Od świątecznych pieśni po wielką politykę. Cztery wydarzenia w opolskim Centrum Niemców

opowiecie.info 59 minut temu
Wspólne śpiewanie, wystawa przypominająca trzy dekady bożonarodzeniowych tradycji, spotkanie z młodymi pisarzami i debata o politycznej przyszłości Niemiec. Od 23 listopada do 2 grudnia Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców w Polsce przy ul. Szpitalnej 11 w Opolu zaprasza na cztery wydarzenia, które łączy wspólny temat – historia, kultura i współczesność polsko-niemieckiego sąsiedztwa. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny, choć na niektóre obowiązują zapisy.

Nie trzeba znać niemieckiego, żeby wspólnie śpiewać niemieckie pieśni. Nie trzeba mieć niemieckich przodków, żeby zainteresować się historią rodzinnych świąt na Śląsku. I nie trzeba być politologiem, żeby zastanawiać się, co zmiany polityczne u naszego zachodniego sąsiada oznaczają dla Polski.

Właśnie z takiego założenia wychodzi Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców w Polsce, działające jako oddział Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Emanuela Smołki w Opolu.

Placówka przy ul. Szpitalnej 11 jest czymś więcej niż miejscem prezentowania pamiątek historycznych. Organizuje wystawy, spotkania autorskie, debaty i warsztaty. Jej stała, multimedialna ekspozycja „Niemcy w Polsce – historia i teraźniejszość” opowiada o wielowiekowej obecności społeczności niemieckiej na ziemiach polskich. Zwiedzający mogą korzystać z materiałów w kilku językach, a także poznawać autentyczne relacje świadków historii.

Najbliższy program pokazuje, jak różnorodna może być działalność takiej instytucji.

23 listopada. Śpiewanie w Centrum, czyli Adwent zaczyna się od muzyki

W poniedziałek 23 listopada o godzinie 17.00 odbędzie się kolejna odsłona cyklu „Śpiewanie w Centrum”. Tym razem będzie to edycja przedadwentowa.

Spotkania mają już stałych uczestników i własną tradycję. Ich formuła jest prosta: ludzie spotykają się, poznają teksty utworów, a następnie wspólnie śpiewają. Nie ma przesłuchań, konkursów ani ocen. Liczy się przyjemność muzykowania. Przed zbliżającymi się świętami w repertuarze znajdą się pieśni związane z Adwentem i Bożym Narodzeniem, szczególnie bliskie tradycji mniejszości niemieckiej.

Warsztaty poprowadzi Oskar Koziołek-Goetz, dyrygent, solista i pedagog muzyczny, występujący zarówno w Polsce, jak i za granicą.

Co ważne, znajomość języka niemieckiego nie jest wymagana. Spotkanie będzie prowadzone dwujęzycznie, a uczestnicy otrzymają teksty wykonywanych utworów. To propozycja również dla tych, którzy chcieliby poznać świąteczny repertuar sąsiadów albo przypomnieć sobie melodie śpiewane kiedyś w rodzinnych domach.

Wstęp jest wolny. Organizatorzy proszą jednak o wcześniejsze zgłoszenie telefoniczne pod numerem 77 407 50 12 lub mailowe: [email protected].

Wydarzenie odbywa się w ramach projektu „Tradycja w dialogu”, realizowanego przez Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce i finansowanego ze środków Samorządu Województwa Opolskiego.

23 listopada – 5 stycznia. Boże Narodzenie sprzed trzydziestu lat

Równolegle ze spotkaniem muzycznym, 23 listopada o godzinie 17.00, udostępniona zostanie wystawa „Freue dich, Christkind kommt bald”, czyli „Raduj się, Dzieciątko niedługo przyjdzie”. To opowieść o tym, jak w ciągu ostatnich trzech dekad świętowano Adwent i Boże Narodzenie w lokalnych kołach mniejszości niemieckiej. Ekspozycja powstała na podstawie fotografii, dokumentów i kronik DFK, czyli lokalnych kół społeczno-kulturalnych mniejszości niemieckiej.

Przed dwoma laty Centrum wraz z zaprzyjaźnionymi instytucjami rozpoczęło zbieranie materiałów dokumentujących świąteczne spotkania. Tegoroczna odsłona ponownie przywołuje tę historię. Na zdjęciach można odnaleźć nie tylko świąteczne dekoracje czy spotkania organizacyjne, ale przede wszystkim ludzi, którzy przez lata pielęgnowali rodzinne i lokalne zwyczaje. Dla starszych mieszkańców Opolszczyzny może to być okazja do wspomnień. Dla młodszych – możliwość poznania tradycji, które jeszcze niedawno były ważnym elementem życia wielu śląskich miejscowości.

Wystawę mogą współtworzyć sami mieszkańcy. Centrum zachęca do udostępniania rodzinnych fotografii, dokumentów i przedmiotów związanych z Adwentem oraz Bożym Narodzeniem. Pamiątki mogą zostać wypożyczone na potrzeby ekspozycji.

Przygotowano także specjalną ofertę dla grup dziecięcych i młodzieżowych.

Warsztaty rozpoczynają się od zwiedzania wystawy z przewodnikiem. Następnie uczestnicy ozdabiają drewniane kamieniczki, tworząc własne świąteczne dekoracje. Zajęcia realizowane są około godziny i kosztują 20 zł od osoby. Konieczna jest wcześniejsza rezerwacja pod adresem [email protected].

Samą wystawę można oglądać bezpłatnie, bez zapisów, do 5 stycznia 2027 roku.

1 grudnia. Literackie mosty między Polską a Niemcami

We wtorek 1 grudnia o godzinie 17.00 Centrum zaprosi na polsko-niemiecki wieczór literacki „Literackie mosty – śląskie perspektywy”. Będzie to spotkanie poświęcone pamięci, językowi, pochodzeniu i poszukiwaniu własnej tożsamości. Punktem wyjścia są teksty nagrodzone w konkursie „WortBrücken – Wir Brückenbauer in Deutschland, Europa und weltweit”, zorganizowanym przez berlińskie stowarzyszenie Deutsche Gesellschaft e.V.

Szczególnie interesujący jest kontekst historyczny. W latach osiemdziesiątych wielu mieszkańców Polski, w tym Śląska, wyjechało do Republiki Federalnej Niemiec. Dziś ich dzieci i wnuki często żyją między dwiema kulturami, językami i rodzinnymi opowieściami.

Czym jest dla nich ojczyzna? Miejscem urodzenia, krajem zamieszkania, językiem rodziców czy może wspomnieniem miejsc, których sami nigdy nie widzieli?

Takie pytania pojawiają się w konkursowych esejach i opowiadaniach.

Do Opola przyjadą cztery osoby prezentujące swoje teksty:

  • Laura Forys
  • Anna Kohl
  • Paulina Mucha
  • Michael Materlik

Autorzy i autorki przeczytają wybrane utwory oraz porozmawiają z publicznością o doświadczeniach związanych z pochodzeniem, pamięcią i przynależnością. Wprowadzenia do tematu dokonają dwaj goście. Bernard Gaida jest wieloletnim działaczem mniejszości niemieckiej, przez lata zaangażowanym w jej życie organizacyjne i reprezentowanie interesów społeczności niemieckiej w Polsce. Vincent Regente kieruje berlińskim stowarzyszeniem Deutsche Gesellschaft e.V., zajmującym się między innymi dialogiem społecznym, edukacją obywatelską i budowaniem porozumienia między środowiskami o różnym doświadczeniu historycznym.

Spotkanie poprowadzi dr Małgorzata Jokiel.

Organizatorzy zapewniają tłumaczenie symultaniczne na język polski i niemiecki. Oznacza to, iż w wydarzeniu mogą uczestniczyć także osoby nieznające niemieckiego. Wstęp jest bezpłatny, ale należy wcześniej zgłosić udział telefonicznie pod numerem 77 407 50 12 lub mailowo: [email protected].

2 grudnia. Niemcy się zmieniają. A co z Polską?

Ostatnie wydarzenie będzie miało zupełnie inny charakter. W środę 2 grudnia o godzinie 17.00 odbędzie się debata „Niemcy się zmieniają. Co to oznacza dla Polski?”, przygotowana przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej. Temat jest aktualny i wykracza daleko poza relacje między dwoma sąsiadującymi państwami.

Rosnące poparcie dla Alternatywy dla Niemiec (AfD), napięcia wokół migracji, bezpieczeństwa, gospodarki i przyszłości europejskiej integracji stawiają pytania o kierunek niemieckiej polityki. Dla Polski nie jest to kwestia wyłącznie obserwowania zagranicznych wiadomości. Niemcy są jednym z najważniejszych partnerów gospodarczych naszego kraju, a decyzje podejmowane w Berlinie mają znaczenie dla europejskiej polityki bezpieczeństwa, handlu i współpracy transgranicznej. Na Opolszczyźnie dochodzi do tego jeszcze jeden wymiar – obecność mniejszości niemieckiej i wieloletnie kontakty społeczne, rodzinne oraz samorządowe.

Do dyskusji zaproszono troje gości reprezentujących środowiska naukowe, analityczne i dziennikarskie.

Dr Piotr Kubiak z Instytutu Zachodniego w Poznaniu jest historykiem i niemcoznawcą, specjalizującym się w niemieckim systemie politycznym oraz przemianach na tamtejszej scenie partyjnej.

Dr Łukasz Jasiński z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych zajmuje się niemiecką polityką wewnętrzną i zagraniczną. Jego perspektywa pozwoli spojrzeć na zmiany w Berlinie także przez pryzmat interesów Polski i bezpieczeństwa europejskiego.

Viktoria Großmann, korespondentka niemieckiego dziennika „Süddeutsche Zeitung” w Warszawie, obserwuje polską politykę i relacje naszego kraju z Niemcami. Jej udział może być szczególnie interesujący, ponieważ wnosi do rozmowy spojrzenie niemieckich mediów na wydarzenia po obu stronach Odry.

Debatę poprowadzi dr Marek Mazurkiewicz.

Wśród tematów znajdą się przyczyny rosnącego poparcia dla AfD, reakcje tradycyjnych niemieckich partii, polsko-niemieckie relacje oraz przyszłość europejskiej współpracy. Po dyskusji panelowej przewidziano pytania publiczności. Będzie więc okazja, żeby nie tylko wysłuchać ekspertów, ale również skonfrontować ich opinie z własnymi obserwacjami.

Spotkanie będzie tłumaczone na język polski i niemiecki. Wstęp jest wolny, jednak liczba miejsc jest ograniczona. Obowiązują zapisy pod adresem [email protected] lub telefonicznie: 77 407 95 15.

Jedno miejsce, wiele sposobów poznawania sąsiadów

Cztery wydarzenia, choć tak różne, mają wspólny mianownik. Świąteczne pieśni przypominają o tradycji przekazywanej między pokoleniami. Fotografie z dawnych spotkań pozwalają zobaczyć, jak zmieniało się życie lokalnych społeczności. Literatura pokazuje, iż granice państw nie zawsze pokrywają się z granicami ludzkiej pamięci i tożsamości. Debata polityczna przenosi tę opowieść we współczesność, w której stosunki polsko-niemieckie pozostają ważne zarówno dla Europy, jak i dla mieszkańców Opolszczyzny.

To również przypomnienie, iż o historii i sąsiedztwie można rozmawiać bez akademickiego dystansu. Czasem wystarczy wspólna piosenka, stara fotografia albo opowieść o rodzinnej miejscowości. A czasem potrzebna jest poważna rozmowa o tym, dokąd zmierza Europa.

Kalendarz wydarzeń – warto zapisać

Miejsce wszystkich spotkań: Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców w Polsce, ul. Szpitalna 11, Opole.

Data Wydarzenie
23 listopada, godz. 17.00 „Śpiewanie w Centrum” – warsztaty przedadwentowe
23 listopada – 5 stycznia Wystawa „Freue dich, Christkind kommt bald”
1 grudnia, godz. 17.00 „Literackie mosty – śląskie perspektywy”
2 grudnia, godz. 17.00 „Niemcy się zmieniają. Co to oznacza dla Polski?”

Godziny zwiedzania Centrum: od poniedziałku do piątku 10.00–16.00, w soboty 10.00–18.00. W dniach zaplanowanych wydarzeń obowiązują dodatkowo podane godziny spotkań.

Wstęp na wystawę i wszystkie cztery wydarzenia jest bezpłatny. Zapisy obowiązują na spotkania i warsztaty, z wyjątkiem indywidualnego zwiedzania wystawy. Płatne są jedynie dodatkowe warsztaty plastyczne dla grup – 20 zł od osoby.

Organizatorzy zapraszają mieszkańców Opola i całego regionu, młodzież, seniorów, nauczycieli, miłośników historii oraz wszystkich zainteresowanych kulturą i współczesnością polsko-niemieckiego pogranicza.

Idź do oryginalnego materiału