Miliony osób poza rynkiem pracy. Tak wygląda sytuacja osób z niepełnosprawnościami
W Polsce żyje ponad 5 mln osób z niepełnosprawnościami, jednak ich udział w rynku pracy pozostaje znacznie niższy niż w przypadku pozostałej części społeczeństwa. Według przedstawionych danych wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami wynosi 18,5 proc.
Problem dotyczy również osób posiadających orzeczenie o niepełnosprawności, które pozostają poza rynkiem pracy. Według danych przywoływanych przez Fundację Avalon około 800 tys. osób z orzeczeniem nie jest aktywnych zawodowo.
Polska z dużą luką w zatrudnieniu
Dane Eurostatu pokazują, iż w 2025 roku różnica w poziomie zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami i pozostałej części społeczeństwa w Polsce wynosiła 35 punktów procentowych. Średnia dla Unii Europejskiej wynosiła w tym czasie 24,2 pkt proc.
Wyższą aktywność zawodową osób z niepełnosprawnościami odnotowują m.in. Czechy, Niemcy i Estonia.
Ile osób z niepełnosprawnościami pracuje?
Z danych dotyczących II kwartału wynika, iż w całej Polsce aktywnych zawodowo było 17,8 mln osób, a stopa bezrobocia wynosiła 3,2 proc.
Wśród osób z niepełnosprawnościami wskaźnik zatrudnienia wyniósł 18,5 proc., natomiast bezrobocie sięgnęło 8,6 proc.
Na koniec 2025 roku w urzędach pracy zarejestrowanych było 54,1 tys. osób z niepełnosprawnościami. W ciągu całego roku zarejestrowało się ich 74,9 tys. Liczba ofert pracy skierowanych do tej grupy wyniosła natomiast 30,4 tys.
Bariery w zatrudnianiu osób z niepełnosprawnościami
Jedną z barier pozostają obawy pracodawców oraz niewystarczająca wiedza na temat zatrudniania osób z niepełnosprawnościami.
Badanie „Pracodawca na TAK” z 2021 roku wskazywało, iż przed zatrudnianiem takich pracowników powstrzymywały firmy przede wszystkim brak doświadczenia w tym zakresie, obawa przed niższą efektywnością oraz ograniczona wiedza na temat korzyści związanych z zatrudnianiem osób z niepełnosprawnościami.
Wskazywane są również bariery związane z dostępnością. Dotyczą one nie tylko samego miejsca pracy, ale także procesu rekrutacji, organizacji pracy, możliwości rozwoju zawodowego oraz awansu.
Wykształcenie i kwalifikacje osób z niepełnosprawnościami
Dane Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku pokazują, iż w Polsce 637,6 tys. osób z niepełnosprawnościami ukończyło studia.
Z kolei według danych PFRON 26,7 proc. badanych osób z niepełnosprawnościami korzystało z kursów zawodowych podnoszących kwalifikacje, a 20,1 proc. uczestniczyło w kursach umożliwiających zdobycie uprawnień zawodowych.
Oznacza to, iż grupa osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy obejmuje również osoby posiadające wyższe wykształcenie, doświadczenie oraz dodatkowe kwalifikacje.
Kampania ma zwrócić uwagę na potencjał pracowników
Fundacja Avalon prowadzi kampanię społeczną „Widzimy się w pracy!”, której celem jest zwrócenie uwagi na sytuację osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy oraz kwestie dostępności.
Jej bohaterami są osoby z niepełnosprawnościami aktywne zawodowo. Kampania przedstawia je przede wszystkim przez pryzmat wykonywanej pracy, kompetencji i doświadczenia.
Na materiałach promocyjnych wykorzystano sformułowania związane z codziennym życiem zawodowym, takie jak „nie widzę przeszkód”, „dowożę temat” czy „ogarniam od ręki”.
Kampanii towarzyszy również poradnik skierowany do pracodawców, zawierający rozwiązania dotyczące dostępności i zatrudniania osób z niepełnosprawnościami. Projekt jest współfinansowany przez PFRON.
Demografia zwiększy znaczenie rynku pracy
Na sytuację osób z niepełnosprawnościami wpływają również zmiany demograficzne. Prognozy GUS wskazują na znaczny spadek liczby osób w wieku produkcyjnym.
W 2022 roku liczba osób w wieku produkcyjnym wynosiła 22,2 mln. Według prognoz na 2060 rok może spaść do 16,6 mln w scenariuszu wysokim lub 13,3 mln w scenariuszu niskim.
Oznaczałoby to spadek odpowiednio o około 25 proc. lub 40 proc. Wraz ze zmniejszaniem się liczby osób w wieku produkcyjnym znaczenie niewykorzystanych dotychczas zasobów rynku pracy będzie rosło.
