Zmiany w przepisach ZUS – co obowiązuje od 13 kwietnia 2026?
13 kwietnia 2026 roku weszły w życie istotne zmiany w przepisach dotyczących zwolnień lekarskich oraz zasad funkcjonowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nowelizacja obejmuje zarówno zasady utraty prawa do zasiłku chorobowego, jak i procedury kontrolne oraz kwestie związane z zatrudnianiem kadry medycznej.
Celem nowych regulacji jest doprecyzowanie przepisów oraz zwiększenie skuteczności kontroli prawidłowego wykorzystywania zwolnień od pracy.
Utrata zasiłku chorobowego – nowe zasady
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim może stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres L4 w dwóch przypadkach:
- wykonywania pracy zarobkowej,
- podejmowania aktywności niezgodnej z celem zwolnienia.
Nowe przepisy precyzyjnie definiują te pojęcia, co ma ograniczyć wątpliwości interpretacyjne.
Czym jest praca zarobkowa według nowych przepisów?
Praca zarobkowa została zdefiniowana bardzo szeroko. Obejmuje każdą czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od formy zatrudnienia czy podstawy prawnej.
Wyjątkiem są tzw. czynności incydentalne, które mogą być wykonywane w szczególnych, uzasadnionych sytuacjach. Ważne jest jednak, iż polecenie pracodawcy nie stanowi takiej okoliczności.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia – co to oznacza?
Nowe regulacje wskazują, iż aktywność niezgodna z celem zwolnienia to każda czynność, która może utrudniać leczenie lub wydłużać proces rekonwalescencji.
Nie obejmuje to jednak:
- zwykłych czynności życia codziennego,
- działań incydentalnych wynikających z istotnych okoliczności.
Kluczowa pozostaje zasada, iż zwolnienie lekarskie powinno być wykorzystywane zgodnie z jego przeznaczeniem, czyli na powrót do zdrowia.
Kontrole zwolnień lekarskich – nowe uprawnienia
Zmiany obejmują także zasady przeprowadzania kontroli osób przebywających na L4. Nowe przepisy wprowadzają m.in.:
- możliwość legitymowania osoby kontrolowanej w celu potwierdzenia jej tożsamości,
- nowe wzory upoważnień do kontroli,
- zaktualizowane wzory protokołów pokontrolnych.
Zmiany mają usprawnić proces kontroli i zwiększyć jego przejrzystość.
Orzecznictwo lekarskie w ZUS – rozszerzenie kompetencji
Nowelizacja przepisów wprowadza również istotne zmiany w zakresie wydawania orzeczeń medycznych.
Oprócz lekarzy orzeczników, w określonych sprawach orzeczenia będą mogły wydawać także inne osoby wykonujące zawody medyczne:
- fizjoterapeuci – w sprawach rehabilitacji leczniczej,
- pielęgniarki i pielęgniarze – w sprawach dotyczących niezdolności do samodzielnej egzystencji.
To rozwiązanie ma odciążyć system i przyspieszyć proces wydawania decyzji.
Nowe wymagania dla lekarzy orzeczników
Zmieniają się również wymagania dotyczące kwalifikacji lekarzy współpracujących z ZUS.
Oprócz lekarzy specjalistów, orzeczenia będą mogli wydawać także:
- lekarze w trakcie specjalizacji,
- lekarze z co najmniej 5-letnim doświadczeniem zawodowym.
To poszerzenie katalogu uprawnionych osób ma zwiększyć dostępność kadry medycznej.
Elastyczne formy zatrudnienia w ZUS
Nowe przepisy wprowadzają większą elastyczność w zakresie zatrudniania kadry medycznej. Możliwa jest kooperacja zarówno na podstawie:
- umowy o pracę,
- umowy o świadczenie usług.
Rozwiązanie to ma ułatwić pozyskiwanie specjalistów oraz dostosowanie form zatrudnienia do potrzeb rynku.
Co oznaczają zmiany dla pracowników i firm?
Nowe regulacje oznaczają większą kontrolę nad prawidłowym wykorzystywaniem zwolnień lekarskich oraz bardziej precyzyjne zasady przyznawania świadczeń.
Dla pracowników oznacza to konieczność jeszcze większego przestrzegania zasad L4, natomiast dla pracodawców – większą przejrzystość przepisów i skuteczniejsze narzędzia kontroli.
Zmiany w ZUS wpisują się w szerszy trend uszczelniania systemu ubezpieczeń społecznych i zwiększania jego efektywności.
