Gdy współcześnie myślimy o mapie administracyjnej powiatu wielickiego, gmina Gdów jawi się jako spójny i duży organizm. Jednak w historii lokalnego samorządu istnieją daty, które przypominają o zupełnie innych podziałach terytorialnych. Jednym z takich kluczowych momentów jest 8 października 1954 roku – dzień, w którym oficjalnie przypieczętowano powstanie Gromady Niegowić, rewolucyjnej i eksperymentalnej jednostki podziału wiejskiego z czasów PRL.
Jesień 1954 roku przyniosła polskiej wsi największe powojenne trzęsienie ziemi w zakresie zarządzania terytorialnego. Na mocy ustawy z 25 września 1954 roku komunistyczne władze zlikwidowały dotychczasowe, tradycyjne gminy wiejskie. W ich miejsce wprowadzono gromady – twory znacznie mniejsze, które w założeniu miały „przybliżyć władzę ludową do mas”.
Przed tą zmianą Niegowić była prężnym centrum dużej gminy zbiorowej, skupiającej aż 15 okolicznych miejscowości (m.in. Pierzchów, Wiatowice, Marszowice czy Cichawę). Reforma zdemolowała tę strukturę, drastycznie okrajając zasięg terytorialny Niegowici i narzucając nowe zasady wyboru lokalnych dygnitarzy.
Proces formowania nowych struktur trwał kilka tygodni, a momentem zwrotnym dla mieszkańców podgdowskich wsi stał się właśnie 8 października 1954 roku. To tego dnia w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie opublikowano przełomową uchwałę Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Bochni (pod którą wówczas podlegały te tereny).
Uchwała ta formalnie zatwierdzała skład osobowy i liczbę członków nowo powołanej Gromadzkiej Rady Narodowej w Niegowici. Przepisy były bezwzględne i precyzyjne – na każdych 100 mieszkańców przypadał dokładnie 1 radny, a cała rada musiała liczyć od 9 do 27 członków. Październikowy dekret ostatecznie usankcjonował personalny i instytucjonalny kształt nowej władzy w Niegowici. Od tego dnia nowa jednostka mogła legalnie funkcjonować, a dotychczasowa gmina odeszła do historii.
Eksperyment z tworzeniem miniaturowych urzędów przetrwał 18 lat. Choć w Niegowici powstały wówczas podstawowe punkty opieki zdrowotnej czy biblioteka, małe gromady okazały się zbyt słabe ekonomicznie, by samodzielnie przetrwać. 1 stycznia 1973 roku rządzący przywrócili większe gminy i Niegowić na krótko odzyskała swój dawny status.
Historia zatoczyła jednak pełne koło kilkanaście lat po pamiętnym październikowym dekrecie. Kolejna reforma z 15 stycznia 1976 roku ostatecznie wymazała gminę Niegowić z mapy urzędowej, wcielając jej terytorium do rozwijającego się Gdowa.
Dziś pamięć o 8 października 1954 roku to nie tylko suchy fakt z dawnych dzienników urzędowych. To przede wszystkim opowieść o tym, jak globalna polityka i odgórne reformy potrafiły z dnia na dzień zmienić codzienne życie, granice oraz tożsamość lokalnych społeczności w sercu Małopolski.
