Niepokojące pęknięcia w wiślickiej kolegiacie. Specjaliści zbadają stan zabytku

Zdjęcie: Komisja Konserwatorska zwołana w sprawie odkrytych pęknięć na ścianach i przyporach bazyliki w Wiślicy / Fot. Bazylika Narodzenia NMP w Wiślicy

Pęknięcia są widoczne na ścianach i przyporach budynku. Część z nich istniała już wcześniej, jednak pojawiły się nowe uszkodzenia.

O problemie informuje ksiądz Rafał Nowiński, proboszcz parafii w Wiślicy i kustosz Bazyliki Mniejszej pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.

– Nowe pęknięcia pojawiają się w różnych miejscach. Szczególnie widać je na przyporach, ale również w muzeum. Chyba najbardziej ucierpiała zakrystia, bo widać, iż coś się tam przesunęło – mówi duchowny.

W ubiegłym miesiącu w Wiślicy odbyło się spotkanie poświęcone stanowi zabytkowej kolegiaty. Uczestniczyli w nim przedstawiciele parafii, Muzeum Narodowego w Kielcach, Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Ministerstwa Kultury oraz służb konserwatorskich. Obecny był także dr Łukasz Bednarz z Politechniki Wrocławskiej, specjalista w zakresie konstrukcji budowlanych i zagrożeń konserwatorskich.

Krzysztof Myśliński, wojewódzki konserwator zabytków w Kielcach zaznacza, iż w tej chwili pozostało za wcześnie, aby przesądzać o przyczynach uszkodzeń i wskazywać konkretne działania naprawcze.

Jak zaznacza, wpływ mogą mieć zmiany klimatyczne, które powodują wysuszanie gruntu, a tym samym obniżenie jego poziomu. Kolejną kwestią jest wprowadzenie kilka lat temu obrzeżnego korytarza wokół podziemnego Muzeum Archeologicznego, który zmienił warunki wilgotnościowe i przyczynił się do wysuszenia murów. Problemem jest również zewnętrzne odwodnienie kolegiaty, szczególnie w zakresie odprowadzania wód opadowych.

– Nie wiemy, co się dzieje i nie znamy przyczyn. Podejrzewamy, ale nie wiemy. Chcemy jak najszybciej zamontować na kolegiacie, zwłaszcza w miejscach pęknięć, nowoczesny system monitorowania. Pozwoli on ustalić, czy pęknięcia są dynamiczne czy statyczne, czyli czy się poszerzają, czy są już stabilne – wyjaśnia Krzysztof Myśliński.

Dokumentacja dotycząca stanu świątyni ma zostać przekazana specjaliście z Politechniki Wrocławskiej. Konserwator przestrzega przed pochopnym rozpoczynaniem prac budowlanych. Jego zdaniem bez wcześniejszego rozpoznania przyczyn uszkodzeń nieuzasadniona ingerencja mogłaby przynieść więcej szkody niż pożytku.

Podkreśla jednocześnie, iż kolegiata w Wiślicy to wyjątkowy zabytek – jeden z najważniejszych pomników historii w Polsce. Świątynia ma również trudną przeszłość. W 1915 roku została w dużej mierze zniszczona podczas bombardowania przez wojska austriackie, a następnie odbudowana w okresie międzywojennym.

Krzysztof Myśliński zapewnia, iż obiekt będzie otoczony szczególną opieką. jeżeli ekspertyzy wykażą konieczność przeprowadzenia prac ratunkowych, trzeba będzie znaleźć na nie pieniądze.

Zaangażowanie w sprawę deklaruje również Jarosław Jaworski, burmistrz Wiślicy. Jak informuje, samorząd zwrócił się do rektora Politechniki Świętokrzyskiej, licząc na współpracę przy ocenie i zabezpieczeniu konstrukcji zabytkowej świątyni.

– Mamy pieniądze z Polskiego Ładu, które przeznaczamy na zabezpieczenie pęknięć. Z rozmów z proboszczem wiem, iż uszkodzenia postępują i pojawiają się kolejne, dlatego konieczne jest pilne podjęcie działań. Proboszcz, jako zarządca świątyni, na bieżąco monitoruje sytuację. Będziemy wspólnie działać, aby uratować jeden z najcenniejszych zabytków naszego województwa – mówi Jarosław Jaworski.

Na razie nie wiadomo, jaki będzie ostateczny zakres prac ani ile będzie kosztować zabezpieczenie kolegiaty.

Bazylika kolegiacka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Wiślicy to gotycka świątynia ufundowana w połowie XIV wieku przez króla Kazimierza Wielkiego. Obiekt posiada status Pomnika Historii oraz tytuł bazyliki mniejszej, a w jego podziemiach kryją się bezcenne relikty starszych kościołów romańskich.

---