Od 1 stycznia 2027 r. zmiany w L4. Na zwolnieniu będzie można legalnie robić jedną rzecz, ale jest warunek

Masz etat i dodatkowo umowę zlecenia albo 2 pracodawców? Do tej pory choroba oznaczała zwolnienie lekarskie ze wszystkich prac naraz. Od 1 stycznia 2027 r. to się zmieni. Lekarz będzie mógł wystawić zwolnienie tylko w odniesieniu do jednego tytułu ubezpieczenia. Wyjaśniamy, kogo to dotyczy i na co uważać, żeby nie stracić zasiłku.

Fot. Shutterstock

Zwolnienie z jednej pracy, a na drugiej można pracować

Zmiana wynika z ustawy z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 26). Część jej przepisów obowiązuje od 13 kwietnia 2026 r., a regulacje dotyczące kilku tytułów ubezpieczenia wchodzą w życie od 1 stycznia 2027 r.

Dziś niezdolność do pracy stwierdzona przez lekarza obejmuje wszystkie tytuły ubezpieczenia naraz. jeżeli ktoś pracuje na 2 etatach albo ma etat i umowę zlecenia, a lekarz wystawi mu L4, nie może w tym czasie wykonywać żadnej z tych prac. Gdyby to zrobił, ryzykuje utratę zasiłku.

Od nowego roku lekarz będzie mógł, na żądanie pacjenta, nie wystawić zwolnienia dla jednego z tytułów ubezpieczenia, jeżeli ze względu na charakter tej pracy chory może ją przez cały czas wykonywać. Taki przepis trafia do ustawy zasiłkowej (art. 17 ust. 1d). o ile pacjent o to nie poprosi, lekarz wystawi zwolnienie tak jak dotychczas, na wszystkie tytuły.

Złamana ręka a praca przy komputerze. Przykłady

Ministerstwo Rodziny i ZUS pokazują, jak może to wyglądać w praktyce:

• pracownik budowlany ze złamaną ręką nie może pracować na budowie, ale może wykonywać zadania administracyjne u drugiego pracodawcy,
• chirurg z urazem dłoni nie może operować, ale może prowadzić zajęcia na uczelni,
• magazynier nie może dźwigać, ale może zdalnie wykonywać pracę biurową na drugiej umowie.

O tym, czy choroba pozwala na wykonywanie drugiej pracy, zdecyduje lekarz, biorąc pod uwagę stan zdrowia i rodzaj obowiązków. Samo posiadanie 2 umów nie daje automatycznie prawa do pracy w czasie choroby. jeżeli lekarz uzna, iż pacjent nie powinien pracować w ogóle, wystawi zwolnienie na wszystkie tytuły.

Zasiłek tylko z tej pracy, na którą jest zwolnienie

Ta zmiana ma tez skutki finansowe. Zwolnienie wystawione na jeden tytuł oznacza, iż wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy przysługuje tylko z tej pracy, której dotyczy L4. Z drugiej pracy pracownik przez cały czas dostaje normalne wynagrodzenie, bo ją wykonuje.

Nie zmieniają się limity. Okres zasiłkowy przez cały czas wynosi 182 dni, a w przypadku gruźlicy i choroby w czasie ciąży 270 dni. Zwolnienia z różnych tytułów sumuje się, ale dni, które się pokrywają, liczy się tylko raz.

Już od kwietnia: co wolno, a czego nie wolno na L4

Styczniowa zmiana to druga część reformy. Od 13 kwietnia 2026 r. obowiązują przepisy, które doprecyzowały, czym jest praca zarobkowa w czasie zwolnienia. To każda aktywność wykonywana w celu uzyskania dochodu, niezależnie od rodzaju umowy. Za taką pracę nie uznaje się jednak czynności incydentalnych, których nie da się odłożyć, np. podpisania pilnego dokumentu, odebrania służbowego telefonu czy załatwienia sprawy urzędowej.

Podstawowa zasada się nie zmienia. Zwolnienie lekarskie ma służyć leczeniu i powrotowi do zdrowia. Kto w czasie L4 wykonuje pracę zarobkową, której nie obejmują nowe wyjątki, albo zachowuje się niezgodnie z celem zwolnienia, np. wyjeżdża na wakacje, może stracić prawo do zasiłku za cały okres zwolnienia.

Reforma rozszerzyła też zasady kontroli. ZUS może skontrolować każdego ubezpieczonego. Pracodawca może to zrobić samodzielnie, jeżeli zgłasza do ubezpieczenia chorobowego co najmniej 20 osób. Mniejsi pracodawcy mogą zwrócić się o kontrolę do ZUS.

Warszawa: tu wiele osób pracuje na kilku umowach

Zmiana dotyczy przede wszystkim osób z więcej niż jednym źródłem dochodu, a w Warszawie to częsta sytuacja. Wielu mieszkańców stolicy łączy etat z umową zlecenia, prowadzi zajęcia na uczelniach, pracuje w kilku placówkach medycznych albo dorabia zdalnie dla innej firmy. Dla nich nowe przepisy mogą oznaczać, iż krótkie choroby nie będą już wymuszały przerwy w każdej z prac.

W stolicy działa też wielu dużych pracodawców, którzy po reformie mogą samodzielnie kontrolować zwolnienia swoich pracowników. Warto więc dobrze rozumieć nowe zasady, zanim poprosi się lekarza o zwolnienie tylko z jednej pracy.

Co zrobić, jeżeli od stycznia chcesz L4 tylko na jedną pracę

• Powiedz lekarzowi, ile masz tytułów ubezpieczenia (etat, zlecenie, kolejna umowa) i czym zajmujesz się w każdej z prac.
• Jeśli możesz wykonywać jedną z prac mimo choroby, poproś lekarza, żeby nie wystawiał zwolnienia na ten tytuł. Bez twojej prośby L4 obejmie wszystkie prace.
• Pamiętaj, iż decyzja należy do lekarza. Nie każda choroba pozwala na pracę, choćby przy biurku.
• Nie wykonuj w czasie L4 pracy, której dotyczy zwolnienie. Grozi to utratą zasiłku za cały okres choroby.
• Sprawdź, czy dane w e-zwolnieniu są poprawne, zwłaszcza adres pobytu w czasie choroby. ZUS może to zweryfikować podczas kontroli.
• Pracujesz na zleceniu? Upewnij się, iż płacisz dobrowolną składkę chorobową. Bez niej z tego tytułu nie dostaniesz zasiłku.