Nie zapłacisz za grób bliskiej osoby? Możesz stracić miejsce pochówku. Tysiące rodzin nie wie o tym przepisie

Przez całe lata odwiedzasz grób rodziców lub dziadków, kupujesz kwiaty, zapalasz znicze i dbasz o nagrobek. Tymczasem może się okazać, iż miejsce pochówku nie jest już opłacone. Polskie przepisy pozwalają na ponowne wykorzystanie niektórych grobów po upływie 20 lat. We Wrocławiu aż 19 tysięcy miejsc pochówku nie ma aktualnych opłat. Sprawdziliśmy, kiedy grób rzeczywiście może zostać przeznaczony do likwidacji i kto nie musi płacić za jego przedłużenie.

Fot. Warszawa w Pigułce

Zapłaciłeś za pogrzeb? Po 20 latach może pojawić się kolejny rachunek

Wiele osób jest przekonanych, iż opłata wniesiona podczas organizowania pogrzebu zapewnia miejsce na cmentarzu na zawsze. Tymczasem w przypadku grobów ziemnych przepisy przewidują możliwość ich ponownego wykorzystania po upływie 20 lat.

Zgodnie z art. 7 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, po upływie tego okresu każda osoba może zgłosić zastrzeżenie przeciwko ponownemu wykorzystaniu grobu i wnieść odpowiednią opłatę.

Taka wpłata zabezpiecza miejsce na kolejne 20 lat. Zastrzeżenie można następnie ponawiać.

Co ważne, nie musi tego robić wyłącznie najbliższy krewny. Ustawa mówi o „jakiejkolwiek osobie”, co oznacza, iż opłatę może wnieść również ktoś spoza rodziny.

19 tysięcy nieopłaconych grobów w jednym mieście

Skala problemu może zaskakiwać.

Jak poinformował 21 października 2026 roku portal TuWrocław, na wrocławskich cmentarzach komunalnych aż 19 tysięcy grobów nie ma aktualnie wniesionych opłat.

Każdego roku na największych nekropoliach do likwidacji przygotowywanych jest około 200–300 miejsc.

Nie oznacza to jednak, iż wszystkie nieopłacone groby natychmiast znikną.

Przed rozpoczęciem procedury administracja cmentarza podejmuje działania informacyjne. Próbuje kontaktować się z dysponentami miejsc pochówku, a na grobach umieszcza stosowne zawiadomienia.

Problem w tym, iż numery telefonów pozostawione wiele lat wcześniej często są już nieaktualne. Rodzina może więc nie wiedzieć, iż termin opłaty dawno minął.

Przychodzisz na cmentarz, a na grobie jest informacja o likwidacji

To sytuacja, której obawia się wiele rodzin.

Osoba odwiedzająca grób bliskiego może zobaczyć na nagrobku zawiadomienie dotyczące upływu terminu opłaty lub planowanej likwidacji.

W takim przypadku należy jak najszybciej skontaktować się z administracją cmentarza.

We Wrocławiu informacje o terminach ważności grobów można sprawdzić również w miejskiej wyszukiwarce internetowej. Przekroczony termin jest tam oznaczany na czerwono.

Zarząd cmentarzy wskazuje, iż najwięcej wpłat za przedłużenie miejsc pochówku wpływa właśnie w październiku i listopadzie.

Uwaga! Nie za każdy grób trzeba płacić co 20 lat

To jeden z najważniejszych szczegółów, o którym wielu Polaków nie wie.

Nie wszystkie groby podlegają zasadzie ponownego opłacania miejsca po 20 latach.

Art. 7 ust. 3 ustawy przewiduje wyjątki dotyczące grobów murowanych przeznaczonych do pochowania więcej niż jednej osoby oraz pochówków urnowych.

Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 14 marca 2024 roku, sygn. III OSK 1704/22, sąd wskazał, iż przepisy dotyczące ponownego wykorzystania grobu po 20 latach nie znajdują zastosowania do tych kategorii pochówków.

Oznacza to, iż nie można automatycznie żądać od rodzin opłaty za kolejne 20 lat na takich samych zasadach jak w przypadku zwykłego grobu ziemnego.

Cmentarz żąda dodatkowych pieniędzy? Nie każda opłata jest zgodna z prawem

Jeszcze bardziej zaskakująca może być kwestia dodatkowych opłat pobieranych przez zarządców cmentarzy komunalnych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych kwestionowano między innymi opłaty za samo ustawienie nagrobka, jego rozebranie czy ponowne ustawienie na już opłaconym miejscu.

W wyroku z 28 maja 2024 roku, sygn. III OSK 2032/23, Naczelny Sąd Administracyjny analizował granice uprawnień gmin w ustalaniu cenników cmentarnych.

Sąd podkreślił, iż gmina nie może dowolnie wprowadzać opłat za wszelkie czynności związane z funkcjonowaniem cmentarza, o ile brak do tego odpowiedniej podstawy prawnej.

Dlatego otrzymanie rachunku od administracji cmentarza nie zawsze oznacza, iż każda wskazana w nim opłata jest bezsporna. Znaczenie ma rodzaj cmentarza, charakter świadczenia oraz podstawa naliczenia należności.

Co się dzieje z grobem, który zostanie przeznaczony do likwidacji?

Samo upłynięcie 20 lat nie oznacza automatycznego usunięcia nagrobka.

Jeżeli jednak upłynie wymagany okres, nie zostanie zgłoszone skuteczne zastrzeżenie i wniesiona opłata, zarządca może podjąć działania zmierzające do ponownego wykorzystania miejsca.

Jak wyjaśnia Zarząd Cmentarzy Komunalnych we Wrocławiu, przy likwidacji usuwane są zewnętrzne elementy mogiły, takie jak płyty nagrobne, tablice czy krzyże.

Nie oznacza to automatycznej ekshumacji szczątków poprzednio pochowanych osób.

Co to oznacza dla Ciebie? Sprawdź to przed 1 listopada

Jeżeli od pogrzebu bliskiej osoby minęło kilkanaście lub kilkadziesiąt lat, warto ustalić trzy rzeczy:

• Kiedy dokonano ostatniej opłaty i na jaki okres została wniesiona.

• Jaki jest rodzaj grobu — ziemny, murowany wielomiejscowy czy związany z pochówkiem urnowym.

• Czy administracja ma aktualne dane kontaktowe osoby zajmującej się miejscem pochówku.

W przypadku sporu o naliczoną opłatę można poprosić zarządcę o wskazanie jej podstawy prawnej oraz obowiązującego cennika.

Najważniejsze jest to, iż nie każdy grób wymaga przedłużania co 20 lat, ale w przypadku grobów objętych tym obowiązkiem zignorowanie terminu może mieć poważne konsekwencje.