Nie dostaniesz przelewu, ale zyskasz choćby 350 zł. Nowe świadczenie dla kobiet już działa

Program obejmuje kobiety posiadające ubezpieczenie zdrowotne w NFZ. Nie obowiązuje kryterium dochodowe, nie jest potrzebne skierowanie od lekarza, a o uprawnieniu decyduje wyłącznie wiek i prawo do świadczeń finansowanych przez Fundusz.

Świadczeniem objętym programem jest test HPV HR wykonywany w ramach profilaktyki raka szyjki macicy. Badanie pozwala wykryć najbardziej onkogenne typy wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), które mogą prowadzić do rozwoju zmian przednowotworowych i raka szyjki macicy.

Test HPV HR zastąpił klasyczną cytologię

Od 1 sierpnia 2026 r. test HPV HR stał się podstawowym badaniem przesiewowym w programie profilaktyki raka szyjki macicy. Oznacza to odejście od dotychczasowego schematu opartego na klasycznej cytologii.

Nie oznacza to jednak całkowitej rezygnacji z badania cytologicznego. jeżeli wynik testu HPV HR okaże się dodatni, z tej samej próbki zostanie wykonana cytologia na podłożu płynnym (LBC). Dzięki temu pacjentka nie musi ponownie zgłaszać się na pobranie materiału.

Test HPV HR nie wykrywa zmian nowotworowych, ale obecność wirusa odpowiedzialnego za ich rozwój. Pozwala więc ocenić ryzyko znacznie wcześniej niż tradycyjna cytologia. NFZ podkreśla, iż badanie jest bardziej czułe, co zmniejsza ryzyko uzyskania wyniku fałszywie ujemnego.

Badanie bez skierowania i bez opłat

Do programu można zgłosić się bez skierowania. Kobieta spełniająca kryteria wieku i objęta ubezpieczeniem zdrowotnym może samodzielnie umówić wizytę w placówce realizującej program.

Testy wykonują poradnie ginekologiczno-położnicze współpracujące z NFZ oraz wybrane placówki podstawowej opieki zdrowotnej. Przed rejestracją warto sprawdzić, czy dana przychodnia realizuje program finansowany przez Fundusz.

Na badanie można zapisać się:

• przez Internetowe Konto Pacjenta,
• w aplikacji mojeIKP,
• telefonicznie lub osobiście w placówce,
• korzystając z infolinii NFZ pod numerem 800 190 590.

Od lipca 2026 r. placówki wykonujące test HPV HR zostały objęte centralną e-rejestracją. jeżeli w ciągu 90 dni nie ma wolnych terminów, pacjentka może zapisać się do centralnego wykazu oczekujących. Po pojawieniu się odpowiedniego miejsca system automatycznie wyznaczy termin i poinformuje o nim SMS-em, e-mailem lub przez aplikację.

Jak zapisać się przez IKP?

W Internetowym Koncie Pacjenta należy wejść do zakładki „E-rejestracja”, wybrać opcję „Umawianie wizyty”, a następnie „Umów badanie profilaktyczne”. Kolejnym krokiem jest wskazanie programu profilaktyki raka szyjki macicy, terminu oraz preferowanej placówki.

Podobnie wygląda rejestracja w aplikacji mojeIKP. W sekcji „Usługi zdrowia” należy wybrać „Rejestrację na wizyty”, a następnie badanie profilaktyczne. System pozwala określić dogodny termin oraz maksymalną odległość placówki od miejsca zamieszkania.

Osoby zapisujące się telefonicznie lub osobiście zostaną wprowadzone do centralnego systemu przez pracownika placówki. Podczas wizyty wystarczy okazać dokument tożsamości lub podać numer PESEL.

Kolejne badanie choćby za pięć lat

Jeżeli wynik testu HPV HR będzie ujemny, a pacjentka nie należy do grupy podwyższonego ryzyka, następne badanie profilaktyczne będzie można wykonać dopiero po pięciu latach. To dłuższy odstęp niż obowiązywał wcześniej przy klasycznej cytologii, wykonywanej zwykle co trzy lata.

Częstsze kontrole przewidziano dla kobiet zakażonych HIV oraz stosujących leczenie immunosupresyjne. W ich przypadku badanie może być wykonywane raz w roku.

Dalsze postępowanie zależy również od rodzaju wykrytego wirusa i wyniku cytologii płynnej. Szczególnej obserwacji wymagają zakażenia typami HPV 16 i HPV 18, które należą do najbardziej onkogennych.

Ile można zaoszczędzić?

Komercyjne wykonanie testu HPV HR kosztuje zwykle od około 190 do 250 zł. Pakiet obejmujący test oraz cytologię płynną LBC może kosztować od 270 do choćby 350 zł.

To właśnie stąd wzięło się określenie „200 zł dla kobiet”. Nie chodzi jednak o nowe świadczenie pieniężne ani dopłatę wypłacaną przez państwo. Korzyść polega na możliwości bezpłatnego wykonania badania, za które prywatnie trzeba byłoby zapłacić z własnej kieszeni.

Jeżeli wynik testu będzie dodatni i konieczne okaże się wykonanie cytologii LBC z tej samej próbki, wartość finansowanego świadczenia będzie odpowiednio wyższa.

Dlaczego badanie jest tak ważne?

HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, obejmuje ponad 200 różnych typów. Część z nich wywołuje jedynie łagodne zmiany skórne, ale niektóre mają wysoki potencjał nowotworowy.

Największe znaczenie mają typy HPV 16, 18 i 45. Odpowiadają one za większość przypadków raka szyjki macicy oraz znaczną część zmian przednowotworowych.

Samo wykrycie wirusa nie oznacza jeszcze choroby nowotworowej. Wiele zakażeń ustępuje samoistnie dzięki pracy układu odpornościowego. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy infekcja utrzymuje się przez dłuższy czas i prowadzi do rozwoju zmian przedrakowych.

HPV może być również związany z rozwojem nowotworów pochwy, sromu, prącia, odbytu oraz części nowotworów jamy ustnej, gardła i migdałków.

Badanie jest dla kobiet bez objawów

Rak szyjki macicy przez wiele lat może rozwijać się bez żadnych dolegliwości. Właśnie dlatego program skierowany jest także do kobiet, które czują się zdrowe i nie obserwują niepokojących objawów.

Celem badań przesiewowych jest wykrycie zakażenia lub zmian na bardzo wczesnym etapie, kiedy można skutecznie zapobiec rozwojowi nowotworu.

Jednocześnie ujemny wynik testu nie zastępuje konsultacji lekarskiej. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, takich jak nietypowe krwawienia, ból podbrzusza czy nieprawidłowa wydzielina, należy zgłosić się do ginekologa niezależnie od terminu kolejnego badania.

Nowe zasady obowiązują od 1 sierpnia 2026 r. i wynikają z rozporządzenia ministra zdrowia z 3 czerwca 2026 r., które wprowadziło test HPV HR jako podstawowe badanie przesiewowe w programie profilaktyki raka szyjki macicy.