NARODZINY RYCERSKIEGO GDOWA. KIM BYŁ TAJEMNICZY ZBIGNIEW I DLACZEGO JEGO PODPIS SFAŁSZOWANO?

W 1272 roku ziemią krakowską rządził książę Bolesław Wstydliwy. To były niespokojne czasy, zaledwie kilkanaście lat po niszczycielskim najeździe mongolskim. W tym surowym krajobrazie kluczową rolę odgrywali rycerze, którzy nie tylko bronili granic, ale i zarządzali kluczowymi szlakami handlowymi.

W jednym z łacińskich dokumentów z tego okresu pojawia się intrygujący podpis: „comes Zbigniew z Kdowa”.

Tytuł comes (komes lub hrabia) nie był wówczas pustym frazesem. Oznaczał człowieka z bliskiego otoczenia księcia – wielmożę, wysokiego urzędnika dworskiego i dumnego rycerza. Badacze heraldyki wskazują, iż Zbigniew najprawdopodobniej należał do rodu Szreniawitów (pieczętujących się herbem Szreniawa). Świadczy to o tym, iż XIII-wieczny Gdów nie był podrzędną, zapomnianą osadą, ale prężnym centrum rycerskich dóbr, którego właściciel rozdawał karty na książęcym dworze.

Co ciekawe, nazwa Gdowa nie pojawiła się w dokumencie dlatego, iż spisywano historię wsi. Komes Zbigniew został po prostu zaproszony jako świadek i gwarant ważnej transakcji handlowej. Sprawa dotyczyła sprzedaży wsi Krusinowa na rzecz prężnie rozwijającego się klasztoru sióstr benedyktynek w pobliskich Staniątkach.

Wokół samego dokumentu narosła jednak niezwykła zagadka kryminalno-historyczna. Słynny historyk Bolesław Ulanowski udowodnił, iż zachowany pergamin… jest późniejszym falsyfikatem przygotowanym przez staniąteckich mnichów lub zakonnice w celu zabezpieczenia swoich praw majątkowych!

Dlaczego więc historycy traktują go poważnie? Ponieważ średniowieczni fałszerze, chcąc, aby dokument wyglądał wiarygodnie, przepisali do niego listę świadków, którzy naprawdę żyli, urzędowali i znaczyli coś w 1272 roku. Komes Zbigniew z Gdowa istniał realnie, a jego autorytet miał być dla współczesnych pieczęcią prawdy.

Zapis z 1272 roku stał się dla Gdowa formalnym początkiem jego oficjalnych dziejów. To właśnie do tej daty odwołują się współcześni mieszkańcy i samorządowcy. Stała się ona inspiracją dla lokalnej symboliki – zbrojne ramię z mieczem w oficjalnym herbie gminy Gdów to bezpośredni ukłon w stronę rycerskich tradycji komesa Zbigniewa.

To wokół tej daty narosły też najważniejsze regionalne święta. Wielkie obchody 750-lecia lokacji, które zjednoczyły społeczność wokół turniejów rycerskich i wystaw historycznych, udowodniły, iż pamięć o XIII-wiecznych korzeniach wciąż kształtuje dumę mieszkańców doliny Raby. Ponad siedem wieków po tym, jak Zbigniew złożył swój podpis, Gdów udowadnia, iż doskonale pamięta, skąd pochodzi.