2 godzin temu
Najbardziej zauważalną zmianą jest odejście od sztywnej zasady całkowitego zakazu pracy w czasie zwolnienia lekarskiego. Od dziś możliwe jest wykonywanie pracy u jednego pracodawcy, choćby jeżeli pracownik przebywa na zwolnieniu wystawionym w związku z innym miejscem zatrudnienia. Warunek jest jeden – podejmowane czynności nie mogą pozostawać w sprzeczności z celem zwolnienia, czyli procesem leczenia i powrotu do zdrowia. Pracownik musi również poinformować pracodawcę, u którego zamierza świadczyć pracę, iż u innego podmiotu przebywa na zwolnieniu, bez ujawniania szczegółów medycznych.
Równolegle od dziś zmienia się katalog osób uprawnionych do wystawiania zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy. Zwolnienie lekarskie może zostać wystawione nie tylko przez lekarza, ale także przez pielęgniarkę lub fizjoterapeutę. W praktyce oznacza to szybszy dostęp do zaświadczeń w ściśle określonych sytuacjach – pielęgniarka będzie mogła potwierdzić niezdolność do samodzielnego funkcjonowania, a fizjoterapeuta wystawić zaświadczenie w ramach prewencji ruchowej. Rozwiązanie to ma odciążyć lekarzy i usprawnić działanie systemu.
Od dziś głównym kryterium oceny schematy korzystania ze zwolnienia lekarskiego staje się pojęcie „działania sprzecznego z celem zwolnienia”. To właśnie na tej podstawie ZUS oraz pracodawcy będą oceniać zachowanie osoby przebywającej na L4. Czynności zgodne z zaleceniami medycznymi, takie jak rehabilitacja, spacery czy podstawowe sprawy życia codziennego, nie będą traktowane jako naruszenie. Inaczej będzie w przypadku aktywności, które mogą opóźniać leczenie lub wskazują na faktyczne świadczenie pracy.
Nowe przepisy wprowadzają również pojęcie tzw. czynności drobnych. W określonych przypadkach, m.in. w odniesieniu do członków zarządów czy wspólników spółek, dopuszczalne jest wykonywanie niezbędnych, incydentalnych działań organizacyjnych. Ustawodawca podkreśla jednak, iż nie może to prowadzić do systematycznej aktywności zawodowej ani zakłócać procesu zdrowienia.
Od dziś zmienia się także system orzecznictwa ZUS. Orzeczenia o czasowej i trwałej niezdolności do pracy będą wydawane przez jednego orzecznika, a nie jak dotychczas, przez zespoły trzyosobowe. Jednocześnie zachowane zostaje prawo do odwołania się od decyzji ZUS do sądu. Zmodyfikowano również zasady współpracy z lekarzami orzecznikami, wprowadzając elastyczniejsze formy zatrudnienia i nowe mechanizmy wynagradzania, co ma poprawić dostępność orzeczników i skrócić czas oczekiwania na decyzje.
Najdalej idąca zmiana dotyczy jednak kontroli zwolnień lekarskich. Od 1 stycznia 2026 roku prezes ZUS zyskuje prawo do weryfikacji zasadności zwolnienia także po jego zakończeniu. Kontrola może być prowadzona na podstawie dokumentacji medycznej, a ZUS ma prawo żądać jej uzupełnienia lub wyjaśnień od lekarza. To istotne wzmocnienie narzędzi nadzorczych, które ma ograniczyć nadużycia, ale jednocześnie, jak wskazują eksperci, może prowadzić do sporów interpretacyjnych.
