezpiecznej przestrzeni dla pacjentów, bliskich i specjalistów,
• przeciwdziałanie dezinformacji i chaotycznym poszukiwaniom w sieci,
• wzmocnienie poczucia sprawczości i kontroli u osób dotkniętych nowotworem.

Co znajdziesz na portalu?

Przewodniki krok po kroku. Jak wygląda ścieżka diagnostyczna? Co robić po otrzymaniu skierowania? Jak wygląda leczenie nowotworu i jak się do niego przygotować? Wszystko jasno, bez medycznego żargonu.
Kompendium chorób nowotworowych. Każdy nowotwór opisany przystępnie, z podziałem na etapy: objawy, badania, leczenie, pytania do lekarza, skutki uboczne i życie po terapii.
Wsparcie emocjonalne. Poradniki i listy kontrolne dotyczące rozmów z bliskimi, z dziećmi, w pracy, radzenia sobie ze stresem. Dla pacjentów i dla ich bliskich.
Styl życia i powrót do codzienności. Jak zadbać o siebie w trakcie i po zakończeniu leczenia? Dieta, aktywność, praca, relacje, seksualność. Wszystko w jednym miejscu.
Materiały. Listy kontrolne na wizyty, broszury, podcasty, poradniki. Gotowe do udostępniania – również przez lekarzy i organizacje pacjenckie.

Adresy, kontakty, fundacje. Mapy ośrodków, bazy organizacji pacjenckich i porad prawnych.

• Pakiet onkologiczny

Choroby onkologiczne charakteryzują się najczęściej dużą dynamiką zmian i gwałtownie postępującym procesem nowotworowym. Dlatego pacjenci, co do których istnieje podejrzenie nowotworu, mają szczególne uprawnienia w dostępie do szybkiej diagnostyki i leczenia. Zapewnia to im pakiet onkologiczny, którego szczegóły zawarte są w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wzoru karty diagnostyki i leczenia onkologicznego. Do onkologa nie potrzeba skierowania. Jednak diagnozowaniem nowotworu mogą się zająć lekarze innych specjalizacji.

• POZ i poradnia specjalistyczna

Jeśli lekarz podstawowej opieki zdrowotnej na podstawie wykonanych badań uzna, iż istnieje podejrzenie choroby nowotworowej i konieczne jest skierowanie pacjenta do określonego specjalisty, wydaje kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego, tzw. DiLO. Karta ta należy do pacjenta, zastępuje skierowanie i dokumentuje cały proces diagnostyki i leczenia.

Kartę DiLO może wystawić także lekarz innej specjalności niż ten przyjmujący w POZ, ale tylko w przypadku podejrzenia nowotworu złośliwego (nie każdy nowotwór jest złośliwy).

Zadaniem lekarza specjalisty w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej jest potwierdzenie lub wykluczenie nowotworu. jeżeli okaże się, iż pacjent ma nowotwór, specjalista ma obowiązek skierować na diagnostykę, która określi jego lokalizację, typ oraz stadium zaawansowania.

• Ile czasu potrzeba

28 dni – tyle czasu ma poradnia specjalistyczna na diagnostykę wstępną, która służy potwierdzeniu lub wykluczeniu nowotworu;
21 dni – tyle czasu powinna zająć tzw. diagnostyka pogłębiona, dzięki której ustala się typ, stopień zaawansowania i lokalizację nowotworu.
Nie każda poradnia specjalistyczna znajduje się w sieci realizującej pakiet onkologiczny. Poradnie, które się tym zajmują, są opatrzone tablicą z zielonym logo „Szybka Terapia Onkologiczna”, a ich wykaz znajdziesz na stronie swojego oddziału wojewódzkiego NFZ.

Szpital w pakiecie onkologicznym

Nie tylko oddziały i szpitale onkologiczne mogą się zajmować leczeniem pacjenta w ramach szybkiej terapii onkologicznej. Wykaz takich placówek znajdziesz na stronie swojego oddziału wojewódzkiego NFZ.

Także pacjent, który trafi do szpitala w trybie nagłym, może być objęty opieką gwarantowaną przez pakiet onkologiczny. Po postawieniu rozpoznania – przed leczeniem operacyjnym lub po nim, może być skierowany na konsylium i podlegać dalszym etapom leczenia zgodnie z planem postępowania ustalonym przez konsylium.

Po zakończeniu leczenia koordynator przekazuje dokumentację oraz zalecenia specjaliście, który od tej pory będzie się zajmował dalej pacjentem. jeżeli ten uzna, iż zdrowie pacjenta jest pod kontrolą, pacjent zostanie skierowany wraz z rekomendacjami co do opieki długofalowej po przebyciu nowotworu do lekarza POZ.

Co to jest karta DiLO?

Karta DiLO (Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego, nazywana również zieloną kartą) to dokument, który ułatwia szybkie i skoordynowane diagnozowanie oraz leczenie nowotworów. Powstała w ramach pakietu onkologicznego, by zapewnić pacjentkom i pacjentom krótszy czas oczekiwania na badania i rozpoczęcie leczenia w ramach tzw. szybkiej ścieżki ekologicznej.

Kartę DiLO może wystawić: lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, jeżeli podejrzewa nowotwór; lekarz specjalista (np. chirurg, onkolog, neurolog, ginekolog), gdy zauważy objawy sugerujące nowotwór; szpital, jeżeli w trakcie hospitalizacji wykryto nowotwór.

Karta DiLO zawiera plan leczenia (gdy diagnoza potwierdzi nowotwór oraz ważne terminy i etapy terapii.

Główne cele karty DiLO:

• Przyspieszenie diagnostyki i leczenia – daje dostęp do tzw. szybkiej ścieżki onkologicznej, dzięki czemu wykonuje się badania i konsultacje w krótszym czasie.
• Koordynacja opieki pomaga specjalistom współpracować i wymieniać się informacjami na temat Twojego leczenia.
• Kompleksowa opieka dokumentuje etapy od podejrzenia nowotworu po leczenie i opiekę po jego zakończeniu.
• Posiadanie karty DiLO sprawia nie tylko, iż masz dostęp do szybkiej ścieżki onkologicznej. Zyskujesz także pewność, iż diagnoza i leczenie będą prowadzone kompleksowo przez odpowiednie osoby.

Co zrobić z kartą DiLO?

Zgłoś się do poradni Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej (AOS), która realizuje pakiet onkologiczny. Listy placówek z szybką terapią onkologiczną znajdziesz tu lub na stronach oddziałów NFZ.

W AOS można wykonać:

• Diagnostykę wstępną, która potwierdzi lub wykluczy nowotwór.
• Diagnostykę pogłębioną (typ, stadium i ewentualne przerzuty).
• Rozpoznanie nowotworu i skierowanie do leczenia.

Uwaga: Od momentu wpisania Ciebie na listę oczekujących do postawienia diagnozy nie powinno minąć więcej niż 7 tygodni.

Jeśli zgubiłeś lub zniszczyłeś swoją „zieloną kartę”, nie musisz wyrabiać jej od początku. Wystarczy zgłosić się do lekarza, który ostatnio prowadził Twoje leczenie onkologiczne. Ten lekarz może wystawić duplikat karty. Można otrzymać więcej niż jedną kartę DiLO. Każda karta DiLO dotyczy jednego nowotworu złośliwego. jeżeli lekarz podejrzewa u Ciebie kilka nowotworów, wystawi odpowiednią liczbę „zielonych kart”.

Wybór miejsca leczenia onkologicznego

Jeśli diagnoza potwierdzi nowotwór, lekarz kieruje Cię na konsylium (spotkanie zespołu specjalistów). Następuje wybór koordynatora opieki onkologicznej. O sposobie i harmonogramie leczenia decyduje konsylium, w którego skład wchodzi onkolog, radioterapeuta, chirurg i radiolog, a w którym może uczestniczyć także psycholog, pielęgniarka bądź inny pracownik medyczny. Konsylium wybiera też tzw. koordynatora, który będzie towarzyszył pacjentowi do zakończenia leczenia. Zadaniem koordynatora jest dostarczanie informacji pacjentowi, wsparcie administracyjne, a także organizacyjne.

Warzywa i owoce w diecie to fundament zdrowia. / Fot. Magnific

Profilaktyka. Europejski Kodeks Walki z Rakiem

Europejski Kodeks Walki z Rakiem to zbiór prostych i skutecznych zaleceń. Każdy może je wdrożyć w codziennym życiu, aby zmniejszyć ryzyko nowotworów.

Skorzystaj z tych rad:

• Nie pal. Nie używaj tytoniu w żadnej postaci.
• Palenie tytoniu jest główną przyczyną wielu nowotworów i przedwczesnej śmierci. Rzucenie palenia, bez względu na wiek, przynosi korzyści zdrowotne i obniża ryzyko zachorowania na 20 różnych nowotworów.
• Nie istnieje bezpieczna liczba wypalanych papierosów, choćby elektronicznych.
• Dom wolny od dymu tytoniowego – bierne palenie jest szkodliwe i zwiększa ryzyko nowotworów oraz innych chorób, szczególnie u dzieci. Dom wolny od dymu tytoniowego oznacza zakaz palenia w jakiejkolwiek formie, również na balkonie czy przy oknie. To motywuje do całkowitego rzucenia palenia.
• Utrzymuj prawidłową masę ciała – nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko zachorowania na wiele nowotworów, chorób serca i cukrzycy. Utrzymanie prawidłowej masy ciała, mierzonej wskaźnikiem BMI i obwodem talii, jest najważniejsze dla zmniejszenia tego ryzyka.
• Bądź aktywny fizycznie: aktywność fizyczna chroni przed rakiem jelita grubego, piersi oraz błony śluzowej macicy. Różnorodne formy treningu, o średniej, jak i dużej intensywności, przynoszą największe korzyści. Poświęć co najmniej 30 minut dziennie na aktywność fizyczną i ograniczaj czas spędzany na siedząco.
• Przestrzegaj prawidłowego żywienia – dieta bogata w produkty pełnoziarniste, warzywa, owoce i rośliny strączkowe obniża ryzyko nowotworów. Ogranicz spożycie mięsa czerwonego, przetworzonego, soli, słodkich napojów oraz wysokokalorycznych produktów.
• Abstynencja pomaga zapobiegać nowotworom – spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko zachorowania na wiele nowotworów, w tym jamy ustnej, gardła, przełyku, wątroby i piersi. Ograniczenie spożycia alkoholu, a najlepiej zachowanie abstynencji, jest więc zalecana. Alkohol w każdej postaci jest szkodliwy, a połączenie alkoholu z paleniem tytoniu znacząco zwielokrotnia ryzyko zachorowania na nowotwór.
• Unikaj ekspozycji na promienie słoneczne – nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV, zarówno ze słońca, jak i w solarium, zwiększa ryzyko raka skóry, w tym czerniaka. Unikaj słońca w godzinach 10-16, noś odzież ochronną, stosuj kremy z filtrem UV i całkowicie zrezygnuj z solarium. Szczególną ochronę zapewnij dzieciom.
• Chroń się przed działaniem substancji rakotwórczych w miejscu pracy – narażenie na substancje rakotwórcze w miejscu pracy – chrom, nikiel, arsen czy azbest – zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów. Przestrzegaj przepisów BHP, aby chronić się przed działaniem groźnych substancji.
• Unikaj promieniowania spowodowanego wysokim stężeniem radonu – radon to radioaktywny gaz szlachetny, który występuje w skorupie ziemskiej i może przyczyniać się do raka płuc. Zmierz stężenie radonu w domu dzięki czujników, szczególnie jeżeli mieszkasz w regionie o specyficznych warunkach geologicznych. Skontaktuj się z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego PZH – Państwowym Instytutem Badawczym.
• Karmienie piersią zmniejsza u matki ryzyko zachorowania na raka piersi, jajnika i błony śluzowej macicy. jeżeli masz taką możliwość, karm swoje dziecko piersią przez co najmniej 6 miesięcy, przynosi to korzyści zarówno dla zdrowia dziecka, jak i Twojego. Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) zwiększa ryzyko raka piersi, błony śluzowej trzonu macicy i jajników, dlatego stosuj ją tylko, gdy jest to konieczne. Skróć jej trwanie do minimum.
• Ograniczaj narażenie na zanieczyszczenie powietrza – wybieraj transport publiczny, spacer lub rower zamiast auta. Trasy o mniejszym natężeniu ruchu podczas aktywności fizycznej, dom wolny od dymu – ograniczaj spalanie węgla i drewna wewnątrz pomieszczeń.
• Zadbaj o szczepienie dzieci – szczepienia ochronne są skutecznym sposobem zapobiegania nowotworom związanym z infekcjami wirusowymi. Zadbaj o to, aby Twoje dzieci zostały zaszczepione przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B) oraz wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).
• W okresie menopauzy i rozważasz hormonalną terapię zastępczą

Skonsultuj się z lekarzem i stosuj ją możliwie najkrócej.

Bierz udział w zorganizowanych programach badań przesiewowych
Regularne badania przesiewowe, takie jak kolonoskopia, mammografia i cytologia, pozwalają na wczesne wykrycie raka jelita grubego, piersi i szyjki macicy oraz zmian przedrakowych. Wczesne wykrycie nowotworu zwiększa szanse na wyleczenie. Skorzystaj z bezpłatnych programów badań oferowanych przez NFZ.

Oprac. KOG na podstawie materiałów NFZ

***

Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydania